İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/9150 GEÇ CEVAPLANDI · 238 GÜN

Derneklerin vergiden muaf tutulması ve kira artış sınırlamasından yararlandırılması talebine ilişkin

Kaynak göster

Celal Fırat (DEM Parti), 30 Ocak 2024 tarihinde 7/9150 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 238 gün sonra, 24 Eylül 2024).

Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul). “Derneklerin vergiden muaf tutulması ve kira artış sınırlamasından yararlandırılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9150, 30 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9150-derneklerin-vergiden-muaf-tutulmasi-ve-kira-artis-sinirlamasindan-yararlandirilmasi-talebi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2310fba0-8ac7-4132-8a32-018d5e717c7e

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 238 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıda belirtilen sorularımın İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Celal FIRAT İstanbul Milletvekili

Türk Medeni Kanunu'na göre; "Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır." şeklinde tanımlanmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Dernekler, ticari bir amaç gütmemekle beraber, toplumun dayanıştığı ve bir araya geldiği kurumlardır. Ayrıca toplumsal barışa katkı sunan yapılanmalardır.

Kazanç paylaşımı dışında belirli bir ortak amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiş insanların oluşturduğu dernekler, daha çok sosyal ve kültürel etkinlikler ile üyeleri veya hitap ettiği kitle ile dayanışma gösteren kuruluşlardır. Gelirleri daha çok üye aidatları ve bağışlar üzerinden sağlanan kar etmeyen kuruluşlardır. Dolayısıyla ticari bir kazanç elde etmeyen, gelirlerini ortak amacı gerçekleştirmek üzere harcayan tüzel kişiliğe haiz derneklerin ticarethane statüsünde görülüp gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulması, elektrik, su gibi faturalarının ticarethane üzerinden kesilmesi, faaliyet gösterdikleri mekanların ticarethane sayılarak meskenlere tanınan "o 25 kira artış sınırlandırmalarına tabi tutulmaması, dernek faaliyetlerini maddi olarak zorlayan uygulamalardır.

Bağımsız enflasyon araştırma grubu olan ENAG'a göre yıllık enflasyon artışı yüzde 127 civarında iken, Resmi TÜİK rakamlarında bile yıllık enflasyon yüzde 64 olurken, Türkiye'nin son 22 senenin en yüksek yıllık enflasyon oranına ulaştığı açıklandı.

Böylesine yüksek enflasyon ortamında alım gücünün düşmesinin yanı sıra, memur ve emeklilere yapılan yüzde 49'luk artış oranları bir yaraya merhem olmadığı gibi Türkiye'de yaşam git gide zorlaşmaktadır. Bununla bağlantılı olarak Türkiye'de faaliyet gösteren Dernekler gibi sivil toplum kuruluşlarının ayakta kalması gittikçe zorlaşmaktadır. Ticari faaliyet yürütmemelerine rağmen vergiye tabi tutulmaları, yüksek faturalarla birlikte faaliyet gösterdikleri mekanların işyeri sayılarak "o 25'lik kira artış sınırlamasının dışında tutulması

Dernekleri artık kapanmak veya faaliyet gösteremez duruma getirmiştir.

Toplum için önemli bir yere sahip olan bu kurumlar, ülkenin ekonomik şartlarının yarattığı zor koşullarda, kamu yaranına dernek olmadıkları için hiçbir ayrıcalıktan faydalanamadıkları gibi "ticarethane" muamelesi görerek vergi, yüksek faturalar ve kiralar ile baş edemez duruma gelmişlerdir. Acilen ülkenin şartları da göz önünde tutularak Derneklerin vergiden muaf olması, ticarethane statüsünden çıkarılıp "hane" statüsüne geçirilmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

  1. Dernekler ticari faaliyet yürütmedikleri halde neden işyeri statüsünde görülmektedir?

  2. Ticari faaliyet yürütmeyen Dernekler neden vergiden muaf değildir? Derneklerin tamamen vergiden istisna tutulması için bir çalışmanız olacak mıdır?

  3. Ticari faaliyet yürütmeyen Dernekler, kiraladıkları mekanlarda neden meskenlere/konutlara tanınan "o 25 kira artış sınırlamasına tabi tutulmamaktadır? Bu durumun düzeltilmesi için herhangi bir çalışmanız olacak mıdır?

  4. Yöre veya Köy Dernekleri ticarethane midir? Değil midir? Eğer ticarethane değilse neden elektrik vb. faturaları ticarethane kapsamında değerlendirilip yüksek kademeden ücretlendirilmektedir?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·

İlgi yazı ekinde yer alan İstanbul Milletvekili Celal FIRAT'a ait 7/9150 Esas No'lu yazılı soru önergesi incelenmiştir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 2 nci maddesinde dernek; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları olarak tanımlanmıştır.

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 3 üncü maddesinde "Fji/ ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir." hükmü,

Dernekler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde; "Dernek kurucuları tarafından imzalanmış kuruluş bildirimi ve aşağıda belirtilen ekleri, derneğin kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilir.

Dernekler, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. ..." hükmü yer almaktadır.

Dernekler, özel hukuk kişiliğine sahip olmaları sebebiyle ticari faaliyette bulunabilmekte olup vergi kanunlarının gerektirdiği yükümlülüklere tabi olmaktadır. Bunun dışında derneklerin ticari faaliyette bulunmadıkları durumlarda vergi kanunlarını ilgilendiren bir husus ortaya çıkmamaktadır.

Ayrıca derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 19'uncu maddesine istinaden İçişleri Bakanı veya mülki idare amirleri tarafından denetletilmektedir. Yapılan denetimlerde mevzuata aykırı hususların tespiti halinde dernekler veya sorumlu kişiler hakkında gerekli adli ve idari işlemler yapılmaktadır.

Bilgi ve gereğini arz ederim.

Ali YERLİKAYA Bakan Telefon No: (312422 48 25 Dahili: 4825 Faks No: (312)41745 13 Veri Hazırlama Ve Kont.İşletmeni "ŞA i

Ali YERLİKAYABakan

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir