6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında tarım alanlarına konut yapıldığı iddiasına ve asbeste karşı alınan önlemlere ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 7 Şubat 2024 tarihinde 7/9339 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 308 gün sonra, 11 Aralık 2024).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında tarım alanlarına konut yapıldığı iddiasına ve asbeste karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9339, 7 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9339-6-subat-2023-tarihli-depremler-sonrasinda-tarim-alanlarina-konut-yapildigi-iddiasina-ve-as (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/855b007e-8271-49e3-9c80-018d83f8690a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 308 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
6 Şubat 2023 tarihinde Pazarcık merkezli depremler Maraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Antep, Diyarbakır, Adana, Urfa, Osmaniye ve Kilis illerinde etkili olmuş, on binlerce yurttaş yaşamını yitirmişti.
Büyük can ve mal kayıplarına yol açan depremin vurduğu 10 il tarımda önemli bir paya sahiptir. 4 milyon hektar tarım alanı bulunan deprem bölgesinde tarımsal üretiminin *015,3'ü gerçekleştiriliyordu.
Depremden önce tarım alanlarında yapılaşmaya izin verilmesi can kayıplarının yüksek olmasının sebeplerinden biri idi. Örneğin Hatay ilinde alüvyonlu toprakların bulunduğu Amik Ovası'nda kurulan Hatay Havaalanı ve Hatay Devlet Hastanesi, ilk anda çökmüş, can kayıplarının artmasının sebeplerinden biri olmuştur. Deprem sonrası enkaz kaldırma ve moloz dökümünde kurallara uygun davranılmaması sonucu tarım alanlarına kontrolsüzce dökülen molozlar asbest tehlikesi ve başka birçok riski beraberinde getirmiştir. Atık ve molozların döküldüğü alanlarda su kaynaklarının, meyve bahçeleri, zeytinliklerin olup olmadığı, tarımsal alan olup olmadığı dikkate alınmamıştır. Mutlak tarım arazilerine devlet tarafından kira karşılığı konteyner kentler yapılarak, ana yollara yakın tarım arazilerine molozlar dökülerek bu alanların yapılaşmaya açılmasına gerekçe hazırlanmıştır.
Deprem sonucu ortaya çıkan ağır barınma krizi gerekçe edilerek tarım alanları, ormanlık alanlar, meralar ve zeytinlikler yapılaşmaya açıldı. Temmuz 2023'te TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan torba kanun ile ormanlık alanlar ve zeytinlikler imara açılmış oldu. Bu bağlamda;
SORULAR
Deprem sonrası oluşan barınma krizine çözüm olarak yapılan kenstel dönüşüm ve konut projelerinin yüzde kaçı tarım arazileri üzerine yapılmıştır?
Bakanlığınız, deprem sonrası tarım alanlarına konteyner kentler yapılması ve tarım alanlarında yapılaşmaya izin verilmesi sonucunda ortaya çıkan sorunlara yönelik hangi önlemleri almıştır?
Bu önlemler ile ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı görüşü alınmış mıdır?
Bakanlığınızca yeraltı suyu ve tarım arazilerinde asbest izlendi mi? Deprem sonrası yer altı suları ve tarım arazilerinde asbestten etkilenme durumu tespit edildi mi?
Temmuz 2023'te kabul edilen torba kanun ile ormanlık alanlar ve zeytinliklerin imara açılmasıyla ilgili olarak, çevre ve tarım açısından bu alanların değerlendirilmesine dair alınan önlemler nelerdir?
Uzmanların ve meslek örgütlerinin; yeniden yapılaşma için seçilen bölgelerin mera alanları, tarım alanları, sulak alanlar ve ormanlık alanların olduğu ve toprak yapısı itibariyle ciddi riskler taşıdığı uyarılarına rağmen bu alanlarda yapılaşmaya gidilmesinde ısrarcı olunmasının sebepleri nelerdir?
Çevre ve Şehircilik Bakanı, tarım alanlarının yapılaşmaya açılmasıyla ilgili alınan kararların çevresel etkileri ve tarımsal üretime olan olası zararları değerlendirmek üzere hangi önlemleri planlamaktadır? Yapılaşmanın tarım üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak veya önlemek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile ortak çalışma yürütülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
/1933g 6k 703 Bakanlığımıza yöneltilen 7/951, 7/2216, 7/3086, 7/4467, 7/5560, 83 2, 715784 7/6431, 7/7551, 7/8073, 7/9339, 7/9509, ve 7/9512 Esas sayılı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.
-Cevap Metni (1 Sayfa)
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat:Tamer IŞIK Tel: 410 14 45
71951, 7/2216, 713086, 714467, 7/5560, 7/5562, 7/5693, 7/5784, 7/6431, 7/7551, 7/8073, 7/9339, 719509, ve 7/9512 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Cevap Metni
"Asrın felaketi" olarak nitelendirilen 7.7 ve 7.6 şiddetindeki söz konusu depremler sonucu bölgenin yeniden inşa ve ihya edilmesine ilişkin çalışmalar; ilgili mevzuatları çerçevesinde Bakanlığımız, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı işbirliği ile sürdürülmektedir.
Bu çerçevede, Bakanlığımızca (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı) söz konusu depremlerde hasarın en yoğun olduğu Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya, Gaziantep İllerimiz başta olmak üzere kent merkezlerinde hasarın yoğun şekilde yaşandığı ve ticaret akslarını da ihtiva eden kent merkezleri önceliğindeki alanların inşa ve ihyasına yönelik uygulamalar 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen uygulama alanları statüsünde alandaki taşınmaz sahiplerinin katılımları süratle devam etmektedir.
Bu suretle 6 Şubat 2023 tarihinde tarihinde meydana gelen depremlerden yoğun şekilde etkilenen kent merkezlerini yeniden inşa etmek, hayatın olağan akışına dönüşünü sağlamak, kent kimliği, yöresel mimarisi, tarihi dokusu ile uyumlu, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, altyapısı ile .sağlıklı kentler oluşturulmasını teminen 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm uygulamalarının hayata geçirilmesi hedeflenmiş ve yine bu hedef doğrultusunda, ortaya çıkan bağımsız bölüm ihtiyacının yerinde dönüşüm prensibiyle ivedilikle karşılanması için çalışmalara başlanmıştır.
Bakanlığımız koordinasyonunda görevlendirilen teknik ekiplerce 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında depremin binalara verdiği hasarı belirlemek üzere hasar tespit çalışmaları yapılmıştır. Bu hasar tespit çalışmaları neticesinde ortaya çıkan veriler incelenerek ve uygulama bütünlüğünü sağlamak amacı ile deprem sonucu çöken veya acil yıkılması gerektiği tespit edilen yapıların yoğunluklu bulunduğu bölgelerde proje alanları belirlenmiştir.
Söz konusu proje alanları, çoğunlukla depremde yıkılan yapılar ile 7269 ve 6306 sayılı Kanunlar kapsamında yıkımı kesinleşen yapıların bulunduğu konumlarda bulunmakta olup, bu alanlar, ortaya çıkan acil bağımsız birim ihtiyacının karşılanması ve depremzedeler farklı bir alana taşınmaksızın mevcut yerlerinde bağımsız birim üretiminin ivedilikle sağlanabilmesi amacı ile 6306 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca "Rezerv Yapı Alanı" olarak belirlenmiştir.
Yukarıda zikredilen amaç ve hedefler doğrultusunda; söz konusu Rezerv Yapı Alanlarında, kaynaklarını etkin ve verimli kullanarak; mikrobölgeleme ve paleosismoloji çalışmaları, alan büyüklüğü, yatay mimari ve proje bütünlüğü göz önüne alınarak en doğru teknikle güvenli bağımsız birim ihtiyacına yönelik çalışmalar düzenli saha ziyaretleri ve haksahiplerinin bilgilendirilmesi suretiyle titizlikle yürütülmektedir.
6 Şubat 2023 tarihli depremler dolayısıyla Genel Hayata Etkililik Kararı alınan 18 İlimizde 7269 sayılı Kanun uyarınca orta ve üzeri hasarlı olarak tespit edilen yapıların maliklerince yerinde yeniden yapımına ilişkin 7452 sayılı Kanun uyarınca Bakanlığımızca konutlar için 1.5 milyon TE, işyerleri için 800 bin TL bibe ve kredi destekleri sağlanmaktadır.
Vatandaşlarımızın yaşadıkları mahalle kültürünün korunması, konut üretim maliyetlerinde tasarruf sağlanması, yerel inşaat sektörünün desteklenerek şehirlerimizin ekonomik ve sosyal hayatının canlanması maksatlarıyla hayata geçirilen Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında orta ve üzeri hasarlı yapıların maliklerince hibe ve kredi destekleri ile yerinde yeniden inşasına yönelik işlemler devam etmektedir.