Bir tiyatro oyununun sahnelenmesine Kürtçe olması nedeniyle izin verilmediği iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 12 Şubat 2024 tarihinde 7/9705 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 116 gün sonra, 7 Haziran 2024).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Bir tiyatro oyununun sahnelenmesine Kürtçe olması nedeniyle izin verilmediği iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9705, 12 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9705-bir-tiyatro-oyununun-sahnelenmesine-kurtce-olmasi-nedeniyle-izin-verilmedigi-iddiasina-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e0b20cd3-0efd-425f-9611-018da150f179
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 116 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 102 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98, TBMM iç Tüzüğünün 96 ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
11 Şubat 2024 tarihinde Bakanlığınıza bağlı Gaziantep Zeugma Müzesi Kültür Merkezi'nde sahnelenmesi beklenen, bilet satışları yapılmış olan "Oral ü Travis" adlı Kürtçe oyun, müze yönetimi tarafından oyundan | gün önce iptal edilmiştir. "Şano Ar" tarafından sahnelenen oyunun, Patnos Belediyesi Kültür ve Sanat Merkezi'nde 17 Ocak 2023 tarihli sahnesi de Patnos Kaymakamlığı tarafından engellenmişti.
Konuya dair açıklama yapan Şano Ar yönetimi, "Bugün bir kez daha 11 Şubat'ta sahnelemeyi beklediğimiz Oral ü Travis oyunumuz herhangi bir gerekçe gösterilmeden Zeugma Müzesi Kültür Merkezi tarafından yasaklandı. Şunu iyi biliyoruz ki bu yasaklama kararı oyunumuza ya da şahsımıza dönük değil, oyunumuz Kürtçe olduğu içindir. Bu uygulamayı kabul etmedik, etmeyeceğiz " ifadelerini kullanarak ayrımcılığa maruz kaldıklarını dile getirmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınıza bağlı bir kültür sanat merkezinde sahnelenecek olan "Oral u Travis" oyunun iptal edilmesinin nedeni nedir? Bu iptal emri Bakanlığınız tarafından mı verilmiştir? Bakanlığınız bu konuda bilgi sahibi midir?
Sahnelenmesi Ağrı ve Gaziantep olmak üzere iki kere iptal edilen oyunun iptal edilen yerlerde gösterilmesi için Bakanlığınız ne tür adımlar atacaktır?
2020-2024 yılları arasında Türkiye genelinde Kürtçe olup iptal edilen ya da yasaklanan tiyatro oyunu, film gösterimi ve konser sayısı kaçtır?
Bakanlığınızın destek sunduğu yahut bizzat üstlendiği; Kürtçe kültür-sanat etkinliği yahut kültürel üretim projesi var mıdır?
Bakanlığınız Kürtçe dışındaki dillerdeki kültür-sanat üretimleri için yasaklama yahut iptal kararları söz konusu olmakta mıdır?
Kürt ulusunun anadillerinde kültür-sanata erişebilmelerini sağlamak ve kolaylaştırmak için ne tür çalışmalarınız bulunmaktadır?
Kürt sanatçıların maruz kaldığı ayrımcılığın ortadan kaldırılması için nasıl çalışmalarınız bulunmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Devlet Tiyatroları Genel MüdürlüğüY'ca;
"Oral ü Travis" adlı oyun Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü repertuvarında bulunmamaktadır. Özel tiyatro yapımı olan oyunun Devlet Tiyatroları sahnelerinde sergilenmesi için herhangi bir tahsis talep başvurusu da yapılmamıştır. Oyunun iptal edilmesine yönelik Genel Müdürlükçe herhangi bir işlem yapılmamış olup 2022-2024 yılları arasında Türkiye genelinde Genel Müdürlükçe iptal edilen veya yasaklanan Kürtçe tiyatro oyunu bulunmamaktadır.
Ahmed-i Hâni'nin 1692 yılında Kürtçe'nin Kurmanci lehçesi ile yazdığı "Mem ü Zin" adlı eserinden yola çıkarak Cuma Boynukara tarafından yazılan "Mem ile Zin" adlı eserin 2018-2019 sezonunda Diyarbakır Devlet Tiyatrosunda 38 temsili gerçekleştirilmiştir.
Van Devlet Tiyatrosunun 14.04.2022 tarihinde sahneye koyduğu "Siyabend ile Xece" adlı eserin bugüne kadar 43 temsili gerçekleştirilerek 14.403 seyirciye ulaşılmış olup temsillere devam edilmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan