Emekli maaşlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 289 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sayıları 16 milyonu bulan ve ülke nüfusunun önemli bir kesimini oluşturan emekliler giderek yoksullaşmakta ve mevcutta bulunan yüksek enflasyondan en ağır şekilde etkilenen kesimlerin başında gelmektedir.
3294 Sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununda "Hane içindeki kişi başına düşen aylık gelirin, asgari ücretin 1/3'ünden az olması halinde, hane fakir ve yardıma muhtaçtır" denilmektedir. Yapılan son zamlarla birlikte emekli maaşındaki alt sınır; 7 bin 500 TL'den, 10 bin TL'ye çıkarıldı. Ancak yapılan son zamma rağmen emekli maaşı; açlık sınırının altında kalmasıyla birlikte, emeklinin hala YASAL olarak FAKİR tanımından çıkamadığı görülmektedir. Ev kiralarının ortalama 15 bin TL civarında olmasından bahisle maaşı, 10 bin TL olan bir emekli vatandaşın nasıl geçinebileceği, hayatını nasıl idame edebileceği akıllarda soru işareti bırakmaktadır. SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin aylıklarına yüzde 5'lik ilave artış emeklilerin beklentilerinin altında kalmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hal böyle iken; Emekliler, Dul, Yetim ve Engelliler için yapılması gereken; maaşların insanca yaşam düzeyine yükseltilmesidir. 20 yıl önce asgari ücretin ortalama 9636 üstünde olan emekli aylıkları; 2023'te asgari ücretin 9028 altına düştü. Bu kapsamda en düşük emekli aylığı en az asgari ücrete çekilmeli, bu tutar emeklilerin kök aylığı kabul edilmelidir. Diğer aylıklar da aynı oranda yükseltilmelidir.
Emekli aylıklarının bağlanmasında 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç ayrı kademeden doğan adaletsizlik ile emeklilerimiz kaderlerine terk edilmiştir.
Aynı sürelerle çalışan ve eşit prim ödeyen emeklilerin aylıkları arasındaki farklar eşitlik ilkesine aykırıdır. "Aylık Bağlama Oranları" eski düzeyine yükseltilmeli ve kapsamlı intibak düzenlemesi ile emekli aylıkları arasındaki eşitsizlik giderilmelidir.
Diğer yandan Emeklilik yaşı konusunda da adalet ve denge sağlanmalıdır. Emeklilikte adil bir kademeli geçiş sistemi uygulanmalıdır. Uzun yıllar verilen mücadele sonucu yapılan EYT düzenlemesi, önemli bir mağduriyeti giderirken yeni adaletsizlikler yaratmıştır. 8 Eylül 1999 gününden önce sigortalı olanlar için emeklilikte yaş koşulu olmadan emeklilik imkânı tanınırken, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olan kadınlarda 20 ve erkeklerde 17 yıl daha geç emeklilik söz konusu olmaktadır. Bir gün, bir ay, bir yıl farkla ortaya büyük bir dengesizlik ve dolayısıyla adaletsizlik çıkmıştır. Sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 ve sonrası olanlar için adil bir kademeli geçiş sistemi kabul edilmelidir.
Bu kapsamda;
SORULAR
3294 Sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu gereğince; hane içindeki kişi başına düşen aylık gelirin, asgari ücretin 1/3*ünden az olması halinde, hane fakir ve yardıma muhtaçtır. Bu kapsamda en düşük emekli aylığının asgari ücret seviyesine çekilmesi, seyyanen zam yapılması Bakanlığınızın gündeminde midir?
Emekli aylıklarında 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere var olan ve üç ayrı kademeden doğan söz konusu mağduriyetin giderilmesine ilişkin çalışmanız bulunmakta mıdır?
Emekli aylıkları arasındaki eşitsizliğe istinaden Bakanlığınız tarafından kapsamlı bir intibak düzenlemesi yapılacak mıdır?
Memuremeklilerinin maaşı ile SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin maaşı arasında gitgide açılan makası kapatmaya yönelik ne gibi çalışmalar yapılması düşünülmektedir?
Emekli, Dul, Yetim ve Engelli maaşının enflasyon altında ezdirilmemesine ilişkin bir çalışmanız olacak mıdır?
EYT düzenlemesi, önemli bir mağduriyeti giderirken yeni adaletsizlikler yaratmıştır. Emeklilik yaşı konusunda da söz konusu adalet ve denge sağlanacak mıdır? Emeklilikte adil bir kademeli geçiş sistemini uygulanmaya yönelik çalışmalarınız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 26.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1368172 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Ankara Milletvekili Sayın Yüksel ARSLAN tarafından yöneltilen 7/8694 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"03.03.2023 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7438 sayılı Kanunla; yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun Geçici 81. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında tespit edilen sigortalıların söz konusu maddede düzenlenen yaş şartı dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık aylığından yararlanabilecekleri hüküm altına alınarak, 08.09.1999 ve daha önceki bir tarihte ilk kez sigortalılık başlangıcı bulunan sigortalıların, yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları arasında yer alan yaş koşulu kaldırılmış olup, prim gün sayısı şartında herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.
5310 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 19 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun veya bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamının; dosya bazında 08.02.2006 tarihli ve 5454 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun 1. maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dahil tutarı 2024 yılı Temmuz ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek 7924 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 10.000 TL'den 12.300 TL'ye çıkarılmış ve aylıkların bu tutarın altında olamayacağı hüküm altına alınarak emeklilerin gelirlerini artırıcı düzenlemeler yapılmıştır.
Ayrıca, 3310 sayılı Kanunun 55. maddesi ikinci fıkrasında 'Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklar, her yılın Ocak ve Temmuz ödeme tarihlerinden geçerli olmak üzere, bir önceki altı aylık döneme göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafindan açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranı kadar artırılarak belirlenir. ' hükmüne amirdir.
Bu kapsamda, Sosyal Güvenlik Kurumunca 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) ve WI-(b) bendi kapsamında ödenen gelir ve aylıklar 2024 yılı Temmuz ödeme döneminden itibaren, TÜİK tarafindan 2024 yılı Ocak- Haziran süresi için açıklanan 9624,73 TÜFE oranında artırılmıştır. Yine, yapılan düzenleme ile 2023 yılı Ekim ayında gelir-aylık alan emekli ve hak sahiplerine bir defaya mahsus olmak üzere 3.000 TL ödeme yapılmıştır."
Prof. Dr. Vedat li AN Bakan
Ayrıntılı bilgi için irtibat: Soru Önergeleri Birimi
Çankaya / ANKARA