13 Şubat 2024 tarihinde Antalya'da meydana gelen sel ve su taşkınlarına ilişkin

İlgi (o :28.02.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-1387571 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde yer alan Antalya Milletvekili Aykut KAYA'ya ait 7/9821 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir.

12-13 Şubat 2024 tarihlerinde Antalya genelinde yaşanan yağışlarda Sağlık Afet ve Koordinasyon Merkezi Biriminden (SAKOM) alınan bilgilere göre 1 vatandaşımız hayatını kaybetmiş ve 3 vatandaşımız yaralanmıştır. Aşırı yağışlar sonucu Antalya ilinde mahsur kalan toplam 989 vatandaşımız tahliye edilmiştir.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yapılan hasar tespit çalışmaları sonucunda konut ağır hasarlı, 66 konut orta hasarlı olarak tespit edilmiştir.

Antalya ilinde meydana gelen sel afeti nedeniyle, Genel Hayata Etkili Afet Bölgelerinde (Kepez, Muratpaşa, Serik, Aksu ilçeleri) 12-13 Şubat 2024 tarihlerinde meydana gelen sel ve su baskınları kaynaklı zararların telafisi için AFAD Başkanlığınca Antalya Valiliği emrine 62.000.000-TL "Afet ve Acil Durum Faaliyetleri Ödeneği" ve 30.000.000-TL "İnsani Yardım Ödeneği" olmak üzere toplam 92.000.000-TL ödenek aktarılmıştır. Ayrıca İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca 4.507.500-TL nakdi destek sağlanmıştır.

Ülkemizde olası afetlerin etkilerini en aza indirgemek amacıyla 2021 yılında 81 ilimiz için İl Afet Risk Azaltma Planları hazırlanarak uygulamaya geçilmiştir. Bu planlarla ile her il kendi risklerini belirleyerek bu risklerin azaltılması için eylemler belirlemiştir.

Antalya ili için 2024 yılı itibariyle tespit edilen 109 Afet Risk Azaltma Eyleminin; 21 adedi taşkın/sel eylemi, belirlenmiştir. Belirlenen bu eylemlerden 1 adedi kırmızı (öncelikli) eylem ile 7 adet taşkın/sel eylemi 90100 olarak tamamlanmış olup diğer eylemlerin uygulama süreci devam etmektedir.

Antalya ilinde meydana gelen afetler sonrasında 08.02.2024 tarihinde yapılan İRAP İzleme ve Değerlendirme Kurulunca Su İdaresi Genel Müdürlüğünce hazırlanan Akdeniz Havzası Taşkın Yönetim Planı içerisinde yer alan 116 adet taşkın önleme ve risk azaltma çalışması daha sel taşkın başlığı altına eklenmiştir.

AFAD Başkanlığının misyon ve vizyonu çerçevesinde; afetlerin öncesinde, sırasında ve sonrasında davranış değişikliği oluşturmak ve toplumun afet farkındalık düzeyinin arttırılması amacıyla AFAD Başkanlığının koordinasyonunda; Bakanlıklar, sivil toplum, resmi ve özel kurum ve kuruluşlarının olağanüstü gayretleri ve tüm iletişim kanalları kullanılarak gerçekleştirilen yüz yüze, online, toplantı, seminer, çalıştay, konferans, sempozyum, tatbikatlar, sosyal medya, web sitesi, yarışma ve benzeri eğitim faaliyetlerinde Antalya ilinde toplam 2.938.629 vatandaşımıza ulaşılmıştır.

Telefon No: (312) 258 23 23 Belge Geçer No: (312) 285 4718 Mali Hizmetler Uzman Yrd. ei Türkiye Büyük Mület Meclisi Başkanlığı

Tarih: 03/11/2024 1407

Sayı: E-1200703-1527201

Ali YERLİKAYA Bakan Ek: Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) (168 Sayfa)

Telefon No: (312) 258 23 23 Belge Geçer No: (312) 285 47 18 Mali Hizmetler Uzman Yrd. & Bu plan, AFAD Planlama ve Risk Azaltma Dairesi tarafından oluşturulmuş olan İRAP Hazırlama Kılavuzu doğrultusunda hazırlanmıştır.

Ülkeleri ve toplumları beşerî ve ekonomik açıdan derinden etkileyen en önemli sorunlardan birisi afetlerdir. Hızlı ve düzensiz kentleşme, hızlı nüfus artışı, iklim değişiklikleri gibi doğal ve insan kaynaklı afetlerin ve bu afetlerin etkisinin arttığı bir çağda yaşamaktayız. Başta devletler olmak üzere toplumun bütün kesimleri, bu büyük riske karşı hep birlikte tedbir almak ve bu risklerin ortaya çıkarabileceği sonuçlarla birlikte mücadele etmek zorundadır.

Hepimizin bildiği gibi Ülkemiz, jeolojik ve coğrafi yapısı ile iklim özellikleri nedeniyle afetlerden en fazla etkilenen ülkeler arasındadır. Her yıl deprem, sel, heyelan ve yangın gibi birçok afetle karşı karşıya kalmaktayız. Bu afetlerle baş etmenin en temel prensibi, tehlike ve riskleri belirleyip bunlara karşı önlemler almaktır. Güvenli yerleşim alanları oluşturmak ve "Afete Dirençli Toplum" hedefine ulaşmak, söz konusu afetlerden doğabilecek risklerin azaltılması için hayati önem taşımaktadır.

7'den 70'e tüm vatandaşlarımızda afet bilincini oluşturmak için yapılacak bilgilendirmeler, afetten doğacak zararların azaltılması noktasında çok önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunu en son yaşadığımız ve ülkemizin en büyük yangını olan Manavgat yangınında hepimiz gördük. Afetlere karşı daima hazırlıklı ve bilinçli olmalıyız.

Bu kapsamda; İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü koordinasyonunda, başta Üniversitelerimiz olmak üzere ilgili kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla yapılan toplantılar ve çalıştaylar sonucunda "İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP)" hazırlanmıştır. Bu plan, afetlerin olası etkilerini ortaya koyan ve bu etkileri en aza indirebilmek için afetler olmadan yapılacak çalışmaları ve sorumluları tanımlayan ve de en önemlisi hızlı koordinasyonun sağlanması açısından ilimiz için çok önemli bir plandır.

İl Afet Risk Azaltma Planı'nın hazırlanması ve uygulanmasının, afetlerin yol açacağı riskleri azaltma noktasında önemli bir basamak olduğuna ve afetle ilgili duyarlılığı en üst düzeyde tutacağına inanıyorum. İlimizdeki afet risklerini tanımlamaya yönelik hedef, strateji ve eylemleri belirleyen Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı'nın hazırlanmasına katkı sağlayan kurum/kuruluş ve tüm paydaşlara teşekkür ediyor, afetsiz günler diliyorum.

Afetler, toplumsal yaşamı derinden etkileyen insan veya doğa kaynaklı olaylardır. Toplumların afetlerle karşılaşma riskinin yüksek olması nedeniyle afetlerle birlikte yaşama becerilerini geliştirmeyi ve afetlerin yönetilebilir düzeyde olmasını zorunlu kılmaktadır. Günümüz modern afet yönetimi anlayışı, sadece olayın yaşandığı süreci değil, "Bütünleşik Afet Yönetimi Döngüsü" olarak adlandırılan, afet öncesi, afet anı ve afet sonrasını kapsamakta olup, bu aşamalarda yapılacak faaliyetlerin önceden belirlenmesine dayanır.

Ülkemizde başta deprem olmak üzere, sel/taşkın, heyelan, orman yangını v.b. birçok tehlike bulunmaktadır. Farklı afet türlerini yaşama riski olan ülkemiz, İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri, yerel yönetimler, kamu kurum-kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve gönüllü vatandaşlarımız ile her geçen yıl afetlere karşı daha dirençli hale gelmektedir. "Afet Bilgisi Hayat Bilgisi" sloganıyla yola çıkılarak 2021 yılı afet eğitim yılı ilan edilmiştir. Eğitimlerde de bireylere afet öncesi, sırası ve sonrasında yapılması gerekenlerle ilgili bilgiler verilmektedir. Afet sonrası yapılacaklar önemli olmakla beraber afet öncesi hazırlıklar çok daha değerlidir. Riskleri azaltmak için muhakkak önlemler alınmalıdır. Bu kapsamda ilimizde Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanmıştır.

İl Afet Risk Azaltma Planında, İlimizin afetselliğine göre önceliklendirilen afet türleri için afet risklerinin belirlenmesi, risk değerlendirmesinin yapılması ve her türlü tedbirin topyekûn bir şekilde alınarak bu risklerin önlenmesi ve azaltılması için neyin, ne zaman, kim tarafından, nasıl yapılacağı açıklanmaktadır. Tüm afet risklerini azaltmak amacıyla kurumsal ve bireysel olarak toplumun tüm aktörlerinin rol ve sorumlulukları vardır. Özellikle Antalya ilimiz açısından bakıldığında afet risk azaltmada en temel aktörler yerel yönetimler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşlarıdır. Plan hazırlanırken de buna dikkat edilerek, geniş katılımlı bir süreç yönetilmiş, anket çalışması yapılmış, plan hazırlık sürecinde birçok kez bilgilendirme toplantıları ve 2 kez çevrimiçi çalıştay düzenlenmiştir.

Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı, Valimiz Sayın Ersin YAZICI başkanlığında ve Müdürlüğümüz koordinasyonunda, üniversiteler, Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, ilgili kamu, kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve özel kuruluşların katkılarıyla hazırlanmıştır. Söz konusu plan, afetlerin etkilerini en aza indirmek amacıyla, afetler olmadan hayata geçirilmesi gerekenleri belirleyen, sorumluları ve sorumlulukları tanımlayan sürdürülebilir bir plandır. Bu plan, herhangi bir kurum ve kuruluşun değil tüm ilin sahiplenmesi gereken bir plandır. Plan 5 yıllık olmakla beraber, izleme ve değerlendirme süreçleri ile beraber sürekli geliştirilecektir.

Afet risklerini azaltmaya yönelik amaç, hedef ve eylemleri belirleyen ve bir yol haritası olarak hazırlanan Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı'nın her aşamasına katkı sağlayan tüm paydaşlarımıza şükranlarımı arz ederim.

İÇİNDEKİLER

Lojistik Destek Birimleri, Geçici Barınma Durumu ve Acil Toplanma Alanları ................................. 71

MODÜL 2: TEHLİKE BELİRLEME, RİSK DEĞERLENDİRME VE OLASI ÖNLEMLERİN 2.1. Hidrolojik ve Meteorolojik Afetlerin Tehlike ve Risk Değerlendirmesi ........................................................... 77 Antalya İlinde Orman Yangınlarının Dağılışını Etkileyen ve Risk Oluşturan Faktörler ...................... 91 2.3 Kütle Hareketleri Afetlerinin (Heyelan – Kaya Düşmesi) Tehlikesi ve Risk Değerlendirmesi ........... 98

MODÜL 3: MEVCUT DURUM ANALİZİ İLE AMAÇ VE HEDEF BELİRLEME .....................................129 3.2 Güçlü Ve Zayıf Yönler – Fırsat Ve Tehditler (GZFT) Analizi İçin Rehber Sorular ........................ 130

Meteorolojik ve Hidrolojik Afetleri için Hazırlanan GZFT Analizi .................................................. 132

MODÜL 4: AMAÇ, HEDEF VE EYLEMLERİN OLUŞTURULMASI VE TABLOLAŞTIRILMASI ......137

EK 7 - EYLEMLERDEN SORUMLU VE DESTEKLEYİCİ KURUMLARIN GÖREVLERİ .................161

ŞEKİLLER Şekil 1.8. Antalya'yı Etkileyen 5 Mw'den Büyük Deprem Dağılımı, 1900-2021 .....................................................18 Şekil 1.10. Antalya iline Ait Aylık Ortalama Sıcaklık Değerleri (1930-2019) .........................................................21 Şekil 1.11. Ortalama Aylık Toplam Yağış Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) ......................................22 Şekil 1.12. Aylık Ortalama Yağışlı Gün Sayısı Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) ...............................22 Şekil 1.13. Aylık Ortalama Güneşlenme Süresi Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) ..............................23 Şekil 1.14. Antalya' nın Doğal Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi Dağılımı .................................................23 Şekil 1.16. Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi Kapsamında Antalya iline Ait Veriler .............26 Şekil 1.32. Türkiye Geneli ve Antalya'nın Yıllara Göre Yabancı Uyruklu Yerleşik Nüfusu ...................................37 Şekil 1.33. Antalya' da İkamet Eden Yabancı Nüfusun Uyruklarına Göre Dağılımı ..............................................37 Şekil 1.48. Turk Telekom Antalya Bölge Müdürlüğüne Ait Kritik Tesisler Haritası ..............................................52 Şekil 1.54. Antalya ili Arazi Kullanım Durumuna Göre Arazi Sınıflandırması-2020 .............................................59 Şekil 1.66. 2010-2020 Yılları Arasında Gerçekleştirilen Afet Eğitimleri ve Eğitim Alan Kişi Sayıları ..................71 Şekil 1.67. Türkiye' deki AFAD Lojistik Depolarının Bulunduğu İller Haritası .....................................................72 Şekil 2.17. 2020 Yılında Antalya ilinde Meydana Gelen Orman Yangınlarının Çıkış Noktaları ............................90 Şekil 2.18. Yangın Üçgeni ve Orman Yangınlarının Çıkışında Doğal Şartlarda Etkin Olan Unsurlar .....................91 Şekil 2.19. 2013 ve 2018 Yıllarında Meydana Gelen Orman Yangınların Çıkış Noktası Yüks.Göre Dağılımı ......91 Şekil 2.20. 2013 ve 2018 Yıllarında Meydana Gelen Orman Yangınlarının Yüks. Basamaklarına Göre Dağılımı 92 Şekil 2.24. Antalya Ormanları Meşcere ve Ortalama Yangın Çıkış Noktaları Haritası ............................................94 Şekil 2.27. Kuadrat Analizi ile Belirlenen Antalya ili Yangın Riskli Alanları ........................................................96 Şekil 2.28. Antalya ili Orman Yangınlarının Sıcaklık, Nem ve Rüzgâr Hızına göre Moran İ ve Anselin Yerel Şekil 2.30. Antalya ili Afet Envanter Verilerine Göre Yaşanan Afetlerin Dağılımı ................................................98 Şekil 2.31. 1953-2021 Yılları Arasında Meydana Gelen Kütle Hareketi Afetlerinin Dağılımı ...............................99 Şekil 2.39. ARAS Uygulamasında Hazırlanan Tehlike Haritasının Üzerine Konut Alanlarının Bindirilmesi ile Elde

Şekil 2.62. ARAS Uygulamasında Analiz Sonucu Elde Edilen Tehlike Haritası ...................................................115 Şekil 2.68. Antalya ve Yakın Çevresinin En Büyük İvme Değeri PGA 475 (g) Haritası ......................................121 Şekil 2.69. Antalya ve Yakın Çevresinin En Büyük Hız Değeri PGV 475 (cm/sn) Haritası .................................121 Şekil 2.70. Antalya ili ve Yakın Civarı, Büyüklüğü 4 ve Üzeri Olan Depremler ..................................................122 Şekil 2.71. Antalya'da Olası En Yüksek The. Sahip Nok. Ait Hız ve İvme Değerleri ( Kale–Kekova Fay Zonu) 123 Şekil 2.72. Antalya'da Olası En Yüksek The. Sahip Nok. Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale–Kekova Fay Zonu) 123 Şekil 2.73. Antalya'da Olası En Yüksek The. Sahip Nok. Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale –Kekova Fay Zonu) 124 Şekil 2.74. Antalya'da Olası En Yüksek The. Sahip Nok. Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale –Kekova Fay Zonu) 124 Şekil 2.75. Antalya'da Olası En Yüksek The. Sahip Nok. Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale –Kekova Fay Zonu) 125

TABLOLAR Tablo 1.2. 1900-2021 Yılları Arasında Gerçekleşen 6,0 Mw'den Büyük Depremler ..............................................18 Tablo 1.7. Antalya İli Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi Verileri ...........................................26 Tablo 1.10. Antalya İl/İlçe Ağır Engelli Birey ve Bakıma Muhtaç Hasta Sayıları, 2020 ........................................38 Tablo 1.14. Heyelan Riski Altındaki Alanlarda Yapılan Önlem Çalışmaları ..........................................................46 Tablo 1.21. Yıllara Göre Antalya İli Arazi Kullanım Sınıflandırması Değişimi .....................................................60 Tablo 2.1. 1975–2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Taşkın Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı ...........77 Tablo 2.2. 1975 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Sel Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı ...............78 Tablo 2.3. 2000 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Hortum Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı .......79 Tablo 2.4. 1975 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Fırtına Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı .........80 Tablo 2.8. Çıkış Nedenlerine Göre Antalya'da Çıkan Orman Yangınları 2011-2020 ..............................................87 Tablo 2.15. Antalya Kütle Hareketi Kaynaklı Afete Maruz Bölge Kararları Listesi ..............................................103 Tablo 3.1. İRAP Hazırlarken Dikkate Alınması Gereken Risk Değerlendirme ve Azaltma Alanları (RD ve RA) 129

KISALTMALAR

AFAD: T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Antalya AFAD: Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü

AFAD-RED: Deprem Ön Hasar ve Kayıp Tahmin Sistemi

ASAT: Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü

ARAS: Afet Risk Azaltma Sistemi

CBS: Coğrafi Bilgi Sistemleri

DASK: Doğal Afet Sigortaları Kurumu

DSİ: Devlet Su İşleri

EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketi

GSYH: Gayrisafi Yurt İçi Hasıla

HES: Hidroelektrik santrali

KAYES: Kamu Binalarının Envanterinin Çıkarılması Çalışmaları

MTA: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü

TADYUS: Türkiye Afete Duyarlı Yerleşime Uygunluk Haritaları

TAMP: Türkiye Afet Müdahale Planı

TAMP-Antalya: Antalya ili Afet Müdahale Planı

TARSİM: Tarım Sigortaları Havuzu

TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumu

TÜREB: Türkiye Rüzgâr Enerjisi Birliği

SCADA: Tüm sahaları kontrol eden ve izleyen merkezi sistemleri ifade eder.(Su arıtma, atık su arıtma, gaz boru hatları, rüzgâr santralleri, vb.)

GİRİŞ

Ülkemizde son yıllara kadar meydana gelen afet ve acil durumlarda başarılı sayılan müdahale ve iyileştirme çalışmaları yürütülmüş olsa da afet sonrası ortaya çıkan kayıpları azaltmada söz konusu müdahale ve iyileştirme çalışmalarının tek başına yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Afet yönetimi alanındaki uluslararası gündemdeki gelişmeler de benzer şekilde, afet kayıplarını ortaya çıkmadan önce azaltabilmenin "risk yönetimi odaklı" bir afet yönetiminden geçtiğini ortaya koymaktadır. Dolayısı ile "afet risk yönetimi" anlayışının hem merkezi hem de yerel düzeyde kapsamlı ve birbiriyle koordineli olarak yürütülmesi büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda; İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 2020/2 Sayılı Genelgesi ve "İl Afet Risk Azaltma Planı Hazırlama Kılavuzu"na istinaden; Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanmıştır.

İl Afet Risk Azaltma Planı Nedir?

İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), afetlerin olası etkilerini ortaya koyan ve bu etkileri en aza indirebilmek için afetler olmadan gerçekleştirilmesi gerekenleri bir süreç dahilinde tarif eden, sorumluları ve sorumlulukları tanımlayan, sürdürülebilir bir plandır.

İRAP'ın temel hedefi, olası afetlerin yerleşimler ve toplum üzerinde neden olabilecekleri fiziksel, ekonomik, sosyal, çevresel, politik zarar ve kayıpları önlemek veya etkilerini azaltmak amacıyla eylemlerin belirlenmesidir. İRAP, afet risklerine karşı dayanıklı olabilmek için atılması gereken adımların yol haritasını çizer.

Planın Bölümleri

İl Afet Risk Azaltma Planı toplam 5 bölümden (modül) oluşmaktadır.

Plan Hazırlamada İdari Yapılanma

Planlama sürecinin sekretaryasını Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü yürütür, plan hazırlama sürecini tasarlar, ilgili kurum ve kuruluşlara yönelik bildirimlerde bulunarak bilgilendirme toplantıları ve çalıştaylar gerçekleştirir. Çalıştay çıktıları düzenlenerek plan taslağı oluşturulur ve gerekli koordinasyon sağlanarak onay sürecine geçilir.

VALİLİK MAKAMI İRAP Belgesinin Onaya Sunulması

İRAP SEKRETARYASI

Koordinasyon, Çalıştay Hazırlıkları

İRAP Taslaklarının Hazırlanması İzleme ve Değerlendirme Uygulama Sonuçları

Tavsiye ve Öneriler

TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU

Plan Taslaklarının Hazırlanması

DESTEK KURULU Bilimsel ve Teknik Destek

İl Afet Risk Azaltma Planlama Sekretaryası: Planlama sürecinin sekretaryasını Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü yürütmüştür, planların hazırlanmasıyla ilgili iş ve işlemleri yürüterek koordinasyonu sağlamıştır. (Ek 4)

Teknik Çalışma Grubu: İldeki kurum ve kuruluşların belirlediği temsilcilerden oluşur. İl Afet Risk Azaltma Planlama Sekretaryasının taleplerine göre çalıştay/toplantı programlarına katılarak, çalışma sonuçlarını düzenlemek ve plan taslaklarını oluşturmak konusunda İRAP sekretaryasına destek vermiştir. (Ek 5)

Destek Kurulu: Afet risk azaltma konusunda uzman, çalışmalara destek ve katkı sağlayabilecek akademisyen ve/veya ilgili kuruluş ve STK personellerinden oluşan kuruldur. (Ek 6)

Önemli Not: Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı AFAD Başkanlığının yayımladığı İRAP Yazım Kılavuzu dikkate alınarak hazırlanmıştır. Plan içerisindeki "kaynak belirtilmeyen görseller 1 AFAD Müdürlüğümüzce hazırlanmıştır"

1 MODÜL 1: İLİN GENEL DURUMU (İL PROFİLİ)

1.1 Coğrafi Konum ve Genel Bilgiler

Antalya ili Türkiye'nin güneybatısında 29° 20'-32°35' doğu boylamları ile 36° 07'-37° 29' kuzey enlemleri arasındadır. Güneyinde Akdeniz ve kuzeyinde denize paralel uzanan Toroslar ile çevrili olup, doğusunda Mersin, Konya ve Karaman, kuzeyinde Isparta ve Burdur, batısında Muğla illeri ile komşudur (Şekil 1.1).

Şekil 1.1. Antalya'nın Ülke İçindeki Konumu (Saygılı, R., 2020)

İlin yüz ölçümü 20.177 km² alanı kaplamaktadır. Bu, Türkiye yüz ölçümünün % 2.6'sı kadarına karşılık gelir. Nüfus yoğunluğu 126 kişi/km² olarak ölçülmüştür. İl arazisinin ortalama olarak %77.8'i dağlık, %10.2'si ova, %12'si ise engebeli bir yapıya sahiptir. İl alanının 3/4'ünü kaplayan Torosların birçok tepesi 2500-3000 metreyi aşar (Şekil 1.2).

Şekil 1.2. Antalya İli Genel Fiziki Özellikler Haritası (Saygılı, R., 2020)

Türkiye'nin; yüz ölçümü olarak 6., nüfus bakımından 5., nüfus yoğunluğu bakımından 22. büyük ili konumundadır. Akdeniz Bölgesi'nin batısında bulunan Antalya ili, bölge yüz ölçümünün % 17.6'sını kaplayarak bölgenin yüz ölçümü bakımından en büyük ilidir.

Antalya ilinin 19 İlçesi (Akseki, Aksu, Alanya, Demre, Döşemealtı, Elmalı, Finike, Gazipaşa, Gündoğmuş, İbradı, Kaş, Kemer, Kepez, Konyaaltı, Korkuteli, Kumluca, Manavgat, Muratpaşa, Serik) ve bu ilçelere bağlı 911 mahallesi vardır (Şekil 1.3).

Şekil 1.3. Antalya İlçeleri Haritası ve Merkeze Uzaklıkları (Saygılı, R., 2020)

Ülkemizin İstanbul ile birlikte en çok turist çeken ili olan Antalya'da yılın her döneminde turizm olanakları ve tesisler olsa da yaz aylarında daha yoğun bir turizm hareketliliği yaşanmaktadır. Antalya'da kültür turizmi başta olmak üzere deniz, spor, sağlık, kış, kongre, yayla, mağara, kamp ve inanç turizmi yapılabilmekte bu turizm seçenekleri için tesisler bulunmaktadır.

İlde sayısız arkeolojik alan vardır. Buralarda bazı keşfedilmiş kıymetli eserlerin bir kısmı Antalya Müzesi'nde sergilenmekte, yapılar da ziyarete açık tutulmaktadır. Bunlardan en önemli olanları; Karain Mağarası (Döşemealtı), Aspendos Antik Kenti (Serik), Antalya Kalesi (Muratpaşa), Termessos Kenti (Döşemealtı), Simena Antik Kenti (Demre), Myra Kaya Mezarları (Demre), Side Antik Kenti (Manavgat), Patara Antik Kenti (Kaş), Olympos Antik Kenti (Kumluca) ve Alanya Kalesi (Alanya) olarak sayılabilir.

Son yıllarda Antalya, G20 Zirvesi (2015), Expo Fuarı (2016), Patara Yılı (2020) gibi birçok uluslararası organizasyona ev sahipliği yapmıştır. Ayrıca kent merkezi ve ilçelerinde her yıl ulusal ve uluslararası birçok festival ve organizasyon gerçekleştirilmektedir.

2019 yılına ait Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Antalya, il bazında Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) büyüme hızı sıralamasında 2019 yılında %4,3'lük büyüme ile Türkiye'de 16. sırada yer almıştır.

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nca en son 2017 yılında hazırlanan, "İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması" raporuna göre Antalya; İstanbul, Ankara, İzmir ve

Kocaeli' den sonra 5. sırada gelmektedir. Aynı raporda ilin üst kademe iller arasında yer almasının nedeni olarak turizm imkanlarının gelişmişliği ve okuryazar oranında ülke çapında lider olması gösterilmektedir.

Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Raporu hazırlanırken hesaplamaya dahil edilen bazı gösterge verileri Tablo 1.1'de paylaşılmış olup, ülke geneli durum da gösterilmiştir.

Tablo 1.1. Sosyo-Gelişmişlik Sıralamasına Dahil Edilen Önemli Veriler (http://www.tuik.gov.tr, 2021) Ortalama Hane Halkı Büyüklüğü 3,02 3,30 Kaba Evlenme Hızı (Binde) 6,74 5,84 Kaba Boşanma Hızı (Binde) 2,88 1,62 Kaba Doğum Hızı (Binde) 12,3 14,3 Kaba Ölüm Hızı (Binde) 4,6 5,3 Bebek Ölüm Hızı (Binde) 6,6 9,1 Hastane Sayısı 47 1.534 Hastane Yatak Sayısı 7.172 231.913 Yüzbin Kişi Başına Toplam Hastane Yatak Sayısı 296 283 Bin Kişi Başına Düşen Toplam Hekim Sayısı 2 2 Bin Kişi Başına Otomobil Sayısı 217 157 Trafik Kaza Sayıları 8.140 174.896 Kişi Başına Toplam Elektrik Tüketimi (kWh) 3,422 3.149 Kişi Başına GSYH (TL) 60.632 52.316 Okuma Yazma Bilen Oranı (%) 98,67 97,24 İlkokul /Öğretmen Başına Düşen Öğrenci Sayısı 16 17 Ortaokul /Öğretmen Başına Düşen Öğrenci Sayısı 14 15 Ortaöğretim /Öğretmen Başına Düşen Öğrenci Sayısı 11 11 İlk ve ortaokul /Derslik başına düşen öğrenci sayısı 22 24 Ortaöğretim /Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı 18 19 Çocuk Bağımlılık Oranı (%) 30,43 33.69 Yaşlı Bağımlılık Oranı (%) 12,86 14,05 Toplam Yaş Bağımlılık Oranı (%) 43,29 47.75 Atık Hizmeti Verilen Belediye Nüfusunun Toplam Belediye Nüfusuna Oranı (%) 98 99 Atıksu Arıtma Tesisi İle Hizmet Verilen Belediye Nüfusunun Toplam Belediye 83 79 Nüfusuna Oranı (%) İçme ve Kullanma Suyu Şebekesi İle Hizmet Verilen Belediye Nüfusun Toplam 100 99 Belediye Nüfusuna Oranı (%) Kanalizasyon Şebekesi İle Hizmet Verilen Belediye Nüfusunun Toplam Belediye 83 91 Nüfusuna Oranı (%)

1.2 Doğal Yapı

Antalya, Türkiye'nin güneyinde, Akdeniz kıyısında yer almaktadır. Antalya, Burdur ve Isparta illerinin oluşturduğu Batı Akdeniz Bölgesi'nin en büyük kenti ve merkezi konumundadır.

Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde; Akseki, Aksu, Alanya, Demre, Döşemealtı, Elmalı, Finike, Gazipaşa, Gündoğmuş, İbradı, Kaş, Kemer, Kepez, Konyaaltı, Korkuteli, Kumluca, Manavgat, Muratpaşa ve Serik olmak üzere toplam 19 ilçe belediyesi bulunmaktadır.

Antalya ilinde yer şekillerindeki farklılıklar dikkat çekicidir. Bu farklılıklarda ilin içinde bulunduğu sahanın uzun bir zaman diliminde değişik şekillendirici kuvvetlerin etkisinde kalması önemli rol oynamıştır. Antalya ilinin ortalama olarak %77.8'i dağlık, %10.2'si ova, %12'si ise engebelidir. Akarsular ve faylar tarafından derin bir biçimde yarılmış olan Toros Dağları ve yüksek platolar geniş yayılım alanına sahiptir (Şekil 1.4).

1.2.1 İlin Jeomorfolojik Durumu

Antalya'nın genel topografyası, şehir merkezinin engebeli kayalıklar üzerinde, denizden 30 m' ye kadar yükselen bir antik traverten teras üzerine kurulmuş olmasından dolayı eşsizdir.

Batı Toroslara ait, güneybatı-kuzeydoğu; orta Toroslara mensup güneydoğu - kuzeybatı istikametli dağ sıraları, Aksu-Eğirdir çizgisinde birbirleriyle çatışırlar. Sıra dağlar arasında oluklar oluşmuştur. Her oluğun tabanında, bazıları kapalı; o yüzden suları tuzlu veya acı; bazıları da, yer altı şebekesiyle dış drenaja bağlı olduklarından dolayı, tatlı sulu göl veya bataklıklar yer alır. Burası, yurdumuzun, göl sayısı itibariyle, en zengin bölgesi; "Göller Bölgesi" dir.

Antalya'nın başlıca dağları, Kızlar Sivrisi (3070 m), Sallanmaz Tepesi (3024 m); Ziyaret Tepesi (2591 m), Duman Dağı (1973 m), Saklıkent (1900 m), Ak Dağ (3069 m), Şeytan Dağı (2403 m), Geyik Dağı (2890 m), Kızılca Dağı (2591 m), Alaca Dağ (2336 m), Kuhu Dağı (2409 m), Bey Dağı (3069 m), Yıldız Dağı (2619 m). (Özçağlar, P., 2016)

İlimizin en önemli iki platosu Teke ve Taşeli Platolarıdır. Teke Platosu, Batı Toroslarda yer alır. Doğuda Antalya merkezi, batıda ise Fethiye hattı ile sınırlanır. Burdur Gölü Havzası ve Dalaman Çayı'nın yukarı havzasına Teke Yöresi denmektedir. Taşeli Platosu ise Orta Toroslarda yer alır.

Batıda Akseki, doğuda ise Mut-Silifke hattı ile sınırlanır. Antalya Körfezi ile Mersin Körfezi arasında yarımadayı andıran kaba bir çıkıntı oluşturur.

Beydağları, kuzeyinde Toroslar ve doğusunda ise Toros Dağları ve Antalya Körfezi'nin arasında kalan alana Antalya Ovası adı verilmektedir. Akdeniz Bölgesi'nin en önemli ovalarından biri Antalya Ovası'dır. Çöküntü yerlere alüvyonların birikmesi sonucu meydana gelmiştir. İklim ve sulama koşulları uygun olduğundan dolayı ülkemizin en önemli tarım alanlarını oluşturmaktadır. Bu ovalar üzerinde yer alan ilçelerin isimlerine göre; Serik, Manavgat, Alanya Ovaları adlarını almaktadır. Antalya Ovası'nın yüz ölçümü 1.110 km2'dir. Bereketli bir tarım havzası olan Antalya Ovası'nın kıyı kesimi boyunca uzunluğu yaklaşık olarak 110 km, eni ise 10-35 km olduğu bilinmektedir.

Ülkemizin en karstik bölgelerinin başında yer alan ilimizde, Otokton Jura-Kretase ve Miyosen kireçtaşları geniş yer kaplarlar. Toros karstına karakteristiğini veren bu kireçtaşları üzerinde yoğun ve derin bir karst (holo karst) gelişmiştir. (ŞENEL, M., 1997, 1:250 000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları) Üç basamak halinde kuzeye doğru yükselen bu formasyonun ilk basamağı üzerine Antalya kenti kurulmuştur. Kent merkezi Üst Plato ve Alt Plato olmak üzere iki adet traverten platosundan oluşmaktadır. Kıyı bandında yüksekliği 30-35m'yi bulan falezler, yoğun mağara ve yer altı akarsuyu ağı oluşumu bu tipik karst yeryüzü şekillerini meydana getirmişlerdir. İlin dağlık kesimlerini oluşturan çoğunlukla formasyonlar dağ ve plato alanlarında temelde çözünme olayları ile şekillendiği için lapya, dolin, uvala, polye, mağara, düden ve karstik vadi gibi şekiller yaygındır.

En Ünlü Şelaleler Lara Düden, Manavgat, Uçansu, Kurşunlu, Yukarı Düden ve Sapadere Şelaleleridir.

Turizm açısından önem taşıyan başlıca mağaralar: Karain Mağarası, Damlataş Mağarası, Dini Mağarası, Altınbeşik Mağarası, Kocain Mağarası, Zeytintaşı Mağarası, Geyikbayırı Mağarası, Konakaltı Mağarası, Sırtlanini Mağarası, Beldibi Mağaralarıdır.

Antalya'da alpinizm (dağcılık), tersine alpinizm (mağaracılık) ve trekking (doğada yürüyüşü) gibi alternatif turizm aktivitelerinin jeomorfolojik çeşitlilikle ilgisi büyüktür. (Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2012)

Antalya kıyılarının uzunluğu, girinti, çıkıntı dahil 640, düz hat olarak da yaklaşık 500 km'dir. Antalya'nın batı kıyılarında dağların denize dik inmesi nedeniyle deniz derindir ve plajlar süreklilik göstermez. Ancak Kemer, Tekirova, Kumluca, Finike, Demre ve Kaş kıyılarında iyi olanaklı tabii plajlar vardır. Antalya'nın merkezinde bulunan iki büyük plaj olan Lara ve Konyaaltı arasında kalan bölgeye falez oluşumları hakimdir. Falez oluşumları ortalama 40 m yüksekliğe ve deniz altında da 14 metreden 25 metre derinliğe kadar inerler. Daha sonra dip yapısı yerini kumluğa ve mil tabakasına bırakır. İlin doğu kesiminde ise dağların denize paralel uzanması, dağlarla deniz arasında bir ova oluşumunu sağlamış, böylece Antalya'dan başlayıp Lara, Kundu, Belek, Boğazkent, Manavgat, Alanya ve Gazipaşa yakınlarına kadar ince kumdan meydana gelen muhteşem plajlar olmuştur.

Antalya kıyılarında irili ufaklı birçok ada bulunmaktadır. Bazıları; Beş Adalar, Üç Adalar, Reşat Adası ve Kekova Adalarıdır. (DSİ, 1985; Erinç, 2011)

1.2.2 İlin Jeolojik Durumu

Antalya, ilginç jeolojik yapısı nedeniyle değişik amaçlı birçok incelemeye konu olmuştur. Prekambriye'den günümüze kadar oluşmuş kaya birimleri yüzeylenir. Oldukça farklı ortam koşullarında gelişmiş olan bu kaya birimlerinin bir kısmı otokton, bir kısmı ise allokton konumludur.

İrili ufaklı normal faylarla kesilmiş naplı yapıların egemen olduğu bölgede, Batı Toroslar'ın otokton kaya birimlerini temsil eden ve genelde platform tipi karbonatları kapsayan Beydağları Otoktonu ile okyanusal kabuk, havza, yamaç ve platform tipi kaya birimleri kapsayan Antalya Napları yer alır. Bölgenin kuzeydoğu kesiminde dar bir alanda Anamas-Akseki Otoktonuna ait Üst Triyas - Üst Kretase yaşlı platform tipi çökeller yüzeylenir. Bölgenin kuzeybatı kesiminde ise Likya Naplarma ait Gülbahar Napı ve Beydağları Otoktonu ile Likya Napları arasında yer alan ve yanal yönlerde süreklilik allokton kütlelerin yerleşiminden sonra, bölge Orta Miyosen'de deniz istilasına uğramış ve Orta ve Üst Miyosen'de bölgede konglomera, kumtaşı, silttaşı gibi kırıntılı kayalar çökelmiştir (Şekil 1.5).

Şekil 1.5. Ölçeksiz Genelleştirilmiş Jeoloji Haritasi (Şenel, 1997)

Miyosen sonlarında bölge kuzeydoğu-güneybatı doğrultuda sıkışmalara maruz kalmış ve bu sıkışmalara bağlı olarak bölgedeki kaya birimleri kuzeydoğudan güneybatıya doğru itilmiştir. Pliyosen'de 100-120 metre kotlarına kadar tekrar deniz istilasına uğramış ve bu dönemde kireçtaşı, kiltaşı, kumtaşı gibi kayalar oluşmuştur. Pliyosen-Kuvaterner'de Antalya bölgesinde büyük çapta normal ve doğrultu atımlı faylar gelişmiştir (Şekil 1.6.)

En son 1996 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) Deprem Dairesi Başkanlığı tarafından yenilenmiş, 18 Mart 2018 tarih ve 30364 sayılı (mükerrer) Resmî Gazete' de yayımlanmıştır. Yeni harita 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni harita en güncel deprem kaynak parametreleri, deprem katalogları ve yeni nesil matematiksel modeller dikkate alınarak çok daha fazla ve ayrıntılı veriyle hazırlanmıştır. Deprem bölgeleri yerine en büyük yer ivmesi değerleri gösterilmiş ve "deprem bölgesi" kavramı ortadan kaldırılmıştır. Antalya ilinde Türkiye Diri Fay (MTA) haritası ve deprem tehlike haritası (AFAD) verilerine göre Kale ve Kekova olmak üzere 2 fay sistemi mevcuttur (Şekil 1.7). Ayrıca Kasaba Çizgiselliği olarak, şüpheli fay sistemi belirlenmiştir. Bu fayların üretebilecekleri deprem büyüklüklerinin, tarihsel verilerde gözetilerek, yaklaşık 5,1- 6,7 arasında değişkenlik gösterebileceği düşünülmektedir. Ayrıca, Akdeniz içerisinde yer alan Helenik-Kıbrıs Yay Sistemi ve Burdur Fay Zonu, Antalya'da etkili olabilecek deprem mekanizmalarıdır.

Şekil 1.7. Antalya Diri Fay ve Deprem Tehlike Sınıflandırması Haritası (AFAD, 2019)

Antalya çevresindeki tarihsel büyük depremlere ait izlere arkeolojik kayıtlarda da rastlanmaktadır. Termessos, Rhodiapolis, Perge, Side, Selge ve Faselis gibi antik kentlerde işlenmiş büyük taş bloklardan yapılmış tapınak ve tiyatrolar gibi devasa yapıların yıkılması, yangınlar, zararlı gazların ortaya çıkması, su sistemlerinin çökmesi, tsunami dalgaları ve bazı yerleşim yerlerinin denize gömülmesi gibi olaylar, Duggan (2011) tarafından depremlerin etkisi olarak yorumlanmıştır. (Dipova, N. ve B.C., 2011)

Bu depremlerden önemlileri, 1459 Antalya Depremi, 1743 Antalya Depremi, 1851 Fethiye Depremi'dir. Aletsel dönemdeki 6 ve üzeri büyüklükteki depremler ise aşağıda gruplanmıştır. Deprem zararı olarak kayıtlara geçen, 2015 Korkuteli Sülekler Depremi'nde 221 hasarlı bina, 1926 Finike Depremi'nde 364 hasarlı bina olarak belirlenmiştir. Diğer depremler açısından hasar ve zarar durumu, ya mevcut olmadığı için tespit edilememiş yada kayıtlara geçmemiştir (Tablo Tablo 1.2. 1900-2021 Yılları Arasında Gerçekleşen 6,0 Mw'den Büyük Depremler (AFAD, 2021) Tarih Ref Enlem Boylam Derinlik Kaynak Kaynak Tip Büyüklük Yer Bilgisi 28.12.2013 0 36,0480 31,3320 43.60 7 AFAD- ML 6.0 -

15:21 DDA 14.01.1969 0 36,1100 29,1900 22.00 1 Ayhan ve MS 6.1 Akdeniz

23:12 Diğ.1981 18.03.1926 0 35,8400 29,5000 10.00 1 Ayhan ve MS 6.2 Batı

14:06 Diğ.1981 Akdeniz 01.03.1926 0 37,0300 29,4300 50.00 3 Alsan ve MS 6.1 Altınyayla-20:02 Diğ.1975 Burdur 30.04.1911 0 36,0000 30,0000 180.00 1 Ayhan ve MS 6.1 Antalya

20:42 Diğ.1981 Açıkları-1900 yılından günümüze, 5 Mw üzeri depremlerin dağılımı Şekil 1.8'de gösterilmiştir. Buna göre; belirtilen fay zonlarında, deprem aktivitesi yüksektir.

Şekil 1.8. Antalya'yı Etkileyen 5 Mw'den Büyük Deprem Dağılımı, 1900-2021 (AFAD, 2021)

1.2.3 İlin Hidrolojik ve Hidrojeolojik Durumu

Türkiye'deki su potansiyelinin % 7,6'sı Antalya ilimizdedir. Antalya'da sayıları 29'u bulan akarsu vardır. Bunlardan 25'i denize, 4'ü içerdeki göllere dökülür veya göllerden çıkıp ovalarda kaybolur. Bu akarsuların bazıları yazın kuruyan küçük dereciklerdir.

Antalya ilinin toplam su potansiyeli; yer üstü 15.118,25 hm3 ve yer altı 1.904,91 hm3 olmak üzere toplam 17.023,16 hm3 tür. Yer üstü su potansiyelinin havza bazında dağılımı Tablo 1.3'de gösterilmiştir.

Tablo 1.3. Antalya İlinde 2019 Yılı Yerüstü Su Potansiyeli Dağılımı (Antalya Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, 2019)

Antalya Havzası 13.129,35 86,9

Batı Akdeniz Havzası 1.457,50 9,6

Doğu Akdeniz Havzası 351,4 3,5

TOPLAM 15.118,25 100

Akarsular yönünden Antalya'nın en büyük özelliği de bir düdenler ve şelaleler beldesi olmasıdır. Ortalama akım toplamları 338,4 m 3/s olan il akarsularının en önemlileri Tablo 1.4'de yer almaktadır.

Akarsu İsmi Toplam İl Sınırları Toplam Debisi İl Sınırları İçinde Başlangıç Kullanım Uzunluğu İçindeki Uzunluğa (m3 Ve Bitiş Noktaları Amacı

Düden Çayı 14 14 100 15.192 Aşağı Mahalle/Akdeniz (Antalya) Turizm Aksu Çayı 112 55 49 16.163 3 Eğridir Gölü/Akdeniz (Aksu) Köprü Çay 119 57 48 88.017 Yeşilbaş Mah. /Akdeniz (Serik) Su sporları, Manavgat Çayı 93 93 100 66.200 Simyon Yaylası/Akdeniz Su sporları,

Alara Çayı 82 82 100 25.336 Dereyurt Yaylası/Akdeniz Karpuz Çayı 30 30 100 1.446 Değirmen Taş./Akdeniz (Alanya) Obaçayı 12 12 100 0.823 Avclar Mahallesi/ Akdeniz Dini Çayı 28 28 100 0.627 Alacami/Akdeniz (Alanya) Turizm, Sedre Çayı 21 21 100 0.862 Tekne Dağı/Akdeniz (Alanya) Bıçkıcı Deresi 27 27 100 3.073 Soğuk Oluk/Akdeniz (Gazipaşa) Salamur Çay 20 20 100 0.435 Taşkesiği/Korkuteli Alakir Çayı 22 22 100 3.990 Göksar/Akdeniz (Finike) Balıkçılık Başgöz Çayı 30 30 100 1.201 Başgöz Mahallesi/ Akdeniz Eşen Çayı 112,4 14,4 13 48.230 Karaçay Kayadibi/Akdeniz Korkuteli Çayı 35,5 35,5 100 0.405 Söbüce Yaylası/ Korkuteli Barajı

İl genelinde 15 adet baraj (sulama: 27.500 ha, taşkın: 2.000 ha) ve 12 adet gölet (sulama: 3.665 ha, taşkın: 300 hk) bulunmaktadır.

Barajlar; Oymapınar Barajı, Manavgat Barajı, Karacaören 2 Barajı, Alakır Barajı, Korkuteli Barajı, Çayboğazı Barajı, Dini Barajı, Naras Barajı, Yelten Barajı, Osmankalfalar Barajı, Taşağıl Karabekir Barajı, Toptaş Barajı, Akbaş Barajı, Çağman Barajı, Çığlık Barajlarıdır (Şekil 1.9).

Antalya'nın yer altı sularının oluşumunda jeolojik formasyon, en önemli faktörü oluşturmaktadır. Güneyde Akdeniz, batıda Toroslar'ın Beydağları, doğuda Aksu Vadisi, kuzeyde Torosların güney etekleri yer almakta olup, kireçtaşı ve traverten denilen formasyonlardan meydana gelmiştir.

Önemli yer altı suyu kaynakları: Kırkgöz Kaynakları, Gürkavak Kaynağı, Mağara Kaynağı, Duraliler Kaynağı, İskele (Mescit Alanı) Kaynağı, Hurma Pınarları, Boğaçayı Keson Kuyuları, Düden Şelalesi Kaynağı, Meydan Kuyularıdır. (Antalya Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, 2019)

1.2.4 İlin İklim Durumu ve Doğal Enerji Kaynakları

1.2.4.1. İklim Durumu

Antalya ili iklimi genel olarak Akdeniz İklimi'ne girmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Bu nedenle sahil şeridinde bulunan ilçelerde "Mutedil Deniz ve Sıcak Deniz İklimi", iç kesimlerde bulunan Elmalı, Korkuteli, İbradı ve Akseki ilçelerinde ise "Yarı Soğuk – Karasal İklim" hüküm sürmektedir. 20.177 km2 yüz ölçüme sahip ilimizde deniz seviyesinden yükseklik merkezde 39 m olmasına rağmen ilçe merkezlerinde bu rakam 1000 m ve üzeri olabilmektedir. İlimizin en yüksek sıra dağı olan Beydağlarında deniz seviyesinden yükseklik 3700 m'leri bulabilmektedir. Çok geniş bir alana yayılan ilimizde, kısa mesafelerde ani rakım değişiklikleri iklimsel olarak da ani değişimlere sebep olmaktadır. Bu nedenlerle il genelinde birçok farklı iklim tipi hüküm sürmektedir.

İl merkezinde ölçülen sıcaklık, bağıl nem ve yağış gibi iklimi oluşturan parametreler incelendiğinde Akdeniz İklim Sınıflandırmasına göre ilimiz "Yarı Nemli", Erinç İklim Sınıflandırmasına göre "Nemli", De Martonne İklim Sınıflandırmasına göre "Yarı Nemli", Trewartha İklim Sınıflandırmasına göre "Kışları Ilıman, Yazları Çok Sıcak" ve Thornthwaite

Metnin bu bölümü (PDF s. 29) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Aylık ortalama sıcaklık verilerinin aylara göre değişimi Şekil 1.11'de verilmektedir. Şekilde de görüleceği gibi en düşük aylık ortalama sıcaklık Ocak ayında 10.0°C ve en yüksek sıcaklık Temmuz ayında 28.4°C olarak gerçekleşmiştir.

Yağış (mm)

Şekil 1.11. Ortalama Aylık Toplam Yağış Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021)

Aylık ortalama yağışlı gün sayısının aylara göre değişimi Şekil 1.12'de verilmektedir. İlimizde 10 gün ve üzeri yağışın gerçekleştiği aylar Aralık, Ocak ve Şubat aylarıdır. Temmuz ve Ağustos aylarında ise ortalama yağışlı gün sayısı 1'den daha küçüktür.

Gün Sayısı

Şekil 1.12. Aylık Ortalama Yağışlı Gün Sayısı Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021) Aylık ortalama güneşlenme süresinin aylara göre değişimi Şekil 1.13"te verilmektedir. Şekilde de görüleceği gibi Mayıs- Eylül aylarını kapsayan 5 aylık dönemde 9 saat ve üzeri güneşlenme süresi ölçülmüştür.

8 Antalya İline Ait Aylık Ortalama N Güneşlenme Süresi (1930-2019)

Güneşlenme Süresi (saat)

Şubat

Eylül Ekim Kasım Aralık

8 57 6,7 6,3

Mayıs Haziran

Ağustos

Şekil 1.13. Aylık Ortalama Güneşlenme Süresi Verisinin Aylara Göre Değişimi (1930-2019) (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021)

1.2,4,1 Doğal Enerji Kaynakları

İlde üretilen elektriğin yaklaşık 9650'si doğal enerji kaynaklarından üretilmektedir. Doğal kaynaklardan yoğun olarak hidrolojik kaynaklar ve güneşten elektrik üretimi gerçekleştirilmektedir (Şekil 1.14). m Hidrolojik om Güneş Biyolojik

RAP

Şekil 1.14. Antalya" nın Doğal Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi Dağılımı (Enerji Atlası, 2020)

12.4.1.1 Hidrolojik Kaynaklar

Türkiye'deki su potansiyelinin 907,6'sı Antalya ilimizdedir. Antalya'da sayıları 29'u bulan akarsu vardır. Bunlardan 25'i denize, 4'ü içerdeki göllere dökülür veya göllerden çıkıp ovalarda kaybolur. İldeki doğal enerji kaynaklarından en önemlisi %90'lık enerji üretim payıyla hidrolojik kaynaklardır. 540 MW üretim kapasitesiyle en önemli üretim tesisi Manavgat Oymapınar Barajı' dır. Kamu ve özel sektöre ait 23 tesis 847,91 MW kurulu gücüyle enerji üretmekte ve ülke ekonomisine katkı sunmaktadır (Tablo 1.6).

HES ADI SU KAYNAĞI KURULU GÜÇ YILLIK ENERJİ

1. Karacaören 2 HES Aksu Çayı 47,2 206 1993

2. Kepez 1 HES Düden Kanalı 26,4 169 1967

3. Kepez 2 HES Düden Kanalı 5,8 21 1987

4. Manavgat Brj. ve HES Manavgat Çayı 48 220 1987

5. Oymapinar Brj. ve HES Manavgat Çayı 540 1620 1984

6. Turunçova - Finike HES Başgöz Çayı 0,53 1 1962

7. Alakir HES Alakir Çayı Alakir Çayı 2,06 14,06 2009

8. Anak Reg. ve HES İtice Deresi 3,75 15,07 2012

9. Bucakköy HES Dini Çayı 8,7 40,59 2013

10. Çenger 1 Reg. ve HES Çenger Çayı 5,69 20,33 2013

11. Çandir 1 HES Çandir Çayı 1,71 6,5 2014

12. Değirmen Reg. ve HES Manavgat Çayı 6,84 20,91 2014

13. Dini Baraji HES Dini Çayı 38,25 122,89 2010

14. Eskiköy Reg. ve HES Aksu Çayı 2,63 9,45 2013

15. Kargi Reg. ve HES Kargi Çayı 5,63 12,18 2016

16. Kozdere Reg. ve HES Alakir Çayı 9,265 40,69 2011

17. Kürce Reg. ve HES Alakir Çayı 11,84 47,11 2012

18. Aksu- Şahmallar HES Bıçkıcı Çayı 14 51,39 2006 Sugözü-Kizildüz HES

19. Tinaztepe HES Aksu Çayı 7,5 56,62 2008

20. Tocak HES Alakir Çayı 4,76 14,93 2009 Berat HES Yaprak Reg. ve HES Gevne Çayı 8,97 24,84 2014

TOPLAM 847,91 2.858,54 Akdeniz Bölgesi yıllık güneşlenme süresi 2.956 saat olarak Türkiye sıralamasında ikinci sırada yer almaktadır. En çok güneş enerjisi (Haziran'da) 1.869 kWh/m² en az güneş enerjisi (Aralık'ta) ise 476 kWh/m²'dir. Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Antalya ilinin güneş enerjisi potansiyel atlasında da görüldüğü üzere, kuzey doğu ve kuzey batı ilçeleri güneşten yüksek verimlilikte enerji elde edebilecek yerler olarak göze çarpmaktadır (Şekil 1.15).

Şekil 1.15. Antalya Güneş Enerjisi Potansiyeli Haritası (Enerji Bakanlığı, 2020)

İlin sahip olduğu geniş yüz ölçümü ve güneşlenme sürelerinin verimliliği nedeniyle güneş enerjisinden elektrik üretimi yaygındır. Özellikle de özel girişimciler haricinde İlbank tarafından sunulan destek ve imkanlarla belediyelerin güneş enerjisinden elektrik üretimi konusunda girişimleri de ön plana çıkmaktadır. Faaliyette olan 43 güneş enerji santralinden 67,23 MW enerji üretilmektedir. Ayrıca 4 tane santralin yapımı da devam etmektedir.

1.2.4.1.3 Rüzgâr Yenilenebilir enerji kaynaklarından olan rüzgâr enerjisinden elektrik üretimi konusunda ilde faaliyette olan tesis bulunmamaktadır. Fakat toplamda 100 MW üretim kapasiteli 4 firma ön lisans almıştır. (TÜREB, 2021)

1.2.4.1.4 Atıklar Antalya'da biyolojik kaynaklardan enerji üretiminde mevcutta kamu ve özel sektöre ait 3 tesis faaliyet göstermektedir. Bu tesisler toplamda 18,1 MW elektrik üretme kapasitesi ile hizmet vermektedir. (Enerji Atlası, 2020)

1.2.5 İlin Doğal Çevresi (Ekolojisi)

Akdeniz Bölgesi'nin ekolojik zenginliğini, İran-Turan ve Avrupa-Sibirya fitocoğrafik bölgelerinin karşılaştığı yerde bulunmasına, çok sayıda cinsin gen merkezi olmasına, tür endemizminin yüksek olmasına, birçok kültür bitkisinin Anadolu ve çevresinde bulunmasına ve Anadolu'nun Güney Avrupa ile Güneybatı Asya Floraları arasında köprü görevi yapmasına bağlamak mümkündür. (Sümbül, H. vd., 2005)

Kıyıdan 500–600 m yüksekliğe kadar olan yerlerde aşırı yaz kuraklığına uyan, kışın da yeşil kalan makiler egemendir. Boyları 3–5 m'yi geçmeyen bu bitkiler arasında delice, kocayemiş, sandal, yabani çilek ve zakkum en yaygın olanlarıdır. 600-1.200 m arasında, kızılçam ve meşelerin egemen olduğu, karışık ormanlar ya da yamaç ormanları ortaya çıkar. Kızılçamların aralarında yer yer meşelikler, daha yükseklere doğru halep çamı ile karaçamlar görülür. 1.200- 2.100 m arasında ise yüksek ormanlar diye adlandırılan ve sedir, köknar, sarıçam, kayın ve çeşitli ardıç türlerinden oluşan orman kuşağı yer alır. Özellikle Batı Toroslar'da saf sedir ormanları vardır. 2.000 m'nin üstünde iğne yapraklı ağaçlar seyrekleşir ve bodurlaşır. Bu alan 2.100-2.300 metrede sona erer ve alp çayırları denen, renkli çiçeklerle bezenmiş, yazları kurumayan yüksek otluklara geçilir. Teke Yaylası'ndaki yüksek ovalarda meşe ormanlarının tahribi sonucu oluşmuş bozkır bitkileri yetişir. Genişliği 946.466 hektarı bulan Antalya Ormanları'nda köknar, dişbudak, karaağaç, kocayemiş, çınar, ahlat, ıhlamur, yabani ve aşılı zeytin, kermes meşesi, mazı meşesi, sandal, sakız ağacı, mersin, tespih ağacı, defne, akça kesme, hayıt, zakkum, keçiboynuzu, kayacık, funda, ladin, çılbırdı, cehri, katırtırnağı, kekik, patlangaç, sütleğen, dikenli mersin, deve dikeni, ballı baba, alev doda, adaçayı, safran, kanada şifa otu, tokuz otu, çakır dikeni, çiriş otu, kuşkonmaz, krizantem gibi ağaç ve ot cinsleri bulunur (Şekil 1.16).

Şekil 1.16. Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi Kapsamında Antalya iline Ait Veriler (Antalya

Antalya bölgesinin ılıman iklim özelliklerine sahip olması ve bitki örtüsü çeşitliliği, yaban hayatının zenginliğini de beraberinde getirir.

Geyik, tilki, sansar, sincap, alageyik, yabankeçisi, çakal, sırtlan, kurt, ayı, keklik, bıldırcın, üveyik, yabangüvercini, çulluk, turaç, karatavuk, sarıasma ve turna Antalya ilinin yaban hayatını oluşturan canlıların bir kısmıdır (Tablo 1.7).

Tablo 1.7. Antalya İli Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi Verileri (Antalya Çevre ve Şehircilik Canlı Grubu Tür Sayısı Endemik Endemizm Oranı % Damarlı Bitkiler 2.732 825 30.2 Büyük Memeliler 15 0 0 Küçük Memelile 59 4 6.6 Kuşlar 329 0 0 İç Su Balıkları 60 24 40 Sürüngenler 40 5 12.5 Çift Yaşarlar 11 6 54.5 Tohumsuz Bitkiler 1045 0 0 Omurgasız Hayvanlar 2875 226 7.9 TOPLAM 7166 1090 100

1.3 İlin Sosyo-Demografik Yapısı

1.3.1 Nüfus Yapısı ve Büyüme Oranı

1965 yılı genel nüfus sayımı verilerine göre; nüfusu 486.910 olan Antalya ilinde aynı verilere göre halkın %73' ü kırsal olarak tanımlanan köylerde yaşamaktadır.

Antalya ili nüfusunda, özellikle turizm sektörünün gelişme gösterdiği 1990 – 2000 yılları arasında %52' lik bir nüfus artışı söz konusudur. Aynı zaman diliminde şehir nüfusu %54 ile kırsal nüfusu da geçmiştir.

2007 – 2020 arasındaki verilere göre; ilin nüfusu %1,46 – %3,91 arasındaki oranlarda sürekli artış göstermiştir. Geçtiğimiz 2020 yılında nüfus önceki yıllara göre en düşük oranda artış göstermiştir (36.608 kişi, %1,46)(Şekil 1.17). (TÜİK, 2021)

3,91 (2008-2020)

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Şekil 1.17. 2008-2020 Yılları Arasında Antalya İli Nüfus Artış Hızı (TÜİK, 2021)

Ülkemizin turizm açısından en önemli şehri olan ilimizde ilk bahar aylarından başlamak üzere kış aylarına kadar yerli ve yabancı milyonlarca ziyaretçi konaklamaktadır. 2019 yılında Antalya ilini 15 milyonu aşkın yabancı uyruklu misafir ziyaret etmiştir. Özellikle; Alanya, Manavgat, Serik, Aksu, Konyaaltı, Kemer ve Kaş ilçeleri turizm sezonunda nüfusu artan yerleşimlerdir.

Şekil 1.18'deki grafikte de Antalya' nın 2007-2020 yılları arasında nüfus değişimi gösterilmektedir.

2.364.396 2.426.356 2.511.700 2.548.308

1.789.295 1.859.275 1.919.729 1.978.333 2.043.482 2.092.537 2.158.265 2.222.562 2.288.456 2.328.555

2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Şekil 1.18. 2007-2020 Yılları Arasında Antalya Nüfusu (TÜİK, 2021)

TÜİK'in 2018 yılında yaptığı nüfus projeksiyonu araştırmasına göre Antalya" nın 2025 yılındaki nüfusunun 2.773.397 olarak hesaplanması mevcut durumla yaşanan artışlar konusunda uyumlu bir tahmin ortaya koymaktadır. Fakat 2019 yılı Aralık ayında Çin'de ortaya çıkan ve tüm dünyayı etkisi altına alan salgın hastalık nedeniyle ilin önemli geçim kaynaklarından turizm sektöründe yavaşlama meydana gelmiş ve 2020 yılı, son dönemdeki en az nüfus artışının yaşandığı yıl olmuştur. Başta tarım ve turizm olmak üzere birçok alanda yatırımlar yapılan Antalya'nın en az TÜİK" in nüfus projeksiyonundaki hesaplama kadar artacağı düşünülmektedir.

2020 yılı verilerine göre Antalya il nüfusu 1.281.943 erkek (950,3) ve 1.266.365 kadın (9049,7) olmak üzere toplam 2.548.308 kişi olarak tespit edilmiştir. Bu sayılarla nüfus bakımından Türkiye'nin 5. sıradaki ili konumunda bulunmaktadır. İl nüfusunun büyük çoğunluğu Kepez, Muratpaşa, Alanya, Manavgat, Konyaaltı ve Serik ilçelerinde yoğunlaşmıştır.

2020 yılı Antalya ilinin ilçelerine ait nüfus verileri küçükten büyüğe sıralanmış olarak Şekil 1.19"daki grafikte sunulmaktadır.

İbradı Gündoğmuş Akseki Demre Elmalı Kemer Finike Gazipaşa Korkuteli Kaş Döşemealtı Kumluca Aksu

Serik Konyaaltı Manavgat Alanya Muratpaşa Kepez

G0 10.957

GN) 26.896

GE) 39.365

GN) 45.082

GE 49.307

GE) 51.555

GR) 55.588

A) 60.839

A) 69.300

GR) 71.931

A 74.570

130.589 189.078 24) 490 GÖ) 333.104 GÖ) 13.035 574.183

Şekil 1.19. Antalya İlçeleri 2020 Yılı Nüfusları (TÜİK, 2021)

Ülkemizde 2019 yılında 32,4 olan ortalama yaş, 2020 yılında 32,8 olarak gerçekleşti. İlimizde ise 2019 yılında 34,6 olan ortalama yaş 2020 yılında önceki yıla göre artış göstererek 35 olmuştur. Antalya'da ortalama yaş kadınlarda 35,4 iken, erkeklerde 34,6 olarak tespit edilmiştir.

TÜİK verilerine göre Antalya ili genelindeki yaş dağılımına bakıldığında genç nüfusun (15-64), genel nüfusun 9070" ini oluşturduğu görülmektedir. m Çocuk (0-14) BE Genç (15-64) Yaşlı (65) Niş iRgP

Şekil 1.20. 2020 Yılı Antalya İli Nüfus Yaş Dağılımı 96 (TÜİK, 2021)

İlçelere bakıldığında da nüfusun yaşa göre dağılımında il genelindeki oranlara yakın seyrettiği görülmektedir. Çocuk nüfusunun (0-14) az, yaşlı nüfusunun (65 *) fazla olduğu Akseki ve Gündoğmuş ilçeleri Şekil 1.21'deki grafikte göze çarpan en önemli veriler olarak değerlendirilmektedir.

Metnin bu bölümü (PDF s. 38) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Antalya ili ile ülke genelinin karşılaştırıldığı Şekil 1.22'de gösterilen nüfus piramidi grafikleri karşılaştırıldığında büyük oranda benzerlikler göstermektedir. Erkek ve kadın bireylerde hem 0- 14 yaş arası çocuk grubunda hem de 65 yaş ve üzeri yaşlı grubunda ülke geneline göre daha az oranda nüfus bulunmaktayken, 15-64 yaş arası genç nüfusunda kadın ve erkeklerde ülke ortalamasının üzerine çıkmıştır.

Şekil 1.22. 2020 Yılı Antalya ve Türkiye Nüfus Piramidi (TÜİK, 2021)

Şekil 1.23'de yer alan grafikteki verilere göre, Döşemealtı ilçesi bir önceki yıla göre % 5,33 artış göstererek nüfusu en fazla oranda artan ilçe olurken, Akseki ilçesinin nüfusu % 4,59' luk oranda azalarak ilde nüfusu en fazla oranda azalan ilçe konumuna gelmiştir.

1.3,.1.2 (Eğitim Durumu

Antalya okuma yazma oranı olarak ülkede 1.sırada yer almaktadır. Ülke genelinde 15 yaş üzeri nüfustaki okuryazarlık oranı 096,77 iken Antalya genelinde bu oran 9098,85? tir. Antalya" nın Gündoğmuş haricindeki 18 ilçesinde okuma yazma oranı ülke genelinden daha yüksektir. Ayrıca aynı verilerde; erkek bireylerde okuma yazma oranı Türkiye ortalamasının (©099,08) üzerinde ve 099,67 olarak ölçülürken, kadın bireylerde de ülke ortalamasının (494,48) bir hayli üzerinde "098 olarak ölçülmüştür. İlçeler özelinde okuryazarlık oranları incelendiğinde Demre okuma yazma oranı en yüksek ilçe olarak, Gündoğmuş ise okuma yazma oranı en düşük ilçe olarak görülmektedir (Şekil 1.24).

Şekil 1.24. 2019 Yılı Antalya İlçeleri Okuryazarlık Oranı Wo (TÜİK, 2021)

Antalya İlçeleri Okuryazarlık Oranı (0)

Demre | ge 0945 Konyaaltı m 99,44 Kaş, | gem 9041 Akseki | gen 9036 Alanya | geen 9021 İbradı. | gym) 0021 Serik. | 00.18 Murat. gama 00.17 Gazipaşa a | 99,17 Döş em. ga) 200 Elmalı. | ga 9863 Kepez. | gam) 96.24 Kumluca | gm) 97,00 Finike. | ga) 97.76 Gündo. MN 96,68

İlde ilk ve orta düzey eğitim kurumlarından mezunların oranı fazla olup yükseköğrenim mezunlarının oranı Türkiye ortalamasının üstündedir. Bulunan rakamlar, 15 yaş ve üzeri toplam nüfusun eğitim durumlarına göre ayrıştırılması ve yüzdelik olarak hesaplanmasına dayanılarak elde edilmiştir (Şekil 1.25).

Antalya İlçeleri Eğitim Durumu il mm yer Yöre

Şekil 1.25. Antalya İlçeleri Eğitim Durumu Haritası

Metnin bu bölümü (PDF s. 41) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

İl nüfusunun yoğunluğu 2020 yılı nüfus verilerine göre, km? başına 126 kişidir. Bu yoğunlukla ülke sıralamasında 22. sırada yer almaktadır. İlçeler bazında ele aldığımızda ise alan büyüklüğü olarak ilde son sırada yer alan Muratpaşa ilçesinin km?" ye 5.344 kişi ile ilk sırada yer almaktadır. Bu veri ile nüfus olarak ülkenin en kalabalık şehri olan İstanbul'un (2910 kişi/km?) 2 katı yoğunluğa sahiptir. Muratpaşa ilçesini nüfus olarak en kalabalık ilçesi olan Kepez izlemektedir. Akseki, Gündoğmuş ve İbradı ilçeleri ise nüfus yoğunluğu en az olan ilçeler olarak sıralanmıştır.

2020 yılı verilerine göre oluşturulan nüfus yoğunluğuna ilişkin grafik Şekil 1.27? de gösterilmiştir.

2020 Yılı Antalya İli/İlçeleri Nüfus Yoğunluğu

İbradı | 4 1.3 2 Gündoğmuş 6 (kişi/km?)

Akseki ; 7 Korkuteli 1 23 Elmalı ! 27 Kaş 1 35 Gazipaşa 1 46 Kumluca # 59 Finike 8 64 Demre 5 87 Döşemealtı 5 101 Manavgat W 103 Serik W 103 Kemer 5 109 Aksu ww 183

Alanya ww 211 Konyaaltı www 346 Kepez Me | 966

Muratpaşa Mn 5.344

Şekil 1.27. Antalya İli/İlçeleri Nüfus Yoğunlukları kişi/km?

2020 yılı mahalle bazlı nüfus bilgilerine dayanılarak oluşturulan Şekil 1.28"deki haritada da görüldüğü gibi nüfus Muratpaşa ve Kepez ilçelerinde yoğunlaşmıştır. Bu ilçeleri denize kıyısı olan ilçeler izlemiştir. Kuzey ilçelerinde ise yoğunluğun daha seyrek olduğu görülmüştür. / X p?4 — De 7 f Manavgat Ni J > hear "Eg ——. / a / Nİ Kı a Er Gündoğmuş N ——4 4 7 4 N j N ya Pre AZ h. . a / ş-e > N Gazipaşa a. Ş " se 9 w Ge - Lejant e Sİ laz Yoğun — | Orta Yoğun EE) Yoğun

1 Çok Yoğun | Aşırı Yoğun

Şekil 1.28. Antalya İli Mahalle Bazlı Yoğunluk Haritası, 2020

1965 yılında yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarına göre Antalya ili nüfusunun 9073 gibi büyük bir kısmı kırsal alanda yaşamaktaydı. 2013 yılında yürürlüğe giren yasa ile büyükşehir belediyesi olan ilde köy kavramı kaldırılmış ve tüm yerleşim birimleri kentsel alan olarak kabul edilmiştir. Son kırsal alan nüfus verisinin alındığı 2012 yılına göre ise, kırsal alan nüfusu 9029" a kadar gerilemiştir.

2007-2020 yılları arasındaki ildeki nüfus yoğunluğu değişimi ve yoğunluk artış oranları (90) incelendiğinde ildeki nüfus yoğunluğunun sürekli olarak artış gösterdiği, fakat bazı yıllarda bu artışın yavaşladığı görülmüştür (Şekil 1.29).

Antalya İli Nüfus Yoğunluğu ve Değişimi (2007-2020)

117 120 1924 126

33 987 326 316 3,06 297 288 280 27 256 3,33

177. 1,74 1,61

2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 -—©-— Yoğunluk (kişi/km?) Değişim (90) Şekil 1.29. Antalya İli Nüfus Yoğunluğu ve Değişimi, 2007-2020 (TÜİK, 2021) 13.3 Göç Hareketleri ve İncinebilir Nüfus

1.3.3.1 o Göç Hareketleri

1.3.3.1.1 Yurt İçi Kaynaklı Göç Hareketleri

2019 verilerine göre Antalya ili 100 bin kişinin üzerinde göç alırken, 68 bin kişi ise ilden göç etmiştir. İlin net göç hızı "012,7 olarak gerçekleşmiştir.

İstatistiklere göre Antalya'da ikamet eden vatandaşların 9444,5'i (1.090.951) Antalya nüfusuna kayıtlı iken Antalyalıları sırayla Konya (95.797), Burdur (78.784) ve Isparta (62.719) takip etmektedir.

Şekil 1.30"daki 10 yıllık yurt içi göç verileri grafiğine bakıldığında ilin aldığı göç, verdiği göç sayısından her yıl daha fazla gerçekleşmektedir.

Antalya" da özellikle turizm işletmelerinde çalışmak üzere mevsimsel olarak komşu illerden yoğun göç yaşanırken, tarım sektöründe çalışmak üzere güneydoğu illerinden göç almaktadır. 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 mMALINAN sw VERİLEN

Şekil 1.30. Antalya İli Yurt İçi Göç Verileri, 2010-2019 (TÜİK Bölge Müdürlüğü, 2021)

İlçeler bazında 2019 yılında kaydedilen yurt içi göç verileri incelendiğinde en fazla net göç (aldığı göç — verdiği göç) Kepez İlçesinde kaydedilmiş olup, 14.106 kişilik nüfus artışına neden olmuştur. Akseki İlçesi'nin ise aldığı göç verdiği göçten 1610 kişi az olduğu için nüfusu azalmıştır. Net göç sayıları nüfuslarına göre oransal olarak incelendiğinde ise, Kepez 902,54 net göç hızı ile ilçeler arasında lider olurken, İbradı? nın nüfusunun 9420" sini göç ile kaybettiği tespit edilmiştir.

13.3.1.2 Yurt Dışı Kaynaklı Göç Hareketleri

Şekil 1.31?deki grafikte son yıllarda ilin aldığı yurt dışı kaynaklı göç bilgileri yer almaktadır. Grafikten de anlaşıldığı üzere her geçen yıl Antalya" ya yurt dışından göç eden nüfus artmaktadır.

2016 2017 2018 2019

Şekil 1.31. Antalya Yurt Dışı Kaynaklı Aldığı Göç, 2016-2019 (TÜİK Bölge Müdürlüğü, 2021) Antalya açısından önemli bir veri de yerleşik yabancı uyruklu nüfusun durumudur. Ülkemizin turizm bakımından en önemli cazibe merkezi olan Antalya, yabancı uyruklu kişilerin yerleşmek için seçtiği önemli şehirlerdendir. Antalya'da 2019 yılında 41.957'si erkek, 60.686'sı kadın olmak üzere toplamda 102.643 yabancı kayıtlı iken, bu rakam 2020 yılında erkeklerde 909,6 azalarak 37.911, kadınlarda 907,1 azalarak 56.383 olmuştur. Yabancı nüfus sayısı toplamda 908,1 azalarak 94.294 olmuştur (Şekil 1.32).

1531 180 1333 410 1211034 2020 2019 2018 2017 2016 e mM Antalya B Türkiye Miele

Şekil 1.32. Türkiye Geneli ve Antalya'nın Yıllara Göre Yabancı Uyruklu Yerleşik Nüfusu (TÜİK Bölge Müdürlüğü,

2020 yılındaki verilere göre Antalya'da ikamet eden yabancı nüfusun uyruklarına göre sıralamasında Rusya Federasyonu ilk sırada yer alırken onu, Kazakistan ve Almanya takip etmektedir (Şekil 1.33).

ÖZBEKİSTAN E— 1912 TÜRKMENİSTAN 1945 AZERBAYCAN 3574 UKRAYNA MERMER 706 KIRGIZİSTAN O BEZ 6067 IRAK Mam 6197 ALMAN YA MERE 0G KAZAKİSTAN PE 1 3 RUSYA FEDERASYONU meanzxzxnn rr 9880 DİĞER ÜLKELER PE

Şekil 1.33. Antalya" da İkamet Eden Yabancı Nüfusun Uyruklarına Göre Dağılımı (TÜİK Bölge Müdürlüğü, 2021)

2020 yılı sonu itibariyle Antalya ili genelinde 13.574 ağır engelli, 9782 bakıma muhtaç hasta birey bulunmaktadır. Nüfusu 50 binin üzerindeki ilçeler incelendiğinde Döşemealtı İlçesi %1,66 ile incinebilir nüfusun en yoğun olduğu yerleşimdir (Tablo 1.10).

Tablo 1.10. Antalya İl/İlçe Ağır Engelli Birey ve Bakıma Muhtaç Hasta Sayıları, 2020 (Aile ve Sosyal Hizmetler İl

İlçe Muhtaç Nüfus Muhtaç Sayısının

Akseki 73 71 10.957 1,31 Aksu 416 281 74.570 0,93 Alanya 1.593 1281 333.104 0,86 Demre 154 97 26.896 0,93 Döşemealtı 369 778 69.300 1,66 Elmalı 269 516 39.365 1,99 Finike 341 260 49.307 1,22 Gazipaşa 460 156 51.555 1,19 Gündoğmuş 90 83 7.492 2,31 İbradı 35 20 2.947 1,87 Kaş 468 196 60.839 1,09 Kemer 157 113 45.082 0,60 Kepez 3.805 843 574.183 0,81 Konyaaltı 518 651 189.078 0,62 Korkuteli 345 400 55.588 1,34 Kumluca 346 346 71.931 0,96 Manavgat 1.243 906 242.490 0,89 Muratpaşa 2.202 2077 513.035 0,83 Serik 690 707 130.589 1,07 Antalya Geneli 13.574 9782 2.548.308 0,92

1.4 İlin Ekonomik Yapısı

1.4.1 İlin Genel Ekonomik Yapısı

Antalya'nın ekonomisi özellikle tarım, turizm ve ticaret sektörlerine dayalıdır. Ancak son dönemde katma değeri yüksek, teknolojik, yenilikçi ve çevreye duyarlı bir sanayi büyümesi stratejisi ile sadece tarım ve ticaret şehri olmaktan çıkmış, dünya çapında bir turizm ili kimliğine bürünmüştür. Sanayi ve inşaat faaliyetlerindeki gelişmelerle de önemli bir ivme kazanmıştır.

2004 – 2009 yılları arasında Antalya ili ve Türkiye geneli kişi başına gayri safi yurt içi hâsıla karşılaştırması yapıldığında; Antalya ilinin 2016 ve 2017 yılları haricinde ülke ortalamasından yüksek olduğu görülmektedir. Ülke ortalamalarına düşen yıllarda turizm sektöründe yaşanan daralmanın etkisi büyüktür (Şekil 1.34). (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2019)

Şekil 1.34. Kişi Başına GSYİH Karşılaştırması 2004-2019 (TÜİK, 2021)

1.4.2 Ekonomik Faaliyet Sektörleri

İktisadi faaliyet kollarına (A10) göre, cari fiyatlarla Antalya ilindeki veriler incelendiğinde en büyük payı "Hizmetler" sektörünün aldığı görülmektedir. Bu da turizm sektörünün Antalya ekonomisinin en önemli gelir kaynağı olduğunu göstermektedir (Şekil 1.35).

Mesleki, İdari ve

Gayrimenkul İnşaat

Finans ve Sigorta

Şekil 1.35. İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Antalya 2019 (TÜİK, 2021)

Antalya, Türkiye'de İstanbul ile birlikte turizmin lokomotifi konumundadır. Dört mevsimde de turizm olanaklarının ve tesislerinin olduğu bir ildir. Kültür turizmi başta olmak üzere deniz, spor, sağlık, kış, kongre, yayla, mağara, kamp ve inanç turizmi yapılabilmekte bu turizm seçenekleri için tesisler bulunmaktadır (Tablo 1.11).

Tablo 1.11. Turizm Tesis İstatistikleri (Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2020) İşletme Belgeli Tesis İşletme Belgeli Oda İşletme Belgeli Yatak Antalya 806 214 633 462 612 Burdur 22 632 1 196 Isparta 23 1 167 2 358 Batı Akdeniz Bölgesi 851 216 432 466 166 Türkiye 4 222 487 120 1 020 351

Bölgedeki alternatif turizm olanakları çok çeşitlidir. Bölgenin sahip olduğu doğal alanlar eko turizm için bölgeyi benzersiz kılmaktadır. Bölgenin dört bir yanına yayılmış antik eserler bölgenin kültürel çekiciliğini artırmakta ve bölgeyi kültür ve inanç turizmi açısından da önemli destinasyonlardan biri haline getirmektedir.

Bölge profesyonel ve amatör spor kulüpleri tarafından kamp merkezi olarak tercih edilirken aynı zamanda su sporları, dağcılık, doğa yürüyüşü, yamaç paraşütü gibi aktiviteler yapılabilen bir destinasyondur. Bunun yanında Türkiye'deki golf sahalarının büyük bölümüne sahip olan Belek, ılıman iklimi ile kış mevsiminde özellikle Avrupalı turistlerin ilgisini çekmektedir.

Turizm faaliyetlerinin yıl geneline yayılması için çeşitli faaliyetler sürdürülen bölgede, kış aylarında kayak turizmi Saklıkent ve Tahtalı Kayak Merkezlerinde yapılabilmektedir. Antalya yat ve kruvaziyer turizmi açısından Türkiye'de önemli bir yere sahiptir. Sahil bandında yatçıların gereksinim duydukları hizmet ve malzemeleri bulabilecekleri donanımlı marinalar bulunmaktadır.

Şekil 1.36'daki grafikte son 5 yılda Antalya'yı ziyaret eden yabancı uyruklu misafirlere ait veriler paylaşılmıştır. Verilerden de görüleceği üzere dünya geneline yayılan salgın hastalık ve kısıtlamalar nedeniyle 2020 yılı en az misafirin geldiği yıl olarak kayıtlara geçmiştir. 2019 yılında ise 15 milyonu aşkın ziyaretçi ile tüm zamanların rekoru kırılmıştır. (Turizm Data Bank, 2020)

2020 3.444.426 2019 15.280.763 2018 12.712.603 2017 9.738.962 2016 6.181.913 2015 10.875.464

Şekil 1.36.: Yıllara Göre Yabancı Uyruklu Ziyaretçi Sayısı (Turizm Data Bank, 2020)

İlimiz Türk turizminin başkenti olmasının yanı sıra, toplam bitkisel üretim değeri ile Türkiye' de tarım sektöründe de ilk sırada yer almaktadır. (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2019) Tarımda alternatif üretim tekniklerinin ve modern teknolojinin kullanılarak ülkemizin ve dünya insanının beslenmesine katkıda bulunan Antalya ilimiz; nüfus büyüklüğü itibariyle Türkiye'de 5. sırada, 156.000 çiftçi ailesiyle 9,53 milyar TL Tarımsal üretim değerleri itibari ile 2. Sırada, Türkiye Bitkisel Üretim Değerinin 966,79' sını karşılayarak 1. sırada Türkiye Tarımının lokomotifi konumundadır. Yıl boyu süren tatil ve kongre turizminde 12 milyon yerli ve yabancı turist güvenli gıda ile konuk edilmektedir.

Entansif tarımın uygulandığı İlimizde, üretim gelirinin yanında tarım sektörünün istihdam yaratmış olması, Türkiye ekonomisi açısından çok önemlidir. A ntalya ilinin bitkisel ve hayvansal üretim yapısı, tohumculuk sektörü, kesme çiçek üretimi, tıbbi ve aromatik bitkiler, biyolojik mücadele ajan üretimi, gen kaynakları, endemik bitki zenginliği, uygun iklim çeşitliliği, doğal zenginlikleri ve tarımsal ürün ihracat değerleri ile kullanılan tarım teknolojisi, üretimdeki çeşitlilik ve pazara yönelik üretim açısından dikkat çekmektedir. İlin arazi varlığı Şekil 1.37*de gösterilmektedir. (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

Antalya İli Arazi Varlığı

Çayır- Mera Alanı

Diğer Alan 9015

Orman Alanı 96057

Tarım Alanı "018

Şekil 1.37. Antalya İli Arazi Varlığı (İ/ Planlama Md., 2018)

Antalya'da bitkisel üretim denince ilk akla gelen kuşkusuz örtü altı tarımsal üretim faaliyetleridir. Örtü altı üretimdeki arazi varlığı ve üretim kapasitesi durumumuz ilçeler itibariyle Şekil 1.38de verilmiştir. Buna göre Kumluca ilçesi hem arazi varlığında hem de sebze üretim kapasitesinde tüm ilçeler içinde en büyük paya sahip bulunmaktadır. Örtü altı sebze üretiminde Şekil 1.39'da Serik, Aksu ve Gazipaşa ilçeleri hem arazi varlığında hem de üretim kapasitesinde Kumluca ilçesinin ardından sırasıyla yer almaktadır. (Antalya Ticaret Borsası, 2019) Antalya İlçeleri Örtü Altı Tarımsal Üretim "6

Antalya / TÜRKİYE : 9637

0,1 0,02 0,002 0,001 RAAŞİRiLiRiir ali:

Şekil 1.38. Antalya İlçeleri Örtü Altı Tarımsal Üretim W (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

Antalya İlçeleri Örtü Altı Sebze Üretimi "o vi Antalya / TÜRKİYE : 9649

0,1 0,02 0,002 0,001

Şekil 1.39. Antalya İlçeleri Örtü Altı Sebze Üretimi 96 (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

1.4.2.3 o Hayvancılık

Yayla kesimlerinde kıl keçisi ve koyunculuk, kısmen süt sığırcılığı, sahilde ise süt sığırcılığı ağırlık kazanmaktadır Antalya, besi hayvancılığında Türkiye karkas ortalamasının üzerinde (252 kg) bir değere sahiptir. Antalya'daki büyükbaş hayvan varlığının 9090'ı kültür ve kültür ırkı melezi hayvanlardan oluşmaktadır. Bu doğrultuda bir laktasyon döneminde elde edilen süt verimi de 5400-6000 kg seviyesindedir. A ntalya ili Türkiye hayvancılığına en büyük katkıyı küçükbaş hayvan varlığı ile yapmaktadır. İlin arazi yapısı nedeniyle hayvan varlığında kıl keçisi en büyük payı almaktadır. 2016 yılı TÜİK verileri itibarıyla 1.141.951 adet küçükbaş hayvan varlığı ile Türkiye'de 8. sırada yer almaktadır Antalya hayvancılığı yıllar itibarıyla gelişerek büyümesini sürdürmektedir. Ayrıca biyolojik mücadele yöntemlerinde üretimde kullanılan 1.000.000 koloni Bombus Arısı üretimi, bu üretimden yapılan 880.741 kraliçe arı ve 20.408 koloni ihracatının tamamı Antalya'dan yapılmaktadır. (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

1.4.2.4 Sanayi

Dünyanın önde gelen turizm merkezlerinden birisi olan Antalya, ülkemizin Akdeniz Bölgesi'nde yer oalmaktadır. Bölgelere göre sanayi işletme sayılarının odeğerlendirilmesine baktığımızda, 941,1 Marmara, "620,4 İç Anadolu, "613,8 Ege, 969,2 Akdeniz, "08 Karadeniz, 964,8 Güneydoğu Anadolu, 962,7 Doğu Anadolu'da bulunmaktadır. Akdeniz Bölgesi'nde yer alan iller işletme sayısına göre sıralandığında Antalya ili 9014,8"le bölgede 3'üncü sıradadır (Şekil 1.40).

Türkiye'de Sanayi İşletmelerinin Bölgelere Göre Dağılımı (2019) Adana : 426,8 e 22y 171 ii / Mersin: 412,5

Ege

Güneydoğu Anadolu

Doğu Anadolu

Marmara İç Anadolu 416 1796

Şekil 1.40. Türkiye? de Sanayi İşletmelerinin Bölgelere Göre Dağılımı (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2019)

Antalya ilinde; planlı kentleşme, yatırımcıya yönelik hızlı arsa temini, çevre kirliliğinin önlenmesi, tarım alanlarının korunması, istihdam, ekonomik getiri, üretim verimliliği ve maliyet etkinliğinin sağlanması için sanayi işletmelerinin bir bölgede toplanması gibi pek çok amaca hizmet etmek için kurulmuş 2 adet organize sanayi bölgesi bulunmaktadır. Bunlardan ilki 1976 yılında kurulan Antalya Organize Sanayi Bölgesi, ikinci ise 2020 yılında kuruluş işlemleri tamamlanarak tüzel kişilik kazanan Korkuteli Mermer İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'dir. Ayrıca ilde toplam 16 Küçük Sanayi Sitesi bulunmaktadır. Küçük sanayi sitelerinde yer alan işletmelerde yaklaşık 24.000 kişiye istihdam sağlanmaktadır.

Üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile üretim sektörlerinin işbirliğini sağlayarak, ülke sanayinin uluslararası rekabet edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması, teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, ürün kalitesini veya standardını yükseltmek, tasarım kalitesini yükseltmek, verimliliği artırmak, üretim maliyetlerini düşürmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yeni ve ileri teknolojilere uyumunu sağlamak amacıyla kurulan 2 Teknokent ve 1 Teknoloji Transfer Ofisi bulunmaktadır. Bunlar, Antalya Teknokent A.Ş. ve Antalya Organize Sanayi Bölgesi Teknokent, ve Akdeniz Üniversitesi bünyesinde kurulan Teknoloji Transfer Ofisi'dir.

Ayrıca; Akdeniz Üniversitesi, Alanya Alaattin Keykubat Üniversitesi, Antalya Bilim Üniversitesi ve Antalya AKEV Üniversitesi olmak üzere 1 devlet ve 3 özel üniversitenin yanı sıra Antalya Serbest Bölgesi de bulunmaktadır.

Antalya ilinde sanayi işletmelerinin ölçek dağılımı incelendiğinde, ilk sırada %58,35 ile mikro işletmelerin ağırlıkta olduğu, ikinci sırada %33,21 ile küçük işletmelerin, üçüncü sırada %7,46 ile orta ölçekli işletmelerin, dördüncü sırada ise %0,97 ile büyük ölçekli işletmelerin faaliyetlerini sürdürdükleri görülmektedir (Şekil 1.41).

Şekil 1.41. Antalya İli Sanayisi Ölçek Dağılımı % (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2019)

Antalya ilinde sanayi işletmelerinin sektörel dağılımı incelendiğinde, ilk sırada %22,99 ile gıda ürünleri, ikinci sırada %10,83 ile makine ve ekipmanlar ile üçüncü sırada %7,77 ile kauçuk ve plastik sektörü yer almaktadır. Bu sektörleri sırayla metalik olmayan mineral ürünler, madencilik ve taş ocakçılığı, mobilya imalatı gibi sektörler izlemektedir (Şekil 1.42).

Şekil 1.42. : Antalya İli Sanayi İşletmeleri Sektörel Dağılımı % (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2019)

Antalya Serbest Bölge, Antalya-Kemer Karayolu güzergâhında Antalya Limanı'nın hemen bitişiğinde 634.184 m2'lik bir alanda kurulmuş olup 1987 tarihinde hizmete girmiştir. Serbest Bölge' ye ilişkin bazı bilgiler Tablo 1.12'de gösterilmektedir.

Brüt Alan 782.482 m² Net Yatırım Alanı 457.782 m² Firma Sayısı 91 adet Faaliyet Ruhsat Sayısı 154 adet Yatırım Miktarı 203,46 Milyon $ İstihdam 4.526 kişi Ticaret Hacmi – 2018 (İthalat+İhracat) 668,58 Milyon $

1.5 İlin Ulaşım ve Altyapı Durumu

1.5.1 Kara Yolu Ağı

Antalya'da demiryolu ağı bulunmadığından karadan sadece karayolu ağı ile ulaşım sağlanmaktadır. Antalya'nın komşu illere ve bazı önemli il merkezlerine uzaklıkları haritada gösterilmiştir (Şekil 1.43).

Şekil 1.43. Antalya'nın Bazı İllere Olan Karayolu Mesafesi, km

Antalya ili, Karayolları 13.Bölge Müdürlüğünün yol ağına dahildir. 1960 yılında kurulan 13.Bölge Müdürlüğü Antalya merkezlidir.

Şekil 1.44. Antalya İli Devlet ve İl Yolları Haritası (Karayolları 13.Bölge Md., 2021)

Antalya ili genelindeki sorumluluk sahasındaki yolların durumlarına ait bilgiler Tablo 1.13'de gösterilmektedir.

Tablo 1.13. Antalya İli Devlet ve İl Yolları Bilgileri (Karayolları 13.Bölge Md., 2021)

KARAYOLLARI BETONU KAPLAMA

DEVLET YOLLARI TOPLAMI 579 306 885 0 1 0 886 18 904

İL YOLLARI TOPLAMI 164 541 705 4 0 0 709 143 852 DEVLET VE İL YOLLARI TOPLAMI 743 847 1590 4 1 0 1595 161 1756

Bölge Müdürlüğü tarafından Antalya ili genelinde münferit olarak 14 tane proje yürütülmektedir. projeleri de devam etmektedir.

Bölge müdürlüğünün sorumluluk sahasındaki karayollarında meydana gelen ve/veya önceden belirlenen afet risklerine karşı önlemler almaktadır. Tablo 1.14'te heyelan afetine karşı alınmış bazı önlemlere ait bilgiler listelenmiştir.

Tablo 1.14. Heyelan Riski Altındaki Alanlarda Yapılan Önlem Çalışmaları (Karayolları 13.Bölge Md., 2021) Sıra No Mevkii Yol Bilgisi Önlem Tarihi

1 Taşağıl- Beşkonak (19+800- 20+600) 13.03.2019

2 Antalya- Korkuteli (28+000- 37+000) 3.02.2020

3 Antalya- Kemer- Kumluca (73+000- 76+000) 1.09.2019

4 Gündoğmuş- Köprülü 31.08.2010

5 Altınyayla- Gölhisar (7+500- 8+250) 14.05.2009

6 Altınyayla- Gölhisar (5+440- 6+265) 14.05.2009

7 Kalkan- Sinekçibeli 16.04.2013

8 Kalkan- Elmalı (6+500- 8+000)

1.5.2 İldeki Diğer Ulaşım Çeşitleri ve Erişim

Antalya' da şehir içi ulaşım halk otobüsü, taksi, servis minibüsleri, tramvay ve deniz otobüsü ile sağlanmaktadır. Halk otobüsleri tüm ilçelerde hizmet vermektedir. Tramvay ilin en kalabalık ilçeleri olan Kepez ve Muratpaşa ilçeleri ile Antalya Havalimanı ve Aksu ilçesinde yolcu taşımaktadır. Yaz aylarında Antalya Kaleiçi Limanı – Kemer Limanı arasında deniz otobüsü seferleri yapılmaktadır.

1.5.2.2.1 Antalya Havalimanı (Muratpaşa) Akdeniz çanağının en önemli turizm merkezlerinden birisi olan Antalya, yolcu trafiği bakımından İstanbul'dan sonra ülkemizdeki ikinci büyük havalimanına sahiptir. Özellikle yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin en çok kullandıkları havalimanlarının başında gelmektedir. 1960 yılında hizmete giren Antalya Havalimanı şehir merkezine 13 km mesafededir. Havalimanında 2990x45m ve 2 adet 3400x45m ebadında olmak üzere 3 pist, 106 adet uçak park yeri olan 3 adet apron, 27 adet taksi yolu ile toplam 35.000.000 yolcu/yıl kapasiteli 178.637 m² iç ve dış hatlar terminal binaları ve 1701 araçlık otopark bulunmaktadır. Antalya Havalimanı'ndan dış hatlara da sefer yapılabilmekte olup hava hudut kapısıdır. Havalimanının Kamu-Özel Sektör iş birliği modeli ile gerçekleştirilen İ. Dış Hatlar Terminali 1 Nisan 1998 tarihinde, II. Dış Hatlar Terminali 7 Nisan 2005 tarihinde ve İç Hatlar Terminali 17 Nisan 2010 tarihinde hizmete verilmiştir. (Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı, 2019)

Şekil 1.45. Antalya Havalimanı Uçak ve Yolcu Trafiği, 2018-2020 (Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı, 2019)

1.5.2.2.2 Gazipaşa-Alanya Havalimanı (Gazipaşa) 2009 yılında hizmete giren Gazipaşa Alanya Havalimanı'nın Alanya'ya uzaklığı 40 km'dir. Havalimanında 2350x45 m ebadında pist ve 6 adet uçak park yeri olan apron ile 1.500.000 yolcu kapasiteli 6.700 m² terminal binası ve 150 araçlık otopark bulunmaktadır. Gazipaşa Alanya Havalimanı'ndan dış hatlara da sefer yapılabilmekte olup hava hudut kapısıdır. Kamu Özel Sektör iş birliği kapsamında havalimanının işletme hakkı devri gerçekleştirilmiş olup, bu kapsamda terminal binası, pist ve apron genişletilmesi işleri yapılmıştır.

Şekil 1.46. Gazipaşa-Alanya Havalimanı Uçak ve Yolcu Trafiği, 2018-2020 (Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı, 2019)

Antalya' da mevcut durumda demiryolu ağı bulunmamaktadır. Fakat, Antalya ilini hızlı demiryoluna kavuşturmak için iki önemli proje bulunmaktadır. Bunlardan birisi Antalya'yı Eskişehir üzerinden İstanbul'a bağlayacak olan Antalya-Burdur/Isparta-Afyonkarahisar-Kütahya-Eskişehir Hızlı Tren Projesi'dir. Diğeri ise Antalya'yı Kapadokya'ya ve İç Anadolu'ya bağlayacak olan 530 kilometrelik Antalya-Konya-Aksaray-Nevşehir-Kayseri Hızlı Tren Projesi'dir. (Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı, 2019)

Dış ticaretimizin geliştirilmesi, turizm olanaklarının artırılması, ekonomimizin dışa açılarak dünya ekonomisiyle bütünleşmesi ve diğer ekonomik hedeflerimizin gerçekleştirilmesi açısından son derece önemli fonksiyona sahip denizcilik sektörü hızla gelişmeye devam etmektedir. İldeki en büyük kapasiteli liman Konyaaltı ilçesinde bulunan kruvaziye ve ticaret gemilerinin yanaştığı Portakdeniz Antalya Limanı'dır. Turizm açısından önemli katkılar sunan yat limanları ise Tablo 1.15'te listelenmiştir.

Tablo 1.15. Antalya İli Yat Limanları Kapasiteleri (Antalya Deniz Ticaret Odası, 2020)

1.5.3 Ana Yaşam Hatları

Antalya Büyükşehir Belediyesi' ne bağlı olan Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü (ASAT) 20.177 km2'lik sorumluluk alanı içindeki yaşayan 2.548.308 (2020) yerleşik vatandaş ile 15 milyon yerli/yabancı turiste hijyenik koşullarda ve kaynakları optimum düzeyde kullanarak sağlıklı, içilebilir, kesintisiz içme suyu temin etmek için yapılan tüm üretim ve işletme hizmetleri sunmaktadır.

Antalya'nın merkezine yakın olan 5 ilçesinde (Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı, Muratpaşa) içme ve kullanma suyu ihtiyacının %99 u yer altı derinkuyu, %1 i kaynak sularından temin edilerek, Tüm Sahaları Kontrol Eden ve İzleyen Merkezi Sistem (SCADA) sistemiyle su üretim ve şebeke sistemi izleme ve kontrolü sağlanmaktadır.

Tablo 1.16. Antalya İçme Suyu Tesis Kapasiteleri 2021 (ASAT, 2021)

Son yıllarda, üretimden çok, kaynakların en ekonomik ve etkin şekilde kullanılması daha da önem arz etmektedir. Bu amaçla, geniş alana dayalı dağıtım sistemlerinin, işletilmesi ve kontrol edilmesi için SCADA projeleri ön plana çıkmaktadır. ASAT 2006 yılı haziran ayı sonunda devreye alınan; 2011 yılı Eylül ayında sistem genişlemesi ve iyileştirmesi tamamlanan SCADA projesi ile; işletmeye yönelik tüm problemlerin ortadan kaldırılması, üretim ve iletim kayıplarının minimum seviyeye çekilmesi, personelden en etkin bir şekilde verim alınabilmesi hedeflenmiştir.

ASAT SCADA sisteminde istasyonlar; derin kuyu, pompa (terfi) istasyonu, su deposu ve ölçüm noktası olmak üzere dört farklı şekilde sınıflandırılmıştır. Sistemde; 9 adet pompa istasyonu, 27 adet su deposu ve 72 adet derin kuyu bulunmaktadır.

Kontrol merkezi; seviye, basınç, debi, su kalitesi, elektriksel parametreler, alarm ve olayların izlenmesi, işletme planlaması ve programlanması, işletme ve bakım yönetimi, pompaların uzaktan kumanda edilmesi, verilen ve tüketilen suyun izlenerek kayıpların tespiti, şebekeden toplanan verilerden rapor ve grafik üretilmesi, elde edilen verilerin uzun dönem ve kısa dönemli olarak arşivlenmesi işlevlerini yerine getirmektedir.

Mevcut SCADA sistemi sayesinde; depolardaki su seviyeleri, pompa istasyonlarında çalışan pompalar, pompa istasyonları ile ölçüm noktalarında basınç ve anlık debi değerleri, SCADA kontrolündeki vanaların durumları (açık, kapalı, pozisyon) ve şehre verilen anlık su, toplam su ile bir önceki gün verilen toplam su miktarları görülebilmektedir.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) 19. Bölge Müdürlüğü; 67 adet ve yaklaşık 2.300 km Enerji İletim Hattı ile birlikte 25 adet Transformatör Merkezi ve 4421,25 MVA (ONAF) kurulu gücü ile Antalya ilimizde toplam 20.177 km² alana hizmet vermektedir. Bölge Müdürlüğü sorumluluğundaki enerji iletim hattı ve trafo merkezlerinin işletme ve bakımı; İşletme ve Bakım Müdürlüğümüze bağlı ekipler tarafından sürdürülmektedir. Merkez İşletme ve Bakım Müdürlüğünün yanı sıra Finike ve Alanya bölgelerinde de grup başmühendislikleri yer almaktadır.

Merkez İşletme ve Bakım Müdürlüğümüz bünyesinde Antalya Trafo Bakım, Antalya Hat Bakım ve Özel Serik Hat Bakım ekipleri görev yapmaktadır. Finike İşletme ve Bakım Grup Başmühendisliği bünyesinde Finike Trafo Bakım ve Özel Finike Hat Bakım Ekipleri görev yapmaktadır. Alanya İşletme ve Bakım Grup Başmühendisliğinde ise Alanya Trafo Bakım ve Özel Manavgat Hat Bakım ekipleri görev yapmaktadır.

Özel hat bakım ekipleri işletilmesi hizmet alımı yolu ile yaptırılmaktadır ve işletilmesi "Yaman Enerji Yatırım Üretim Madencilik İnşaat Tic. A.Ş." firması tarafından yürütülmektedir.

Bölge Müdürlüğü yetki ve sorumluluk alanında bulunan transformatör merkezlerinden Kepez HES Trafo Merkez Elektrik Üretim A.Ş.(EÜAŞ) tarafından, Manavgat Transformatör Merkezi TEİAŞ tarafından ve geriye kalan 23 adet transformatör merkezi ise hizmet alımı yolu ile işletilmektedir. Hizmet alımı yolu ile işletilen transformatör merkezlerinin işletilmesi işi "SY Enerji Yatırım A.Ş." tarafından yürütülmektedir.

Bölge Müdürlüğü yetki ve sorumluk alanındaki transformatör merkezleri ve transformatör merkezleri tarafından elektrik sağlanan bölgeler;

• 380 kV Varsak Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi),

• 380 kV Serbest Bölge GİS Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi),

• 154 kV Mancarlık GİS Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi),

• 154 kV Akorsan Transformatör Merkezi (Döşemealtı),

• 154 kV Göksu GİS Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi, Aksu),

• 154 kV Lara Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi, Aksu),

• 154 kV Kundu Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi, Aksu, Kundu Oteller Bölgesi),

• 154 kV Belek GİS Transformatör Merkezi (Serik, Belek Turizm Bölgesi),

• 154 kV Serik Transformatör Merkezi (Serik, Belek Turizm Bölgesi),

• 154 kV Kaş Transformatör Merkezi (Kaş, Demre),

• 154 kV Finike Transformatör Merkezi (Finike, Demre, Kumluca),

• 154 kV Elmalı Transformatör Merkezi (Elmalı),

• 154 kV Korkuteli Transformatör Merkezi (Korkuteli),

• 154 kV Kemer Transformatör Merkezi (Kemer, Kemer Bölgesi Turizm Beldeleri),

• 154 kV Ovacık Havza Transformatör Merkezi (Kemer ilçesi Ovacık Kırsal Bölgesi),

• 154 kV Yavrudoğan Transformatör Merkezi (Manavgat ilçesi Batı Bölgesi),

• 154 kV Manavgat Transformatör Merkezi (Manavgat),

• 154 kV Alara Transformatör Merkezi (Manavgat Doğu Bölgesi, Alanya Batı Bölgesi),

• 154 kV Alanya Transformatör Merkezi (Alanya),

• 154 kV Mahmutlar Transformatör Merkezi (Alanya ilçesi Mahmutlar Bölgesi),

• 154 kV Gazipaşa Transformatör Merkezi (Gazipaşa),

• 154 kV Akseki Transformatör Merkezi (Şehir Merkezi),

• 380 kV Kızılot Transformatör Merkezi (Manavgat),

• 380 kV Oymapınar Transformatör Merkezi (Oymapınar)

Şeklinde olup 154 kV Kepez-1 HES Transformatör Merkezi 36 kV çıkışı yoktur ve sadece 154 kV şalt sahası Bölge Müdürlüğü yetki ve sorumluluğundadır. Bölge Müdürlüğü kurulu gücü ise 4421,25 MVA'dır

Bölge Müdürlüğü yetki ve sorumluluk alanında 11 adet 380 kV, 55 adet 154 kV ve 1 adet 66 kV gerilim seviyesinde olmak üzere toplam 67 adet enerji iletim hattı bulunmaktadır. Tüm hatlarımızın uzunluğu yaklaşık olarak 2300 km'dir. (TEİAŞ 19.Bölge Md., 2021)

Antalya' da doğalgaz yetkili şirketi Enerya Enerji A.Ş.' dir. 2006 yılında lisans alarak ilde dağıtım yapan şirketin 2020 yılı sonu itibariyle 149.134 abonesi bulunmaktadır ve toplamda 4.685.962.000 SM³ gaz çekişi sağlanmıştır. Şu ana kadar Kepez, Muratpaşa, Döşemealtı, Konyaaltı, Aksu ve Serik ilçelerinde gaz dağıtımı yapılmaktadır.

Şekil 1.47. Antalya İli Mevcut Doğalgaz Dağıtım Şebekesi Haritası,2020 (Enerya Enerji A.Ş. , 2021)

Toplam şebeke hattı uzunluğu 2.006 km olup, ilçelere göre şebeke hatlarına ilişkin bilgiler Tablo 1.17'de sunulmuştur.

Tablo 1.17. İlçeler Bazında Doğalgaz Şebeke Yapısı Bilgileri (Enerya Enerji A.Ş. , 2021)

Döşemealtı ve Kepez ilçelerinden geçen yüksek basınçlı 14.932 m uzunluğunda Botaş'a ait yüksek basınçlı çelik boru hattı bulunmaktadır.

Antalya ilinde ülkemizde faaliyet gösteren en önemli haberleşme şirketlerinin bölge müdürlükleri bulunmaktadır. İlimizde haberleşme altyapısı adına en kritik tesisler ise şunlardır:

Türk Telekom Sabit (Bölge Müd.) MERKEZ-22 Santral Binası:

Deniz Mahallesi Güllük Caddesi Muratpaşa, 36°53'11.7"K 30°41'49.8"D koordinatında bulunan binada Antalya' nın TT Sabit ses ve data trafiği toplanmaktadır.

Türk Telekom Mobil (Avea) Binası:

Mehmetçik Mahallesi Aspendos Caddesi Muratpaşa, 36°53'20.74"K 30°44'22.48"D koordinatında bulunan binamızda Antalya'nın TT Mobil ses ve data trafiğini toplamaktadır.

Türk Telekom Mobil Saha Binası:

Gündoğdu Mahallesi Seyhan Caddesi Kepez, 36°55'30.9"N 30°42'12.2"E koordinatında bulunan binamızda; ilde acil olarak kullanıma hazır olan 8 adet karasal mobil saha aracı hazır bekletilmektedir.

Şekil 1.48. Turk Telekom Antalya Bölge Müdürlüğüne Ait Kritik Tesisler Haritası (Türk Telekom Antalya Bölge

Omurga Fiber Optik Kablo Güzergahlarımız:

İlde toplamda 11.610 km uzunluğunda fiber optik kablo altyapısı bulunmaktadır. Şekil 1.49'daki haritada fiber optik kablo altyapısı güzergâhları gösterilmiştir.

Şekil 1.49. Fiber Optik Kablo Güzergâh Haritası (Türk Telekom Antalya Bölge Md., 2021)

Hâlihazırda işletilmekte olan merkezi atık su arıtma tesisi sayısı 2019 yılı itibariyle 32'ye ulaşmıştır. 2018 yılında Atık su arıtma tesisi hizmeti verilen nüfusun toplam belediye nüfusuna oranı TÜİK verilerine göre %83'a ulaşmıştır Tablo 1.18).

Antalya Organize Sanayi Bölgesinde evsel ve endüstriyel atık su arıtma tesisi bulunmakta olup kapasitesi 20.000 m³/gündür. Fiili kapasitesi 2019 yılı ortalaması 11.457 m³/gündür.

Tablo 1.18. Antalya İli Atık Su Arıtma Tesis Bilgileri (Antalya Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, 2019)

İLÇE TESİS ADI Tesisi Türü Deşarj Noktası Verdiği

MERKEZ DÖŞEMEALTI

KEMER KEMER BİYOLOJİK 21,415 AKDENİZ 71,300

KUMLUCA KARAÖZ-SBR PAKET BİYOLOJİK 400 DERE 1,500

FİNİKE FİNİKE-DEVREYE ALINMADI İLERİ 8,544 FİNİKE ÇAYI 59,590

DEMRE DEMRE BİYOLOJİK 8,237 DEMRE ÇAYI 69,231

KAŞ KALKAN BİYOLOJİK 4,000 ZERZEMİN 25,000

ELMALI ELMALI BİYOLOJİK 2,328 DÜDEN 25,000

İLÇE TESİS ADI Tesisi Türü Deşarj Noktası Verdiği

KORKUTELİ KORKUTELİ İLERİ 14,960 KORKUTELİ ÇAYI 80,000

SERİK BELEK-2 BİYOLOJİK 22,600 ACISU DERESİ 80,000

BOĞAZKENT-TURAŞ BİYOLOJİK 11,000 ACISU DERESİ 55,000

MANAVGAT

ALANYA KONAKLI BİYOLOJİK 30,000 AKDENİZ 150,000

GAZİPAŞA GAZİPAŞA İLERİ 8,800 DERE 50,000

AKSEKİ AKSEKİ BİYOLOJİK 500 ZERZEMİN 5,000

İBRADI

GÜNDOĞMUŞ GÜNDOĞMUŞ-MBR PAKET İLERİ 400 2,500

1.5.4 Sanat Yapıları (Köprü, Viyadük, Tünel vb.)

Antalya ilinde kullanımda olan 161 adet köprüden en eskisi 1956 yılında yapılmıştır. Köprülerin uzunlukları toplamda 9 km'dir. Köprülerin bakımları Karayolları 13.Bölge Müdürlüğü tarafından düzenli periyotlarla yapılmaktadır. Ayrıca; 2004 yılında Aspendos (1. Onarım), 2010 yılında Dimçayı ve Soğucaksu, 2014 yılında da Aspendos (2. Onarım) olmak üzere 3 adet Tarihi Köprü restore edilmiştir. Serik ilçesinde bulunan Sillyon Köprüsü restorasyon çalışmaları 2016 yılında, Aksu Köprüsü, Gündoğmuş ilçesinde bulunan Ali Köprüsü ve Kemer ilçesinde bulunan Kesmeboğaz Köprüsü restorasyon çalışmaları da 2018 yılında tamamlanmıştır. 2019 yılında ise Karatepe (Hayrat), Manavgat ve Üçlükemer tarihi köprülerinin restorasyon çalışmaları tamamlanmıştır.

İlde toplamda 13.475 metre uzunluğunda 17 tane açık tünel bulunmaktadır. Bu tünellerin bakımları karayolları ekipleri tarafından düzenli olarak yapılmaktadır (Tablo 1.19). (Karayolları 13.Bölge Md., 2021)

Tablo 1.19. Antalya İli Trafiğe Açık Tüneller Listesi (Karayolları 13.Bölge Md., 2021)

1. TÜP 2. TÜP NO ADI YERİ YIL

1 Çandırtepe Antalya-Alanya 307 2006

2 Ilıksu -Ulaş Antalya-Alanya 1.541 2006

3 Devren Antalya-Alanya 406 2006

4 Kargı Isparta-Dereboğazı-Antalya 580 1994

5 Kazak-1 Isparta-Dereboğazı-Antalya 227 1991

6 Kazak-2 Isparta-Dereboğazı-Antalya 158 1991

7 Orhan Büyükalp Antalya-Kemer 1.100 965 2009/2013

8 Adnan Sezgin Antalya-Kemer 330 316 2009

9 Altan Ayağ Antalya-Kemer 1.013 970 2009

14 Çayarası-1 (Alanya-Gazipaşa) Ayrımı-Hadim 272

15 Çayarası-2 (Alanya-Gazipaşa) Ayrımı-Hadim 348

17 Çayarası-3 (Alanya-Gazipaşa) Ayrımı-Hadim 1.671

1.5.5 Sosyal Altyapı

Antalya iklim, turizm ve tarım olanakları ile Türkiye' nin cazibe merkezlerinin başında gelmektedir. İldeki birçok ilçede özel sektör işletmeleri tarafından işletilen yüksek yatak kapasiteli konaklama tesisleri bulunmaktadır. Bu tesislerin toplama yatak kapasitesi 600 bine yakındır. Bunun yanı sıra Milli Eğitim, Gençlik ve Spor, Ulaşım ve Altyapı, Çevre ve Şehircilik ile Adalet Bakanlığı başta olmak üzere birçok kamu kurumuna ait misafirhane, yurt ve pansiyon gibi barınmaya hazır tesis bulunmaktadır.

Aşağıdaki harita incelendiğinde Akdeniz Üniversitesi yerleşkesinin bulunduğu Konyaaltı ilçesinde çoğunluğu kamuya ait 11 bin yatak kapasitesinin bulunduğu göze çarpmaktadır (Şekil 1.50).

Şekil 1.50. Antalya İlçeler Sosyal Altyapı Kapasitesi (AFAD Antalya, 2021)

1.6 Şehirleşme ve Yerleşim Yapısı

1.6.1 Kentin Gelişim Tarihi ve Planlama Geçmişi

Antalya kenti, Eski Liman (bugünkü Yat Limanı) çevresinde kurulmuştur. Kent merkezinin, MÖ. 159–138 tarihleri arasında Pamphylia bölgesi kentlerinden; bir balıkçı köyü olan Korykos (güney kent) ve Olbia (kuzey kent)'in birleşmesi ile oluştuğu tahmin edilmektedir. Kuzeydeki köy ticaret limanı, güneydeki köy ise tersane ve askeri liman olarak kullanılmaktaydı. Helenistik dönemden günümüze kadar, Hitit, Likya, Pamfilya, Bergama, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı Dönemine ev sahipliği yapmış olan Antalya, liman kenti kimliğini antik dönemden günümüze kadar sürdürmüştür.

Antalya kentinin mekânsal oluşumu deniz kenarında başlamıştır. Kentsel sit alanı olarak koruma altına alınan Antalya Kaleiçi Bölgesi, Çekirdek Antalya olarak kabul edilmektedir. Topoğrafyasından dolayı ızgara sisteminin çok az kullanıldığı, bu yüzden mekânsal açıdan organik gelişen şehir, çağlar boyunca sur içerisinde gelişimini göstermiş ve 17. yüzyılda dışa doğru açılmaya başlamıştır.

Antalya, Cumhuriyetin başlangıcından 1950'ye kadar tarımsal hinterlandın toplama ve dağıtma merkezi olarak, ticaret ve küçük üretimin geliştiği, il merkezi olarak yüklendiği, kamu hizmetleri, ticaret ve hizmet işlevleri ile sınırlı bir kentsel gelişme göstermiştir. Kent, sur dışında oluşan merkezin çevresinde gelişirken, yer yer tarım alanları ve narenciye bahçeleri içinde, yol boyu yerleşim dokusuna dönüşen bir gelişme biçimi görülmüştür.

Antalya'da 1950'li yıllarda kamu yatırımlarının yapılması (Antbirlik), sanayileşmenin başlaması (Ferrokrom, Dokuma Fabrikası) ve 1960 yılında havaalanının hizmete girmesi kentleşmenin ivme kazanmasını sağlamıştır.

Kentin ilk imar planı 1957'de İller Bankası tarafından yapılmıştır. Ülkemizde kırdan kente göçün hızlandığı, 1950 sonrasında, Antalya da göç hareketlerinden etkilenmiş, hızlı gelişen sosyoekonomik değişimler bu planları yetersiz ve tutarsız kılmıştır. Merkezin çevresinde, özellikle batı ve kuzeyindeki planlı gelişmelere karşın, ilk gecekondulaşma da bu dönemde başlamış, özellikle kentin kuzeyinde sanayi tesislerinin çevresinde gecekondular oluşmuştur.

1960'ların başlangıcında kamu yatırımları ile başlayan sanayileşme süreci ile birlikte gecekondulaşma da sanayileşme ve nüfus artışına paralel olarak bu dönemde hız kazanmıştır.

1960'larda tarihi kent merkezi ticari merkeze dönüşmüştür. Kentte ticari caddeler, çarşılar oluşmaya başlamış, çekirdek etrafındaki kentsel alan yoğunlaşırken, plansız bir şekilde oluşan bu doku 1970'lerde onaylanan planlarla giderilmeye çalışılsa da sonuç elde edilememiştir.

Yakın illerden göç alan Antalya'da gecekondu alanları, çevre yolunun kuzeyinde Masadağı eteklerinde bir kuşak oluşturmuş, Burdur yolunun iki tarafında, Kepezaltı' nda yoğunlaşmıştır.

1970'lerde Kaleiçi ve Yat Limanı sit alanı olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.

1980'li yıllarda Konyaaltı ve Lara bölgesinde imar çalışmaları yapılmıştır. Kentsel arazinin değerlendiği bu yıllarda kent merkezi ve değerli kıyı alanları hızla dönüşmeye başlamıştır.

1982 yılında kabul edilen Turizmi Teşvik Kanunu ise Antalya'da yeni bir dönemin başlangıcına damga vurmuştur. 1985 sonrasında Antalya'nın nüfus artış hızı, turizm sektöründeki gelişmelerin etkisiyle yeniden yükselme eğilimine girmiştir. Nüfus 1985'de 261.000 iken, 1990'da 378.000'e, 2000 yılında da 603.190'a artmıştır.

Antalya ve çevresindeki 1985 sonrası gelişmelerin itici gücü kentte ve bölgedeki turizm yatırımları olup bu gelişmeler zincirleme olarak ticaret, hizmetler, ulaşım gibi ekonomik faaliyetler üzerinde geliştirici etki yapmıştır.

1990'larda kente kazandırılan havaalanı, liman, kentsel çalışma alanları gibi yatırımlar kentin gelişimini önemli derecede etkilemiş olup bu bölgelerin etrafında yerleşim alanlarının da yoğunlaşmasına neden olmuştur.

2000'li yılların başında ise alışveriş merkezleri, çok katlı yapılar gibi prestijli yatırımlar kentte yerini almaya başlamıştır.

1977 yılında yapılan Nazım İmar Planına göre bugünkü Muratpaşa ve Kepez İlçesinin küçük bir kısmını kapsayan kent formu günümüze kadar hızlı bir ivme ile büyüyerek oldukça geniş bir forma ulaşmıştır.

2008 yılında yapılan Çevre Düzeni Planına göre 5 ilçenin tamamının birleştiği kent formu tam olarak gerçekleşmese de idari olarak 5 ilçe (Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa) bir araya gelmiştir.

2008 yılında onaylanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planından sonra planlama alanına ilişkin kurum görüşlerinin revize edilmesi, verilerin sayısallaştırılması, yargı kararları ve geçen süre içerisinde ortaya çıkan ihtiyaçların plan kararlarına yansıtılması gerekliliği neticesinde 2013 yılında 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı revize edilmiş ve 2014 yılında kesinleşmiştir (Şekil 1.51 ve Şekil 1.52). (Antalya Büyükşehir Bld.Bşk., 2021)

Şekil 1.51. 1977 yılı 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı (Antalya Büyükşehir Bld.Bşk., 2021)

Şekil 1.52. 2014 yılı 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı (Antalya Büyükşehir Bld.Bşk., 2021)

Üst ölçekli planlar kent merkezinin mekânsal yayılımı ve fonksiyonların belirlenmesi açısından incelendiğinde; Batı bölgesinde yer alan orman alanları, kuzey bölgesinde yer alan dağlar ile doğu bölgesinde Aksu Çayı ve tarımsal havzası doğal eşikleri oluşturmaktadır.

Muratpaşa, Konyaaltı ve Kepez ilçelerinin yerleşim alanlarının doyum noktasına gelmesi kentin kuzeyde Döşemealtı, doğuda ise Aksu ilçesine yönlendirilmesine zemin hazırlamıştır. Çalışma alanları da Organize Sanayi Bölgesi çevresinde yani kent kuzeyine yönlendirilmiştir.

İlimize ilişkin Çevre Düzeni Planı 1/100.000 ölçekte ve üç ili (Antalya-Burdur-Isparta) kapsayacak şekilde onaylanmış olup sadece Antalya'yı kapsayan bir Çevre Düzeni Planı bulunmamaktadır (Şekil 1.53).

Şekil 1.53. Antalya-Burdur-Isparta Çevre Düzeni Planı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

1.6.2 Arazi Kullanımı

Antalya iline ait arazi kullanım durumu ve sınıflandırmasına göre ormanlık alanlar %57 ile Türkiye ortalamasının üzerindedir (Şekil 1.54, Tablo 1.20 ve Tablo 1.21).

Şekil 1.54. Antalya İli Arazi Kullanım Durumuna Göre Arazi Sınıflandırması-2020 (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

Tablo 1.20. Antalya ve Türkiye Geneli Arazi Dağılımı Karşılaştırması (Tarım ve Orman İl Md., 2020) Tarım Alanı 3.617.072 18% 230.949.238 30% 1,6 Çayır ve Mera Alanı 2.044.630 10% 146.170.000 19% 1,4 Orman Alanı 11.417.020 57% 226.220.000 29% 5,0 Diğer Alan 3.098.278 15% 176.703.762 23% 1,8 Toplam Alan 20.177.000 780.043.000 2,6

Tablo 1.21. Yıllara Göre Antalya İli Arazi Kullanım Sınıflandırması Değişimi (Tarım ve Orman İl Md., 2020)

Arazi Sınıfı 1990 2000 2012 2018

Yapay

15.444,63 0,77 27.351,00 1,36 35.232,09 1,75 37.600,15 1,86 Alanlar Tarımsal

519.422,77 25,75 504.941,36 25,03 512.116,96 25,38 510.471,41 25,30 Alanlar Orman ve Yarı Doğal 1.475.691,84 73,14 1.476.722,17 73,19 1.460.316,4 72,38 1.458.646,42 72,30 Alanlar Sulak

1.985,34 0,10 1.868,66 0,09 1.541,26 0,08 1.541,26 0,08 Alanlar

4.991,33 0,25 6.652,70 0,33 8.391,65 0,42 9.339,18 0,46 Yapıları TOPLAM 2.017.535,91 100 2.017.535,89 100 2.017.598,44 100 2.017.598,42 100

1.6.3 Yapı Stoğu Bilgisi ve Haritalama

Türkiye'de 1950'li yıllarda yaşanan kırsaldan kentlere yönelik göç hareketi, kentlerde çarpık yapılaşmaya ve altyapı sorunlarının oluşmasına neden olmuştur. Deprem, su taşkını ve toprak kayması gibi doğa olayları sonucunda yaşanan can ve mal kayıpları bu sorunlar ile yüzleşilmesini gerektirmiştir. Yaşanan afetlerin öncesinde birçok yasal düzenleme hayata geçirilmiş ancak, riskli yapıların tespiti ve dönüşümü konusunda istenen düzeyde gelişme sağlanamamıştır. Nihayetinde, 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" ile birlikte afetler öncesinde alınması gereken tedbirler hakkında ciddi adımlar atılmıştır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren tüm Türkiye'de olduğu gibi Antalya'da da riskli alan ve yapıların tespitinde büyük ilerleme sağlanmıştır. 2021 yılı itibari ile Antalya kent merkezi sınırları içerisinde 10.831 adet yapı olmak üzere toplamda 21.392 adet bağımsız bölüm riskli ilan edilmiş ve 10.473 yapının yıkımı gerçekleştirilmiştir. (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

6306 Sayılı Kanun Kapsamında Yapılan Çalışmalar

(6306 Sayılı Kanun) Riskli Alan Sayısı :4 (5393 Sayılı Kanun) Kentsel Dön. Ve Gelişim Alanı Sayısı :2 Toplam Riskli Alan : 185,66 hektar Toplam Kentsel Dön. ve Gelişim Alanı : 1.457,64hektar Toplam Mahalle Sayısı : 12 Toplam Nüfus Sayısı : 38.155 kişi Toplam Bağımsız Bölüm Sayısı : 12.308 Toplam Yapı Sayısı : 9.431 (6306 Sayılı Kanun) Rezerv Yapı Alanı Sayısı :4 Toplam Rezerv Yapı Alanı : 49,50 hektar Toplam Mahalle Sayısı :4 Toplam Taşınmaz Sayısı : 1.068 adet

Tablo 1.22. Riskli Yapıların İlçelere Göre Dağılımı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021) BAŞVURU GERİ BİLDİRİ KAPSAM RİSKLİ İLAN İLÇE AŞAMASINDA

Aksu 19 19

Alanya 405 18 1 27 359

Döşemealtı 109 2 107

Elmalı 30 1 29

Finike 26 1 25

Gazipaşa 47 5 42

Kaş 12 12

Kemer 57 57

Kepez 7785 45 12 122 7606

Konyaaltı 61 2 59

Korkuteli 151 1 150

Kumluca 48 48

Manavgat 711 2 5 704

Muratpaşa 1423 5 1 20 1397

Serik 219 2 217

GENEL 11103 71 14 187 10831

Kepez İlçesi, Kepez ve Santral Mahallesi (132 ha, 13.500 nüfus, 3.543 yapı)

Şekil 1.55. Kepez ve Santral Mahallesi Kentsel Dönüşüm Proje Alanı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

Kepez İlçesi Güneş Mahallesi (9.77 ha, 550 nüfus, 300 yapı)

Şekil 1.56. Güneş Mahallesi Kentsel Dönüşüm Proje Alanı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

Kepez İlçesi Gülveren Mahallesi (6.59 ha, 560 nüfus, 360 yapı)

Şekil 1.57. Gülveren Mahallesi Kentsel Dönüşüm Proje Alanı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

Alanya İlçesi Cumhuriyet Mahallesi (37.3 ha, 4035 nüfus, 837 yapı)

Şekil 1.58. Cumhuriyet Mahallesi Kentsel Dönüşüm Proje Alanı (Antalya Çevre ve Şehircilik Md., 2021)

1.6.4 Doğal-Kültürel Varlıklar ve Miras Alanları

Antalya, ev sahipliği yaptığı binlerce yıllık medeniyetlerin izlerini taşıyan tarihe ve kültüre sahip olup kültürel kimliğini ortaya koyan tarihi yapıları, çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış birçok antik kenti ile birlikte sayısız doğal ve kültürel mirasa sahiptir. 19 İlçede toplam 1.064 arkeolojik, doğal, tarihi ve kentsel sit alanı bulunmaktadır.

Şekil 1.59. Antalya Turistik Yerler Haritası (Orange Smile, 2021)

Antalya ili; Iotape (Aytap) Antik Liman Kenti, Selçuklu Tersanesi, Patara (Ovagelemiş), Xanthos (Kınık), Phellos (Felen Yayla), Antiphellos (Kaş), Apollonia (Kılınçlar), Aperlai (Sıcak İskelesi), Antiocheia Ad Cragum (Gazipaşa–Güneyköy), Perge (Aksu), Termessos (Güllük Dağı), Olympos (Çıralı – Yanartaş), Phaselis (Tekirova), Kekova Adası (Batık Şehir), Theimiussa / Altınkaya, Myra (Demre, Kale), Arycanda (Arif Köyü), Limyra (Turunçova, Zengerler), Seleukia, Aspendos gibi önemli antik kentlere ev sahipliği yapmaktadır.

Kent merkezinde; Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalma ortak surlarla çevrilmiş ve surların içinde Antalya'nın mimari tarihini, gelenek-görenekleri ile yaşam tarzını yansıtan 3000 kadar evin bulunduğu Kaleiçi semti ve iç liman, Antalya'nın ilk Türk yapısı olarak bilinen Yivli Minare, Antik Dönem'den kalma Hadrianus Kapısı, Hıdırlık Kulesi, Korkut Camii (Kesik Minare), Selçuklu Dönemi yapıları Karatay Medresesi, Ahi Yusuf Mescidi, İskele Camii vb. tarihi yapılar bulunur.

Kent merkezi ve çevresinde yer alan ve yukarıda anılan tarihi yapılar ile antik yerleşim bölgeleri başta olmak üzere, 6.5 km uzunluğunda surlarıyla ünlü Helen Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı medeniyeti izlerini taşıyan kalesi, Kızılkule ve Selçuklu Tersanesi, tarihi kilise ve camileriyle Alanya, merkez ve çevresinde barındırdığı antik kent ve yapılarıyla Kaş, Side, Finike ve Gazipaşa, ilk çağlara dek uzanan tarihi ve arkeolojik yapıların yanı sıra yöresel el sanatları ve şenlikleriyle ünlü Elmalı, Noel Baba geleneğiyle bütünleştirilen Aziz Nikolaos (Santa Klaus)'un

Metnin bu bölümü (PDF s. 73) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

1.7.2 Afet ve Acil Durum Yönetimi Düzeni ve Koordinasyon

Antalya, ülkenin nüfus bakımından 5. büyük ili olmakla birlikte ülke turizmine de yön vermektedir. Ayrıca 610 km'lik kıyı şeridi uzunluğuna sahiptir ve 20 bin km²'lik alanı ile çok geniş bir coğrafyada konuşlanmıştır. Bu sebeple, afet hazırlıklarını yürütmekle görevli tüm kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlamak, yürütülen hizmetleri takip ve kontrol etmek amacıyla 2009 yılında çıkarılan yasa ile Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (Antalya AFAD) kurulmuştur.

Antalya AFAD Hizmet Binası, Muratpaşa ilçesi Bahçelievler Mahallesi'nde bulunmaktadır. Müdürlük bünyesinde 5 tane şube müdürlüğü çalışmaktadır.

Antalya AFAD, Antalya'nın kendine özgü yapısına cevap vererek AFAD Türkiye Afet Müdahale Planı'na (TAMP) uygun bir organizasyon ve öncü uygulamalarla kenti afetlere hazırlamaktadır.

Afetlere müdahale edilirken 03.01.2014 tarih ve 28871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren TAMP' a uygun yerel düzey planlamaları her yıl düzenli olarak yapılmaktadır. 2020 yılında yapılan son güncellemesinde planlarda 100' den fazla kamu kurumu, STK ve özel sektör kuruluşundan 5 bine yakın personele görev verilmiştir.

TAMP' a göre ilimiz için hazırlanan Antalya İl Afet Müdahale Planı'na (TAMP-Antalya) göre ilimizde afet sırasında yönetim sistemi Şekil 1.60'ta özetlenmiştir.

Şekil 1.60. Yerel Düzey Afet Yönetim Sistemi (AFAD Antalya, 2021)

TAMP-Antalya, Vali başkanlığındaki İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu (İAADKK) tarafından yürütülmektedir. Operasyon, Lojistik ve Bakım, Bilgi ve Planlama ve Finans ve İdari İşler olmak üzere Vali Yardımcısı başkanlığında 4 tane servis bulunmaktadır. Bu servisler altında afet öncesi, sırası ve sonrasında çalışmalar yapmak üzere 26 adet çalışma grubu bulunmaktadır. Bu çalışma gruplarına ait yerel düzey planlarını hazırlama sorumluluğu, her biri konunun uzmanı olan, bir kuruma verilmiştir. Plan hazırlama sorumluluğu olan kurum "Ana Çözüm Ortağı", müdahale ve planlama çalışmalarında destek olan kurumlar ise "Destek Çözüm Ortağı" olarak adlandırılmıştır.

Şekildeki, TAMP-Antalya koordinasyonunu gösterir diyagramda da görüleceği üzere Antalya AFAD 8 adet çalışma grup planının ana çözüm ortağıdır. Antalya Büyükşehir Belediyesi, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü 2' şer tane planın ana çözüm ortağıdır (Şekil 1.61).

Şekil 1.61. TAMP-Antalya Organizasyon Şeması (AFAD Antalya, 2021)

Tüm yerel düzey çalışma grupları, kendilerine afet sırasında ilk toplanma için bir konuşlanma alanı belirlemiştir. Bu alanlar genellikle ana çözüm ortağı kurumun hizmet binalarından seçilmiştir. Haberleşme ve Beslenme Çalışma Grubu ana çözüm ortağı kurumların merkezleri il dışında olduğu için ilde seçtikleri kurum hizmet binaları çalışma grubu konuşlanma alanı olarak belirlenmiştir (Şekil 1.62).

Şekil 1.62. TAMP-Antalya Çalışma Grupları Konuşlanma Alanları (AFAD Antalya, 2021)

1.7.3 Afet Risk Azaltma Çalışmaları - Yapısal Önlemler

İlimizde geçmişten günümüze aletsel dönem depremleri incelendiğinde 7 Ms varan büyüklükte birçok deprem ve sonrasında tsunamiler yaşanmış olan ilimizde diri fay haritasında (MTA) 2 adet aktif fay görülmesine rağmen deprem afeti çevre illerdeki tektonik aktivitenin etkisiyle büyüktür. Aynı zamanda il merkezinde bile rahatça gözlemlenecek şekilde zemin değişimleri mevcut olup geniş ovaların üzerine kurulmuş olan yerleşim merkezleri büyük risk taşımaktadırlar. İlçe belediyelerince yapı stoku belirleme çalışmaları devam etmektedir.

Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü verilerine göre ilimizde deprem afeti açısından riskli bulunan 4, Kensel Dönüşüm ve Gelişim alanı olarak ta 2 alan belirlenmiştir. Bu alanlardaki çalışmalar devam etmektedir.

Antalya ilinin topografik yapısı, zemin yapısı ve iklimsel özellikleri nedeniyle, heyelan potansiyeli yüksektir. Bütünleşik Afet Tehlike Haritası kapsamında hazırlanan ve analizler sonucunda elde edilen heyelan duyarlılık haritası aşağıda verilmiştir. Buna göre; eğimin yüksek olduğu, gevşek zemin yapısına sahip alanlarda orta-yüksek duyarlılık değerleri belirlenmiştir (Şekil 1.63).

Şekil 1.63. Antalya İli Heyelan Duyarlılık Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Antalya ilinin jeolojik ve topoğrafik yapısı nedeniyle, heyelan afeti ile birlikte gelişen veya münferit olarak gelişen kaya düşmesi olayları sıkça yaşanmaktadır. Bütünleşik Afet Tehlike Haritaları Hazırlanması Projesi kapsamında hazırlanan, Kaya Düşmesi Duyarlılık Haritasına göre, genellikle kireçtaşı formasyonlarında görülen kaya düşmesi afetinin yüksek rakımlarda ve yüksek eğimlerde orta-yüksek duyarlılık değerleri verdiği tespiti yapılmıştır (Şekil 1.64).

Şekil 1.64. Antalya İli Kaya Düşmesi Duyarlılık Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Topoğrafik ve mevsimsel faktörlere bağlı olarak, çığ tehlikesi, özellikle yüksek rakımlı alanlarda oluşabilmektedir. Bütünleşik Afet Tehlike Haritası kapsamında, duyarlılık analizi aşağıda verilmiştir (Şekil 1.65).

Şekil 1.65. Antalya İli Çığ Duyarlılık Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Antalya il genelinde, farklı tipte afet olaylarına bağlı olarak, 7269 sayılı Yasa kapsamında, Afete Maruz Bölge ilan edilerek, yapı ve ikamet yasağı getirilen yerleşim yerlerine ilişkin bilgiler Tablo 1.25'te verilmiştir. Buna göre, 57 adet "Afete Maruz Bölge" kararı mevcuttur.

Metnin bu bölümü (PDF s. 78) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Antalya Havzası'nda genellikle yüksek eğimli araziler önemli yer kapladığından toplam alanın %69,23'ünü teşkil eden 1 399 028 ha alanda çeşitli düzeylerde erozyon sorunu ile beraber yüksek eğim, taşlılık ve toprak profilinin sığ olması gibi sorunlar vardır. Havza genelinde çeşitli düzeylerde toprak, topoğrafya ve drenaj yetersizlikleri vardır ve havza arazilerinin %74,97'si bu sorunların bir veya birkaçını içerir. İlimizde en sık yaşanan ve son senelerde daha sık ve şiddetli yaşadığımız afetler meteorolojik olaylara bağlı afetler olmaktadır.

Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce hazırlanan Antalya Havzası Taşkın Yönetim Planı dâhilinde ilimiz için Taşkın Tehlike Haritaları, Hidrolik Modellemeler yapılmış ve bunlara istinaden Taşkın Risk Haritaları yapılmıştır. Taşkın Veri Tabanı oluşturularak tüm sorumlu kurumların periyodik olarak raporlandırılması sağlanmaktadır.

Ayrıca ilimizde 8 adet inşa halinde, 160 adet tamamlanmış dere ıslahı ve taşkın koruma tesisi bulunmaktadır. (DSİ, 2021)

1.7.4 Afet Risk Azaltma Çalışmaları - Yapısal Olmayan Önlemler

İlimizde 2010-2020 tarihleri arasında Müdürlüğümüzce gerçekleştirilen eğitimler şekilde gösterilmiştir. Müdürlüğümüzün kuruluşundan sonraki 10 yıllık süreçte değişik yaş ve meslek gruplarından 604.404 vatandaşımız afetler konusunda eğitilmiştir (Şekil 1.66). 2021 yılı İçişleri Bakanlığı tarafından "Afet Eğitim Yılı" olarak ilan edilmiş olup, ilimizdeki afet eğitimi faaliyetleri sıkı bir program dâhilinde devam etmektedir.

Şekil 1.66. 2010-2020 Yılları Arasında Gerçekleştirilen Afet Eğitimleri ve Eğitim Alan Kişi Sayıları (AFAD

Lojistik Destek Birimleri, Geçici Barınma Durumu ve Acil Toplanma Alanları

Afet bölgelerine yardımların hızlı ve koordineli bir şekilde ulaştırılması için Türkiye'nin 27 ilinde (Şekil 1.67) kurulan AFAD Lojistik Depolarından bir tanesi de Antalya ili Kepez İlçesindedir. Afet durumunda ulaşılabilirliği göz önünde bulundurulan depoların içerisinde geçici barınmayla ilgili çadır ve çadır içi malzeme (mutfak seti, yatak, battaniye, ısıtıcı, aydınlatma malzemeleri) bulunmaktadır.

Şekil 1.67. Türkiye' deki AFAD Lojistik Depolarının Bulunduğu İller Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Türkiye Afet Müdahale Planı' na göre Antalya ili kapasitesinin afetlere müdahale kapasitesinin yetmediği durumlarda 1.ve 2. dereceden destek illeri ve ihtiyaç halinde Antalya'nın destek olacağı iller tabloları aşağıda sunulmuştur (Tablo 1.26 ve Tablo 1.27.

Tablo 1.26. TAMP Planına Göre Antalya İline Destek Olan İller (AFAD Antalya, 2021)

Destek Olunan İl 1.Derecede Destek İller 2.Derecede Destek İller Sorumlu Birlik Müdürlüğü Antalya Afyonkarahisar

Tablo 1.27. TAMP' a Göre Antalya İlinin Destek Olacağı İller (AFAD Antalya, 2021)

Destek Olan İl 1.Derecede Destek Olacağı İller 2.Derecede Destek Olacağı İller Antalya Karaman

Barınma alanı, afet sonrası evleri hasar gören afetzedelerin barınma ihtiyaçlarını kalıcı konutlarına geçinceye kadar gidermek için kullanılacak, çadırkent - konteynerkent kurulacak alanlar olarak tanımlanmıştır. Antalya' da afet sonrası geçici barınma merkezi alanı olarak kullanılabilecek 29 alan tüm ilçeleri kapsayacak şekilde ilçe belediyelerince belirlenmiştir. Toplamda 186.179 m² alan geçici barınma merkezi alanı olarak seçilmiştir. Bu alanlara sosyal alanlar ve donatılar haricinde net olarak 58 bini geçkin çadır kurulabilecek, 230 binden fazla afetzedenin geçici olarak barınma ihtiyaçları karşılanacaktır. Tüm alanlar yol, elektrik, su ve kanalizasyon altyapısına sahiptir (Tablo 1.28).

Tablo 1.28. Antalya İli Geçici Barınma Merkezleri (AFAD Antalya, 2021) MEVCUT KULLANIM ALAN KURULABİLECEK BARINABİLECEK S.NO İLÇESİ MAHALLESİ

1 AKSEKİ BOĞAZ MAH. SPOR TESİSİ 23.100 770 3.080 2 AKSU ÇALKAYA MAH. SPOR TESİSİ 47,457 1.400 5.600 3 ALANYA PAYALLAR MAH. BOŞ ARAZİ 91,337 2.400 9.600 4 ALANYA KIZILCAŞEHİR MAH. SPOR TESİSİ 73,285 2.200 8.800 5 DEMRE ZÜMRÜTKAYA MAH. BOŞ ARAZİ 38,001 1.100 4.400 6 DEMRE ZÜMRÜTKAYA MAH. SPOR TESİSİ 65.500 1.800 7.200 7 DÖŞEMEALTI ALTINKALE MAH. BOŞ ARAZİ 66,728 2.400 9.600 8 ELMALI GÜNDOĞAN MAH. SPOR TESİSİ 31,864 1.000 4.000 9 FİNİKE HASKÖY MAH. BOŞ ARSA 12,049 480 1.920 10 FİNİKE YENİMAHALLE SPOR TESİSİ 23,178 600 2.400 11 FİNİKE HASKÖY MAH. SPOR TESİSİ 11,019 320 1.280 12 GAZİPAŞA PAZARCI MAH. SPOR TESİSİ 49,739 1.400 5.600 13 GÜNDOĞMUŞ FATİH MAH. ORMAN DEPOSU 29,914 990 3.960 14 İBRADI MAŞAT MAH. BOŞ ARAZİ 44,540 1.114 4.456 15 KAŞ KINIK/GÖÇEBELER MAH. BOŞ ARSA 73,837 2.600 10.400 16 KAŞ YEŞİLKÖY MAH. BOŞ ARAZİ 40.530 1.410 5.640 17 KEMER MERKEZ MAH. BOŞ ARAZİ 28.998 1.000 4.000 18 KEMER MERKEZ MAH. SPOR TESİSİ 10,360 245 980 19 KEPEZ VARSAK MAH. BOŞ ARAZİ 450,186 11.755 47.020 20 KONYAALTI PINARBAŞI MAH. KAMPÜS 180,209 6.000 24.000 21 KORKUTELİ AŞAĞIPAZAR BOŞ ARAZİ 9,577 390 1.560 22 KORKUTELİ KİREMİTLİ MAH. SPOR TESİSİ 32,993 800 3.200 23 KUMLUCA CUMHURİYET MAH. ORMAN DEPOSU 50,242 1.675 6.700 24 KUMLUCA BAĞLIK MAH. SPOR TESİSİ 127,771 2.800 11.200 25 MANAVGAT ÇELTİKÇİ MAH. BOŞ ARAZİ 48,748 1.600 6.400 26 MURATPAŞA KIZILTOPRAK MAH. SPOR TESİSİ 166,414 4.835 19.340 27 MURATPAŞA BAHÇELİEVLER MAH. SPOR TESİSİ 206,251 4.400 17.600 28 SERİK YENİ MAH. SPOR TESİSİ 13.500 400 1.600 29 SERİK KÖKEZ MAH. SPOR TESİSİ 12.675 200 800

Toplanma Alanları, afet sonrası paniğin önlenmesi ve sağlıklı bilgi alışverişi için, halkın güvenle toplanabileceği alanlardır. Toplanma Alanları; afet ve acil durumlar sonrasında geçici barınma merkezleri hazır olana kadar geçecek süre içerisinde yaşanacak paniği önlemek ve sağlıklı bilgi alışverişini sağlamak amacıyla halkın tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceği güvenli alanlardır. Toplanma alanları seçilirken ilçe belediyeleri tarafından;

• Bölgedeki nüfus yoğunluğu,

• Alanın ulaşılma ve tahliye edilme kolaylığı,

• Alanın mümkün olduğunca engellilerin ve yaşlıların ulaşımına uygun olması,

• İkincil tehlikelerden uzaklığı,

• Mümkün olduğunca engebesiz düz arazilerde yer alması,

• Konut alanlarına yakın ancak yapısal ve yapısal olmayan unsurlardan etkilenmiyor olması,

• Elektrik, su, tuvalet gibi temel ihtiyaçlar ve benzeri unsurların karşılanabileceği yapılara yakın olması, gibi kriterler dikkate alınarak seçilmektedir.

Antalya ili genelinde tüm ilçe belediyeleri tarafından toplamda 1136 adet toplanma alanı belirlenmiş olup genellikle park/yeşil alan, mesire yerleri, açık pazar alanları, açık spor tesisleri, okul bahçeleri gibi kullanıma uygun ve daha sonra kullanım amacı değişmeyecek alanlardan seçilmiştir (Şekil 1.68). Toplamda 7 buçuk milyon m²' lik alan belirlenmiş olup kişi başına düşen 3 m²' lik alan ile İçişleri Bakanlığı tarafından istenen en az alan miktarının üstüne çıkılmıştır.

Şekil 1.68. Antalya İlçeleri Toplanma Alanı Sayıları (AFAD Antalya, 2021)

Halkın toplanma alanlarını öğrenmesi açısından ilimizdeki ve Türkiye' deki tüm toplanma alan bilgileri e-devlet üzerinden sorgulanarak öğrenilebilmektedir. Ayrıca ildeki tüm alanlara bilgilendirici tabelalar asılmıştır. İl çapındaki bütün konutların girişlerine en yakın 3 toplanma alanını gösterir bilgilendirici levha asma çalışmaları, Tahliye Yerleştirme ve Planlama Çalışma Grubu (İl Jandarma Komutanlığı) koordinesinde devam etmektedir.

Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK), resmi internet sitesinde yayınlanan istatistiki verilere göre, Antalya ili genelinde 2020 yılında 610.410 konuttan 346.635 konutun DASK kapsamında poliçelendirildiği görülmektedir. Poliçelenen konut oranı yaklaşık olarak %56 civarındadır. Bu oran Akdeniz Bölgesinin en yüksek sigortalama oranıdır. (DASK, 2021)

2 MODÜL 2: TEHLİKE BELİRLEME, RİSK DEĞERLENDİRME VE OLASI

ÖNLEMLERİN BELİRLENMESİ

2015 yılında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Afet Risklerinin Azaltılması III. Dünya Konferansı'nda Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi'nin kabulüyle, daha dirençli kentler meydana getirme doğrultusunda önemli bir adım atılmıştır. Söz konusu belge, afet riskinin azaltılması, afetlere karşı dirençliliğin artırılması ve bu anlamda mevcut risklerin tespit edilerek ortadan kaldırılmasını içeren önemli bir kılavuz niteliği taşımaktadır. Sendai Afet Risk Azaltma çerçevesinde 2015-2030 yılları arasında planlanması ve gerçekleştirilmesi beklenen 7 küresel hedef belirlenmiştir. Bu hedefler Şekil 2.1'de belirtilmiştir:

Modül-2' ye başlamadan önce risk azaltma belgesinde öncelikli tehlike türleri belirlenmiştir. Burada bir sınır ve sayı bulunmamakla birlikte, çalışmanın yönetilebilir ve efektif olması adına 4 veya 5 tehlike türünün ana başlıklar olarak belirlenmesi ve çalışılması önerilmiştir. Çalışılacak afetleri seçerken afetlerin geçmişi ve istatistiklerine bakılarak, geçmişte yaşanmış, en çok can ve mal kaybına neden olmuş afetler ile olma sıklığı ve etkisi en fazla olan afetlerin seçilmesine dikkat edilmiştir. Bunun yanı sıra çalışmalar öncesinde sunulan çevrimiçi anketin cevaplarına göre de sıralamada ilk 5 veya 6 afet dikkate alınarak çalışılacak tehlike türleri belirlenmiştir.

Modül 1'de ilin genel durumu (profili) ortaya çıkarılmış ve geçmişte yaşanan veya yaşanması muhtemel afetler listesi incelenerek Modül 2'de çalışılacak afetler belirlenmiştir. Bu afetler sırasıyla şu şekildedir:

• Meteorolojik ve Hidrolojik Afetler (sel/su baskını, taşkın, hortum, fırtına)

• Orman Yangını

• Kütle Hareketleri (heyelan, kaya düşmesi,)

• Deprem

Afet risk azaltma çalışmaları kapsamında; İRAP Hazırlama Kılavuzunda belirtilen hususlar dikkate alınarak Modül-2 kapsamında Antalya ilindeki öncelikli olarak belirlenen tehlikelerin mekânsal risk analizlerinin yapılması, bu analiz sonuçlarına göre İRAP hazırlığı kapsamında çalıştaylarda ilgili tehlikelerin bölge, il ve ilçe düzeyinde anlaşılması ve olası risklerin azaltılmasına yönelik eylemlerin geliştirilmesinde kullanılması kritik önem arz etmektedir.

İRAP Hazırlama Kılavuzunun Antalya ilinde yürütülen ilk çalıştayında ildeki uzman katılımcılarla ilde etkili olan her tehlike başlığı ile ilgili, olmuş ve olması muhtemel olaylar/afetler üzerinden mekânsal olarak ilin hangi bölgelerinin hangi tehlikelere ne düzeyde maruz olduğu ve bunların afetlere dönüşmesini önlemek adına ne tür yapısal/ yapısal olmayan önlemlerin alınabileceği ortak akılla ortaya konulmuştur.

Şekil 2.2. Modül 2 Tehlikelerin Ele Alınması ve İRAP'a Yansıtılması

Bu bölümde, temel olarak ilin maruz kaldığı tehlike ve riskler ortaya konulmuştur (Şekil 2.2). Aşağıdaki alt bölümlerde; ilin maruz kaldığı meteorolojik ve hidrolojik (sel/su baskını, taşkın, fırtına, hortum), orman yangınları, kütle hareketleri (heyelan, kaya düşmesi) ve deprem ile ilgili tehlikeler olmak üzere ilgili her tehlike bu kapsamda analiz edilmiş ve İRAP'a katkı sağlayacak temel başlıklar şeklinde ele alınmıştır.

2.1. Hidrolojik ve Meteorolojik Afetlerin Tehlike ve Risk Değerlendirmesi

İlimizde sıklıkla karşılaşılan hidrolojik ve meteorolojik afetler olan; taşkın, sel/su baskını, hortum ve fırtına sırasıyla bu başlık altında detaylı olarak incelenecektir.

2.1.1 Geçmiş Afetler ve Etkileri

Devlet Su İşleri (DSİ) 13.Bölge Müdürlüğü'nden temin elde edilen veriler doğrultusunda İlimizde 1975 – 2020 yılları arasında meydana gelmiş taşkın afetleri analiz edilmiştir. Meydana gelen taşkın afetleri hem ilçe bazında daha hem de dere bazında incelenmiştir. İlçe bazında yapılan analiz neticesinde taşkın afetinin en fazla Antalya merkez ilçelerinde (Konyaaltı, Muratpaşa, Kepez, Aksu ve Döşemealtı) oluştuğu görülmüştür. Sırasıyla Kumluca, Finike, Kemer, Manavgat, Demre ve Alanya ilçelerinin de merkez ilçelerden sonra en fazla taşkın afetinin meydana geldiği ilçeler olduğu görülmüştür. İlçe bazında taşkın meydana gelme sıklığını gösteren Tablo 2.1 aşağıda verilmektedir.

Tablo 2.1. 1975–2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Taşkın Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı (DSİ, 2021)

Belirtilen dönemde İlimizde meydana gelen taşkın afetlerinin ilçe bazında dağılımı gösteren harita Şekil 2.3'te verilmektedir.

Haritadan da görüleceği gibi taşkın afetine bağlı risklerin en yüksek olduğu ilçeler Akdeniz'e sınırı bulunan ilçeler olan ve atmosferik olarak deniz – kara etkileşimi nedeniyle şiddetli hava olaylarının sıklıkla karşılaşıldığı sırasıyla Merkez, Kumluca, Finike, Kemer, Manavgat, Demre ve Alanya İlçeleridir. Riskin en az olduğu ilçeler ise rakımın yüksek olduğu İbradı, Akseki ve Gündoğmuş ilçeleri olduğu görülmüştür.

Sel afeti ilimizde sıklıkla meydana gelen ve tamamen aşırı yağış kaynaklı oluşan bir afettir. Daha önce belirtildiği gibi İlimizin ortalama yıllık toplam yağışı 1085 mm olarak ölçülmektedir. Akdeniz'e kıyısı olan Alanya ve Manavgat ilçelerinde bu değer bir 1100 mm'nin üzerine çıkmaktadır. Ortalama aylık toplam yağışın 100 mm ve üzerinde gerçekleştiği Kasım, Aralık, Ocak ve Şubat aylarında yıllık toplam yağışın yaklaşık %80'i gerçekleşmektedir. Bu nedenle bu aylarda oluşan yağışlar yüksek derecede sel oluşturma potansiyeline sahiptir. Sel oluşumuna neden olan, kısa süreli şiddetli yağışlar ilimizde sıklıkla yaşanmaktadır. İlimizde ölçülen verilere göre il merkezinde ölçülen 24 saatlik toplam yağışın en yüksek değerinin 330 mm olduğu, bazı ilçelerimizde bu değerden daha yüksek değerler ölçüldüğü bilinmektedir. Bu değer, İç Anadolu Bölgesi'nde alınan yağışın yıllık toplamına yakın bir değerdir.

Meteoroloji 4. Bölge Müdürlüğü'nden temin edilen Ani Değişim Raporları kullanılarak 1975 – 2020 yılları arasında İlimiz Merkezi ve İlçelerinde oluşan sel afetleri belirlenmiştir. Belirtilen dönemde İlçe bazında sel afetinin oluşum sayılarını gösteren Tablo 2.2 aşağıda verilmektedir.

Tablo 2.2. 1975 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Sel Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı

Belirtilen dönemde İlimizde meydana gelen sel afetlerinin ilçe bazında dağılımı gösteren harita Şekil 2.4'te verilmektedir.

Şekil 2.4. İlçe Bazlı Sel Yoğunluk Haritası (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021)

İlimiz, coğrafi konumu, topoğrafik özellikleri, bölgesel atmosferik sistemler ve deniz – kara etkileşimi sebebiyle hortum afetini de sıklıkla yaşamaktadır. Meteorolojik bir olay olarak hortum, tahmin edilmesi en güç olaylardan birisidir. Atmosferik koşullarda kısa sürede meydana gelen değişim neticesinde oluşabilen hortumun meydana gelebileceği konumun yaklaşık olarak belirlenebilmesi ancak uzaktan algılama yöntemleri ile çok kısa vadeli tahminler (nowcasting) ile en fazla birkaç saat öncesinden yapılabilmektedir. Atmosferik koşulların çok hızlı değişimi neticesinde oluşan bu dinamik süreç ancak Doppler Radarları vasıtasıyla izlenebilmektedir. Bu nedenle oluşacağı konumu belirlemek tam anlamıyla mümkün olmamakta, erken uyarı gibi bir durum söz konusu olamamaktadır.

Özellikle seracılık faaliyetlerinin yoğun olduğu ilçelerimizde hortum oluşumu tarımsal faaliyetlere ve ürünlere büyük oranda zarar vermekte, maruz kalındığında can kayıplarına sebep olmaktadır. Tarımsal faaliyetlerin yoğun olarak yürütüldüğü İlimizde hortum afeti sıklıkla çok geniş alanlarda zarara neden olmakta, şehir merkezlerinde de can kayıplarına neden olmaktadır. Hortum afetinin en sık yaşandığı ilçelerimiz Alanya, Merkez, Kumluca, Finike ve Kaş ilçeleridir. İlçe bazında hortum oluşum sayıları Tablo 2.3'te verilmektedir.

Tablo 2.3. 2000 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Hortum Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı

Belirtilen dönemde İlimizde meydana gelen hortum afetlerinin ilçe bazında dağılımı gösteren harita Şekil 2.5'te verilmektedir.

Şekil 2.5. İlçe Bazlı Hortum Yoğunluk Haritası (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021)

Meteoroloji 4. Bölge Müdürlüğü kayıtlarına göre İlimizde sıklıkla meydana gelen afetlerden biri de kuvvetli rüzgârlar ile oluşan fırtına afetidir. Antalya Merkez'de ölçülen en yüksek rüzgâr hızı 155 km/saat olarak kayıtlara geçmiştir. Fırtına olarak değerlendirilebilecek 60 km/saat rüzgâr hızı ve üzerindeki değerler ilimizde özellikle Akdeniz kıyılarında yoğunluklu olarak görülmektedir. 1975 – 2020 yılları arasında ilimizde meydana gelen fırtına afetlerinin ilçe bazında dağılımı Tablo 2.4'te verilmektedir.

Tablo 2.4. 1975 – 2020 Yılları Arasında Meydana Gelen Fırtına Afetlerinin İlçe Bazında Sayısal Dağılımı

Belirtilen dönemde İlimizde meydana gelen fırtına afetlerinin ilçe bazında dağılımı gösteren harita Şekil 2.6'da verilmektedir.

Şekil 2.6. İlçe Bazlı Fırtına Yoğunluk Haritası (Meteoroloji 4.Bölge Md., 2021)

2.1.2 Hidrolojik ve Meteorolojik Afetlerin Tehlike ve Risk Analizi

Dere bazında taşkın oluşum sıklıkları incelendiğinde; Ağva Deresi, Aksu Deresi, Alakır Çayı, Boğa Çayı, Demre Çayı, Dini Çayı, Düden Çayı ve Manavgat Çayı'nın sıklıkla taşkının meydana geldiği akarsular olduğu görülmüştür. Bu sebeple belirtilen akarsular ve taşkın sınırları Devlet Su İşleri 13.Bölge Müdürlüğü tarafından HEC – RAS modeli ile belirlenmiştir. Belirtilen sınırlar dâhilinde taşkın yayılım haritaları oluşturularak aşağıda her bir dere için detaylı olarak verilmektedir.

2.1.2.1.1 Ağva Deresi Derenin Q100 değeri 735 m3/s, Q500 değeri 1069 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 299 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 490 ha olduğu belirlenmiştir. Ağva Deresi sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.7'de verilmektedir.

2.1.2.1.2 Aksu Deresi Derenin Q100 değeri 1764 m3/s, Q500 değeri 2316 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 13764 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 14630 ha olduğu belirlenmiştir. Aksu Deresi sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.8'de verilmektedir.

2.1.2.1.3 Alakır Çayı Çayın Q100 değeri 490 m3/s, Q500 değeri 875 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 164 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 202 ha olduğu belirlenmiştir. Alakır Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.9'da verilmektedir.

2.1.2.1.4 Boğa Çayı Çayın Q100 değeri 1355 m3/s, Q500 değeri 1892 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 1530 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 1620 ha olduğu belirlenmiştir. Boğa Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.10'da verilmektedir.

2.1.2.1.5 Demre Çayı Çayın Q100 değeri 1022 m3/s, Q500 değeri 1300 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 585 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 745 ha olduğu belirlenmiştir. Demre Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.11'de verilmektedir.

2.1.2.1.6 Dini Çayı Çayın Q100 değeri 685 m3/s, Q500 değeri 816 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 154 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 190 ha olduğu belirlenmiştir. Dini Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.12'de verilmektedir.

2.1.2.1.7 Düden Çayı Çayın Q100 değeri 216 m3/s, Q500 değeri 267 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 869 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 2592 ha olduğu belirlenmiştir. Düden Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.13'de verilmektedir.

2.1.2.1.8 Manavgat Çayı Çayın Q100 değeri 3143 m3/s, Q500 değeri 3924 m3/s'dir. Q100 dikkate alındığında muhtemel taşkın riski altında bulunan alanının 1543 ha, Q500 dikkate alındığında ise muhtemel taşkın riski altında bulunan alanın 2823 ha olduğu belirlenmiştir. Manavgat Çayı sınırları ve belirtilen debiler altında taşkın riski altında bulunan alanları gösteren harita Şekil 2.14'te verilmektedir.

Geçmiş afetler ve etkileri bölümünde belirtildiği üzere sel afetine en yoğun şekilde maruz kalan ilçeler, merkez ilçeler ile sırasıyla Alanya, Kaş, Manavgat, Demre ve Finike ilçeleridir.

İncelenen 45 yıllık dönemde meydana gelen sel afetlerinin %55'i son 10 yılda, %75'nin ise son 20 yılda meydana geldiği görülmüştür. Bu da son yıllarda iklim değişikliğine bağlı olarak yağış rejiminde meydana gelen değişimin önemli bir göstergesidir. Yıllık toplam yağış miktarında artış olmamasına rağmen günlük toplam yağış miktarlarının arttığını ve şiddetli yağışların daha sık yaşandığını göstermektedir. Bu da sel afetlerinin sayısının, iklim değişikliğine bağlı olarak arttığını ve anlık şiddetli yağışlar nedeniyle sel afetlerine daha sık maruz kalınabileceğine işaret etmektedir.

İlimiz sınırları içinde meydana gelen hortum oluşum sıklıkları incelendiğinde 2005 – 2010 yılları arasında 15, 2010 – 2015 yılları arasında 54 ve 2015 – 2020 yılları arasında 76 kez hortum oluştuğu görülmüştür. Bu veriler doğrultusunda hortum oluşum sıklığında artış trendi bulunduğu ve bu artışın iklim değişikliğine bağlı olarak gerçekleştiği değerlendirilebilir. Küresel sera gazı salınımlarında beklenen artışların meydana gelmesi ve iklim değişikliği senaryolarının gerçekleşmesine bağlı olarak gelecek yıllarda daha sık hortum afeti ile karşılaşabileceğimiz değerlendirilmektedir.

Fırtına afetine en yoğun maruz kalan ilçemizin Alanya olduğu, sırasıyla Merkez ve Manavgat ilçelerinde de sıklıkla fırtına afetinin meydana geldiği görülmektedir. Fırtına oluşum sıklığının sahilde arttığı, ilimiz yüksek kesimlerinde ise azaldığı görülmektedir.

2.1.3 Senaryolar ve Değerlendirme Sonuçları

Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer Muhtemel Senaryo 1 12 saat içerisinde 120 mm. aşırı yağış ▪ Muratpaşa

• Kepez

• Konyaaltı En Kötü Senaryo 1 12 saat içerisinde 300 mm. aşırı yağış ▪ Muratpaşa

• Kepez

• Konyaaltı

Sel afeti için yapılan çalıştay sonunda oluşturulan muhtemel senaryoda; Akdeniz üzerinden gelen serin ve yağışlı havanın deniz üzerinden gelen nem etkisi ile beraber yoğunlaşması sonucunda 12 saat içerisinde 120 mm yağış düşmüş olup sonucunda Muratpaşa, Kepez ve Konyaaltı ilçelerinde yerel su baskınları oluşmuş, alt geçitler etkilenmiş, araçlar sular altında kalmış, bazı binaların zemin katları su altında kalmıştır. Az sayıda yaralının olduğu senaryoda selin meydana getirdiği zararın 500 bin lira civarında olacağı öngörülmüştür.

Sel afeti için yapılan çalıştay sonunda oluşturulan en kötü senaryoda; Akdeniz üzerinden gelen serin ve yağışlı havanın deniz üzerinden gelen nem etkisi ile beraber yoğunlaşması sonucunda 12 saat içerisinde 300 mm yağış düşmüş olup sonucunda Muratpaşa, Kepez ve Konyaaltı ilçelerinde yerel sel oluşmuş, alt geçitler kullanılamaz hale gelmiş, araçlar sular altında kalmış, bazı binaların zemin katları su altında kalmıştır. Ölü ve yaralıların da olduğu senaryoda selin meydana getirdiği zararın 2,5 milyon lira civarında olacağı öngörülmüştür.

Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer En Kötü Senaryo 1 Kuvvetli hortum Muratpaşa (Havalimanı ve çevresi)

Hortum afeti için çalıştay sonunda sadece en kötü senaryo oluşturulmuştur. Bu senaryoda Muratpaşa ilçesinde bulunan Antalya Havalimanı ve çevresinde meydana gelen hortum afeti çalışılmıştır. Hortum sonrasında çoğunluğu inişe geçen bir uçağın düşmesi sonucu olmak üzere can kayıpları ve yaralanma vakaları yaşanmıştır. Ayrıca hortum havalimanındaki uçakları, araçları, tesisleri, karayolu ulaşımını, bitki örtüsünü zarara uğratmıştır. Tahmini olarak 5 milyon lira ülke ekonomisine zarar veren hortum kısa bir süre devam etmiş ve bir süre sonra havalimanı kuzeyinde etkisini kaybetmiştir.

Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer Muhtemel Senaryo 1 Dere yatağı kapasitesindeki yetersizlikler Manavgat-En Kötü Senaryo 1 Dere yatağı kapasitesindeki yetersizlikler, havzadan Gazipaşa-gelen rusbat akıntısı, plansız yerleşimin dere Hacımusa Çayı

Taşkın afeti için oluşturulan muhtemel senaryoda 10 Ekim 2021 tarihinde gerçekleşen aşırı yağış sonrasında Manavgat Çayı'nda meydana gelen taşkın olayı kurgulanmıştır. Olayda taşkın riski altında kalan yerleşim yerleri ve tarım arazileri etkilenmiştir.

Taşkın afeti için en kötü senaryo olarak da 17 Kasım 2021 tarihinde aşırı yağış sonrasında Gazipaşa ilçesi Hacımusa Çayı ve yan kollarında meydana gelen taşkın olayı üzerinde durulmuştur. Taşkın sonrasında dere yatağı üzerinde kurulu konutlar, sanat yapıları, taşkın sahasındaki yerleşim yerleri ve tarım tesisleri etkilenmiştir.

2.2 Orman Yangınları Tehlike ve Risk Değerlendirmesi

2.2.1 Geçmiş Orman Yangınları ve Etkileri

Dünya karalar yüz ölçümünün %30'unu örten orman alanları arazi örtüsü içerisinde önemli bir yere sahiptir. Doğal dengeyi sağlaması, hava kirliliğini önlemesi, su rejimini düzenlemesi, iklim yapısı üzerindeki etkisi, erozyonu önlemesi, orman ürünlerine olan talebi karşılaması gibi pek çok fayda sağlayan orman alanları, ülkelerin en önemli doğal zenginlikleri arasındadır ve Türkiye arazi örtüsünün de yaklaşık %28' i ormanlık alanlardan meydana gelmektedir. Antalya ilimizin ormanlık alanı 1.146.062 hektar olup ülkenin en çok orman alanına sahip ili konumundadır.

Sebebi ne olursa olsun bu örtünün ortadan kalkması büyük ekonomik ve ekolojik problemleri beraberinde getirmektedir. Orman örtüsünü ortadan kaldıran en önemli faktörlerden biri yangınlardır ve hem Türkiye' de hem de Antalya' da beşerî faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan yangın sayısı, doğal faktörlere göre ortaya çıkan yangınlardan daha fazladır (Tablo 2.8).

Tablo 2.8. Çıkış Nedenlerine Göre Antalya'da Çıkan Orman Yangınları 2011-2020 (Orman Bölge Md., 2021)

İhmal Dikkatsizlik

Kasıt Açma 2 0,1

Kaza

Nedeni Bilinmeyen 1266 55 Yıldırım 253 11

Bu durum aslında orman yangınlarının koruyucu ve önleyici tedbirlerle engellenebileceğinin bir göstergesidir. Dolayısıyla, orman yangını risk alanlarının tespiti, bu hassas alanlar için çok büyük önem arz etmektedir ve yangın riski yüksek olan alanların belirlenmesi ile bu riskler doğrultusunda tedbir alınması vahim sonuçların ortaya çıkmasını engelleyecektir. Yangınlarla ilgili alınan tedbirler, yangınlar öncesinde: yangınların tespit edilmesi, müdahale sistemlerinin ve risk haritalarının oluşturulması ile planlamanın yapılmasını kapsarken, yangın sonrası yapılan çalışmalar: yangının bölgeye verdiği zararlar ve yanan alanların ıslahı yönünde olmaktadır. 2.2.1.2 Antalya'da Orman Varlığı

Antalya Orman Bölge Müdürlüğü'nden alınan verilere göre; Antalya, Türkiye" nin en fazla orman varlığı alanına sahip olan ili konumundadır. Toros Dağları'nın genelde güneye bakan yamaçlarında yaklaşık 640 km boyunca dağılış gösteren 35-40 km yer yer 50 km genişleyen Antalya ili ormanları (1.146.062 ha) ülkedeki ormanların yaklaşık 05,4? ünü oluşturmakta ve il bazında değerlendirildiğinde, orman varlığı bakımından ilk sırada yer almaktadır (Şekil 2.15).

Şekil 2.15. Antalya Orman Varlığı Haritası (Orman Bölge Md., 2021)

İl yüz ölçümünün 9056" sını kaplamakta olan ormanlık alanın 654.870 hektarı verimli (9057), 491.192 hektarı ise verimsiz (9043) dir (Tablo 2.9 ve Şekil 2.16).

Tablo 2.9. Antalya Orman Varlığı Durumu, ha (Orman Bölge Md., 2021)

EE e ll ORMANLIK ALAN | AÇIKLIK ALAN | TOPLAM ALAN Verimli Bozuk | Verimli | Bozuk 651.259 | 489.296 3.611 1.896 1.146.062 915.702 2.061.764 31,806 23,900 0,209 | 0,10 564 44, 1009p Verimli Orman;

654.870;

Ormansız Alan;

915.702;

Boşluklu Orman;

491.192;

Şekil 2.16. Antalya Ormanlık Alan Dağılımı (Orman Bölge Md., 2021)

Metnin bu bölümü (PDF s. 97) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Yukarıdaki Tablo 2.10'da son 14 yılda Antalya ilinde meydana gelen yangın sayıları ve etkilediği ormanlık alan bilgisi verilmiştir. Bu verilere göre son 14 yıl içerisinde en geniş çaplı ve hasar verici yangın 2008 yılında Manavgat ilçesi Taşağıl Mahallesi' nde meydana gelmiştir. Ağustos 2008 'de meydana gelen yangında 10348 ha alan yanmıştır. 14 yıllık süreç incelendiğinde en çok yangından etkilenen ilçenin Manavgat, en az etkilenen ilçenin Elmalı olduğu görülmektedir.

Şekil 2.17'deki haritada 2020 yılında meydana gelen yangınların çıkış noktaları gösterilmiştir. Haritadan da görüleceği üzere yangınlar genel hatlarıyla kıyı kuşağında bilhassa Antalya Körfezi' nin batı ve doğu kesimindeki ilçelerde yaygın olarak görülmektedir. 2020 yılında 102 yangınla en fazla yangın Alanya ve Manavgat ilçelerindedir. Bu iki ilçeyi sırasıyla Kaş, Akseki, Merkeze Yakın İlçeler izlerken; en az yangın Elmalı, Demre ve Korkuteli ilçelerinde gerçekleşmiştir.

Şekil 2.17. 2020 Yılında Antalya ilinde Meydana Gelen Orman Yangınlarının Çıkış Noktaları (Orman Bölge Md.,

2.2.2 Orman Yangınları Tehlike ve Risk Analizi

Orman yangını risk alanlarının belirlenmesi üzerine yapılan akademik çalışmalar incelendiğinde genellikle 2 yöntem kullanılmaktadır ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) teknolojilerinin bu yöntemlerle birlikte kullanılması, karar vericilerin hem daha doğru hem de kısa sürede sonuçlar almasını kolaylaştırmaktadır. Bu yöntemler; ilki çok kriterli analiz yöntemi diğeri ise mekânsal istatistik yöntemidir. Burada yer verdiğimiz "Antalya İlinde Orman Yangınlarının Mekânsal İstatistikle Analizi" çalışmasında, mekânsal istatistik yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın temel verileri Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü' nden alınan, Antalya ili 2013 ve 2018 yılı Orman Yangını verileri oluşturmaktadır. 2013 yılına ait 321; 2018 yılına ait 242 yangın verisi, CBS yazılımlarına aktarılmış ve düzenlenmiştir. Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınan günlük sıcaklık, nisbi nem, yağış ve rüzgâr hızı verileri yangın verileri ile ilişkilendirilerek yangın çıkış noktalarının lokasyonlarına bağlı olarak "Geoistatistik Analiz" modülü aracılığıyla betimleyici istatistikleri (merkezi eğilimin ölçülmesi, dağılımın ölçülmesi) yapılmış, mekânsal desen analizi (kuadrat analizi, en yakın komşuluk analizi) ve mekânsal otokorelasyon (global mekânsal otokolerasyon, yerel otokolerasyon) teknikleri ile veriler hem lokasyon hem özniteliklerine göre değerlendirilmiş ve yangın çıkma olasılığı yüksek olan bölgeler belirlenmiştir. (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

2.222 Antalya İlinde Orman Yangınlarının Dağılışını Etkileyen ve Risk Oluşturan Faktörler

Antalya ilinde 2013 ve 2018 yıllarında gerçekleşen 563 yangında 1.905 hektar orman alanı yok olmuştur. Tüm yangınların çıkışı; yanıcı madde, oksijen ve tutuşma sıcaklığının bir ortamda uygun oranlarda bulunmasına bağlıdır. Bu üç faktöre yangın üçgeni denir (Şekil 2.18). Ormanlık alanlarda bu üç unsurun uygun değerlere gelmesi ise hava sıcaklığı, nispi nem, rüzgâr, topografya ve yanıcı maddenin tutuşma durumu ile belirlenir. (Asri, İ, Ö.E,, 2013)

Yanıcı Madde

Hava sıcaklığı 7 N i vw

Tutuşma Oksijen Sıcaklığı

Nispi Nem

Şekil 2.18. Yangın Üçgeni ve Orman Yangınlarının Çıkışında Doğal Şartlarda Etkin Olan Unsurlar 2.2.2.2.1 Topoğrafya

Yükselti: 2013 ve 2018 yıllarında meydana gelen yangınların yaklaşık yarısı O — 250 m yükselti basamağında yer almaktadır (Şekil 2.19).

Yükseklik, m 0-250m 251-500 m 501-1000 m 1001 m -üzeri Yükseklik Aralığı

Şekil 2.19. 2013 ve 2018 Yıllarında Meydana Gelen Orman Yangınların Çıkış Noktası Yüksekliklerine Göre Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

• Orman Yangınları (2013) Yükselti Basamakları (m a p 5

• Orman Yangınları (2018) (O CS3 Antalyalı Sınırı hı >

Şekil 2.20. 2013 ve 2018 Yıllarında Meydana Gelen Orman Yangınlarının Yükselti Basamaklarına Göre Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Gerek 2013 gerekse 2018 yılında çıkan yangınlarda özellikle 0-500 m yükselti basamağında bir kümelenme olduğu görülmektedir (Şekil 2.20). Her iki yıl birlikte ele alındığında yangınların 9067? sinin bu basamakta yer alması dikkat çekicidir (Şekil 2.21). m251-500m 5501-1000 m m 1001 m -üzeri

Şekil 2.21. Yangınların Yükseklik Basamaklarına Göre Oransal Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

0-500 m yükselti basamağı aynı zamanda yerleşmelerin ve beşeri faaliyetlerin de yaygın olduğu kuşaktır. Orman örtüsünün yoğun olduğu bu sahada Antalya şehrini diğer yerleşmelere bağlayan önemli yollar da orman alanlarının içinden geçmektedir. Dolayısıyla yangınların bu kuşakta kümelenmesinde bu durumun etkileri söz konusudur. (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Baki: Orman yangınlarının meydana gelmesinde ve yayılmasında etkili bir diğer unsur bakıdır. Türkiye gibi Kuzey Yarım Küre? de yer alan orta kuşak ülkelerinde topografyanın etkisi ile ortaya çıkan baki etkisi güney yamaçlarda hissedilmektedir. Bakının güneşlenme süresi ve nem koşulları üzerinde etkili oluşu yangın risk analizlerinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında ele alınmaktadır (Tablo 2.11). (Karabulut, M. ve Ark., 2013)

Tablo 2.11. Orman Yangınlarının Baki Faktörüne Göre Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Yangın Sayıları

2013 Orman Yangınları 150 46,73 171 53,27 2018 Orman Yangınları 118 48,76 124 51,24 Toplam Yangınlar 268 47,60 295 52,40

Antalya ilinde yangınların dağılımında baki etkisi hissedilmektedir. 2013 yılında 150, 2018 yılında 118 yangın güney ve güney sektörlü yamaçlarda ortaya çıkmıştır. Yangınların neredeyse yarısı baki etkisinin görüldüğü güney yamaçlarda gerçekleşmiştir (Şekil 2.22).

Şekil 2.22. Orman Yangınlarının Baki Durumuna Göre Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

2.2.2.2.2 Meşcere Antalya ormanlarının: %65' ini kızılçam, %16' sını sedir, %8' ini karaçam, %5' ini köknar, %4' ünü ardıç ve %2' sini de diğer yapraklı türler oluşturmaktadır. Orman üst sınırının 2100 m.lere ulaştığı Antalya' da, 500-600 m.lere kadar maki formasyonu hakimken bu yüksekliklerden sonra kızılçam ve meşe ormanları görülmekte, bu türler yerini 1200 m.lerden sonra çeşitli ardıç türleri, sedir, köknar ve sarıçam ormanlarına bırakmaktadır (Şekil 2.23).

Şekil 2.23. Antalya Ormanları Ağaç Türleri Dağılımı (Orman Bölge Md., 2021) Kızılçam ve diğer maki elemanları hem orman yangınlarının çıkması ve yayılmasında rol oynayan, hem de yangına müdahale esnasında işçilerin ve motorlu araçların çalışmasını zorlaştıran bir faktördür. Yangınların meydan geldiği alanlara bakıldığında genellikle genç kızılçam ormanlarına sahip olan ve düşük rakımlarda yer alan alanlar oldukları görülmektedir (Şekil 2.24).

TALYA sağ

Şekil 2.24. Antalya Ormanları Meşcere ve Ortalama Yangın Çıkış Noktaları Haritası (Orman Bölge Md., 2021)

2.2.2.23 İklim Antalya ili yazları sıcak ve kurak geçen Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Sıcaklığın ve buharlaşma şiddetinin artışıyla, kuraklığın güçlü derecede hissedildiği yaz ayları yangın riskinin en yüksek olduğu mevsime karşılık gelmektedir. Yangınların neredeyse yarıya yakını yaz mevsiminde meydana gelirken, yine sıcaklık ve kuraklığın yüksek olduğu sonbahar mevsimi yangınların önemli oranda yoğunlaştığı bir diğer mevsim olmuştur. Kış mevsimi ise her iki yılda da yangının en az görüldüğü mevsim olmuştur (Şekil 2.25).

İlkbahar

Sonbahar

Şekil 2.25. Mevsimlere Göre Yangın Sayısı Dağılımı, " (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

2.2.2.2.4 Yola ve Yerleşim Alanlarına Olan Mesafe

Ormanlık alanların yakınındaki yollar ve yerleşim alanlarına yakınlık yangın oluşumu için risk oluşturmaktadır. Bunun nedeni yollar ve yerleşim yerlerinin yakınındaki insanların ormanlık alanlara girmesinin kolay olması ve bu durumda ihmalkarlık veya kaza nedeniyle yangınların kolayca oluşabilmesidir. Bölge Müdürlüğü; Antalya sınırları içerisinde 19 ilçe ve 911 mahalleyi kapsamaktadır. Mahallelerden 488'i orman içi ve kenarında bulunmaktadır. Yani ilde bulunan mahallelerin yarısından fazlası orman alanları ile doğrudan ilişki içindedir. Bölgede meydana gelen yangınların büyük bir oranı da buralarda yaşayan ve bu yolları kullana insanların ihmal ve dikkatsizliklerinden kaynaklanmaktadır. Yollara ve yerleşim yerlerine olan mesafe arttıkça yangın riski azalmaktadır.

2.2.2.2.5 Yangın Çıkış Nedeni

Orman yangınlarının ortaya çıkış nedenlerinin bilinmesi yangın risk alanlarının ve alınacak önlemlerin belirlenebilmesi açısından son derece önemlidir. Ne var ki inceleme yapılan 2013 ve 2018 yıllarında çıkan yangınların önemli bir kısmının sebebi saptanamamıştır. Giriş bölümünde verilen Tablo 2.8'de de görülebileceği gibi yangın kaynakları; yıldırım, kasıt, kaza, ihmal dikkatsizlik ve nedeni bilinmeyen olarak 5 ana başlıkta sınıflandırılmıştır. Bunlardan yıldırım, doğal; diğerleri beşerî yangın nedeni olarak nitelendirilmektedir. Tablo 2.12 incelendiğinde doğal nedenlere bağlı olarak çıkan yangınların payının son derece düşük olduğu dikkat çekmektedir.

Tablo 2.12. 2013 ve 2018 Yılı Yangınlarının Nedenlerine Göre Dağılımı (Karabacak, K. ve Ark., 2019) Yangın Nedeni 2013 Yılı 2018 Yılı Toplam

Yıldırım 11 3,43 32 13,22 43 7,64 İhmal - Dikkatsizlik 55 17,13 34 14,05 89 15,81 Kasıt 28 8,72 38 15,70 66 11,72 Kaza 18 5,61 15 6,20 33 5,86 Nedeni Bilinmeyen 209 65,11 123 50,83 332 58,97 Toplam 321 100,00 242 100,00 563 100,00

Yangınların daha yüksek olduğu 2013 yılında yangınların %65' inin nedeni belirlenememiştir. Yıldırımlara bağlı ortaya çıkan yangınlar ise sadece %3' te kalmıştır. Anız, avcılık, çoban ateşi, sigara, piknik ateşi, tarla temizliği, çöplük gibi alt başlıkları içeren ihmal- dikkatsizlik kategorisi %17 ile ikinci sırada yer almıştır ve bu yangınlar genellikle kıyı kesimlerde görülmüştür.

2018 yılında ise o yıl yaşanan iklim olaylarından dolayı yıldırıma bağlı olarak ortaya çıkan yangınlarda önemli oranda artış görüldüğü dikkat çekmektedir. 2018 yılında dikkat çeken bir diğer husus ihmal – dikkatsizlik ve kasta bağlı yangınların özellikle Manavgat ilçesi ve civarında kümelenmesidir (Şekil 2.26).

Şekil 2.26. Çıkış Nedenlerine Göre Yangınların Dağılımı,2013 ve 2018 (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Türkiye orman varlığının en fazla olduğu Antalya ilinde mekânsal istatistiksel yöntemleri ile orman yangın risk alanlarını amaçlayan çalışmada, elde edilen bulgular doğrultusunda; Kuadrat analizi sonucu yangın yoğunluğu ile bir risk bölgesi meydana gelmiştir (Şekil 2.27 ).

Şekil 2.27. Kuadrat Analizi ile Belirlenen Antalya ili Yangın Riskli Alanları (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Mekansal otokorelasyon sonuçlarına göre sıcaklık, bağıl nem ve rüzgâr hızının en yüksek kümelenme gösterdiği alanlar da ayrı bir risk bölgesi oluşturmuştur (Şekil 2.28).

Şekil 2.28. Antalya ili Orman Yangınlarının Sıcaklık, Nem ve Rüzgâr Hızına göre Moran İ ve Anselin Yerel Moran

Bu iki istatistiksel risk alanının çakıştırılması ile elde edilen sonuç; Antalya ilinde lokal olarak orman yangını riski taşıyan bölgeleri ortaya çıkarmıştır (Şekil 2.29).

Şekil 2.29. Antalya İli Orman Yangını Riskli Alanları (Karabacak, K. ve Ark., 2019)

Buna göre Antalya ili ormanlarının tamamı yangın riski altında olmakla birlikte sadece %4'lük bir kısmı düşük risk altındayken %76'sı orman yangınları açısından yüksek risk taşımaktadır.

Antalya ili ormanları; iklim, yeryüzü şekilleri gibi fiziki coğrafya özellikleri ve burada yer alan doğal bitki örtüsü türlerinin kolay tutuşabilme özelliği ile orman yangınları için uygun zemine sahiptir. Değişik orman tipleri arasında kapalılığı çok düşük, dolayısıyla diri örtüsü bol olan ormanlar yanma riski en yüksek olanlardır. Tarım alanları, yerleşim yerleri ve yol hatları ile parçalanmış orman sınırlarında ormanın kapalılığı bozulmaktadır. Işığın ulaştığı alt tabakada ise yanıcı madde miktarı artmaktadır. Yanıcı materyal kurak periyotta ve eğimli, güneye bakan yamaçlarda daha fazla nem kaybına uğrayarak yanmaya hazır hale gelmektedir. İnsan faaliyetlerinin de yoğunlaştığı alt/orta yükselti kuşağı orman yangınları için en hassas alanlardır. Risk bölgelerinin harita üzerindeki dağılımına bakıldığında, özellikle 0-500 m yükselti basamağında, yerleşim alanları ve yollara yakın, özellikle turizmin geliştiği alanlarda yoğunlaştığı gözlenmiştir. İlde orman yangınlarının yüksek oranda beşerî faktörlere bağlı olarak çıkması, gerekli tedbirlerin özellikle belirlenen risk alanlarında arttırılmasını zorunlu kılmaktadır.

2.2.3 Senaryolar ve Değerlendirme Sonuçları

Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer Muhtemel Senaryo 1 Çıkan orman yangınında 70 ha ormanlık alan, sanayi tesisi ve Döşemealtı-Organize

En Kötü Senaryo 1 Çıkan orman yangınında 2000 ha ormanlık alan, tarımsal Kumluca – Kemer tesisler, turistik tesisler ve yerleşim alanları etkilenmiştir. Bölgesi

1. Senaryo Çalışması (Muhtemel Senaryo)

Çalıştayda ilk olarak muhtemel senaryo olarak; 20 Temmuz 2021 tarihinde Döşemealtı ilçesi Çıplaklı Mahallesi'ndeki Organize Sanayi Bölgesi civarındaki ormanlık alanda çıkan yangın üzerinde çalışılmıştır. Bu yangın sonucunda; 70 ha ormanlık alan, 10 tane konut ve 2 sanayi tesisi zarar görmüş olup bölgede herhangi bir kültürel miras eseri bulunmamaktadır. Yangının ülke ekonomisine zararı 100 milyon lira olmuştur.

2. Senaryo Çalışması (En Kötü Senaryo)

Çalıştayda üzerinde çalışılan en kötü senaryoda ise 12 Ağustos 2021 tarihinde Kumluca ve Kemer ilçelerindeki ormanlık alanda hava durumunun da etkisi ile hızla yayılan, yerleşim yerlerini, tarım alanlarını ve turizm tesislerini de etkileyen büyük bir yangın senaryolaştırılmıştır. Bu yangın sonucunda; 2000 ha ormanlık alan, 100 ha tarım alanı, 54 konut, 21 turistik tesis ve bölgedeki bir çok tarihi yapı da zarar görmüştür. Ortaya çıkan büyük yangın ülke ekonomisini 300 milyon lira zarara uğratmıştır.

2.3 Kütle Hareketleri Afetlerinin (Heyelan – Kaya Düşmesi) Tehlikesi ve Risk Değerlendirmesi

Doğal afetler nedeni ile Dünya'da ve Türkiye'de çok sayıda can ve mal kaybı yaşanmaktadır. Heyelan ve kaya düşmesi de çeşitli kayıplara sebep olan bu doğal afetlerdendir. Ayrıca can ve mal kaybının yanı sıra tarımsal ve ormanlık alanlara, akarsulara ve sanayi bölgelerine de dolaylı olarak zarar vermektedir. (Schuster, R. a., 1986)

Şekil 2.30'daki grafikte ilimizde yaşanan afet olaylarının dağılımı verilmektedir. Antalya ilinde en çok yaşanan afetler meteorolojik afetlerdir. Ancak en çok hasarın meydana geldiği afet türü kütle hareketleridir.

Şekil 2.30. Antalya ili Afet Envanter Verilerine Göre Yaşanan Afetlerin Dağılımı (AFAD Antalya, 2021)

2.3.1 Geçmiş Kütle Hareketleri Afetleri ve Etki Alanları

Geçmişten günümüze kütle hareketleri dağılımını gösteren Şekil 2.31'deki grafikten anlaşılacağı üzere kütle hareketlerinden en çok heyelan ile karşılaşılmaktadır. İlimizde heyelan afetinden 461, kaya düşmesi afetinden 204, heyelan ve kaya düşmesinin beraber yaşandığı afetlerden 129 konut etkilenmiş olup can kaybı hiç yaşanmamıştır (Şekil 2.31).

Şekil 2.31. 1953-2021 Yılları Arasında Meydana Gelen Kütle Hareketi Afetlerinin Dağılımı (AFAD Antalya, 2021)

Şekil 2.32. Afete Maruz Bölge ve MTA Heyelan Envanteri Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Heyelan yerel jeolojik, hidrojeolojik ve jeomorfolojik koşulların ürünü olarak; bitki örtüsü, arazi kullanımı ve insan aktiviteleri tarafından etkilenen; yağış ve sismik olayların sıklığı ve şiddeti tarafından kontrol edilen, yapay veya doğal şev duraysızlık olarak tanımlanmakta; meteorolojik afetlerin yoğun olarak yaşandığı ilimizde en çok yaşanan afetler arasında ikinci sırada yer alan heyelan afeti topoğrafik, meteorolojik ve litolojik etkilerden dolayı kayıpların yaşanmasına yol açmaktadır. (Gökçeoğlu, C. ve E.M., 2001)

İlimizde yaşanan ani ve şiddetli yağışlar, ani sıcaklık değişiklikleri ile yanlış arazi kullanımı neticesi heyelanın sebep olduğu afetler yaşanmaktadır. Uzun süreli ve bol yağışın etkili olduğu mevsimlerde, topoğrafyanın dik olduğu araziler, heyelanların çok sık ve yaygın olarak görüldüğü yerlerdir.

AFAD arşivinde yapılan çalışmalar sonrasında, 1962'den günümüze, ilimizde yaşanmış olan afetlerden derlenmiş olan kütle hareketleri Tablo 2.14'de, Afete Maruz Bölge kararı alınmış Kütle hareketleri ise Tablo 2.15' de yer almaktadır.

Tablo 2.14. Antalya'da Geçmişte Yaşanmış Heyelan Envanteri (AFAD Antalya, 2021) İlçe Mahalle Afet Türü Afet Tarihi Genel Hayata Akseki Kuyucak Mh. Heyelan 1.1.1979 Etkisiz Akseki Güneykaya Mh. Heyelan 1.1.1981 Etkisiz Akseki Sinanhoca Mh. Heyelan 1.1.1986 Etkisiz Alanya Yaylakonak Mh. Heyelan 1.1.1980 Etkili Alanya Yaylalı Mh. Heyelan 1.1.1998 Etkisiz Alanya Uğurlu Mh. Heyelan 14.3.2002 Etkili Alanya Emişbeleni Mh. Heyelan 6.2.2006 Etkisiz Alanya Özvadi Mh. Heyelan 4.7.2009 Etkisiz Alanya Beldibi Mh. Heyelan 15.2.2010 Etkili Alanya Kuzyaka Mh. Heyelan 6.2.2011 Etkisiz Alanya Avsallar Mh. Heyelan 1.7.2011 Etkisiz Alanya Toslak Mh. Heyelan 18.12.2011 Etkisiz Alanya Uzunöz Mh. Heyelan 12.2.2012 Etkisiz Alanya Başköy Mh. Heyelan 7.3.2012 Etkisiz Alanya Çamlıca Mh. Heyelan 16.3.2012 Etkisiz Alanya Taşbaşı Mh. Heyelan 31.3.2012 Etkisiz Alanya Güzelbağ Mh. Heyelan 29.5.2012 Etkisiz Alanya İmamlı Mh. Heyelan 18.3.2014 Etkisiz Alanya Demirtaş Mh. Heyelan 21.6.2016 Etkisiz Alanya Bektaş Mh. Heyelan 24.1.2018 Etkili Alanya Kargıcak Mh. Heyelan 8.1.2020 Etkisiz Alanya Türkler Mh. Heyelan 10.1.2020 Etkisiz Finike Ernez Mh. Heyelan 1.1.1966 Etkili Finike Yalnız Mh. Heyelan 12.1.2015 Etkisiz Gazipaşa Yeşilyurt Mh. Heyelan 9.2.2010 Etkisiz Gazipaşa Gökçesaray Mh. Heyelan 6.2.2011 Etkisiz Gazipaşa Öznurtepe Mh. Heyelan 30.1.2012 Etkisiz Gazipaşa Muzkent Mh. Heyelan 6.2.2012 Etkisiz Gazipaşa Çamlıca Mh. Heyelan 9.2.2012 Etkisiz

İlçe Mahalle Afet Türü Afet Tarihi Genel Hayata Gazipaşa Küçüklü Mh. Heyelan 6.3.2012 Etkisiz Gazipaşa Esenpınar Mh. Heyelan 12.3.2012 Etkisiz Gazipaşa Yeniköy Mh. Heyelan 19.3.2012 Etkisiz Gazipaşa Yenigüney Mh. Heyelan 12.6.2012 Etkisiz Gazipaşa İnal Mh. Heyelan 26.3.2014 Etkisiz Gazipaşa Karalar Mh. Heyelan 8.1.2020 Gazipaşa Macar Mh. Heyelan 23.1.2020 Etkisiz Gündoğmuş Akyar Mh. Heyelan 1.1.1970 Etkisiz Gündoğmuş Balkaya Mh. Heyelan 1.1.1980 Etkisiz Gündoğmuş Güneyyaka Mh. Heyelan 1.1.1985 Etkisiz Gündoğmuş Yeniköy Mh. Heyelan 8.3.2011 Etkisiz Gündoğmuş Ortaköy Mh. Heyelan 22.2.2012 Etkisiz Gündoğmuş Çaltı Mh. Heyelan 9.3.2012 Etkisiz Gündoğmuş Karaisa Mh. Heyelan 16.3.2012 Etkisiz Gündoğmuş Bedan Mh. Heyelan 26.6.2012 Etkisiz Kaş İslamlar Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkili Kaş Hacıoğlan Mh. Heyelan 1.1.1981 Etkisiz Kaş Yuvacık Mh. Heyelan 1.1.1982 Etkili Kaş Sütleğen Mh. Heyelan 1.1.1995 Etkili Kaş Çamlıköy Mh. Heyelan 13.2.2010 Etkili Kaş Aklar Mh. Heyelan 12.3.2011 Etlisiz Kaş Gökçeören Mh. Heyelan 13.1.2015 Etkili Kaş Akörü Mh. Heyelan 9.2.2019 Etkili Kemer Beycik Mh. Heyelan 1.1.1996 Etkili Kemer Ulupınar Mh. Heyelan 23.2.2021 Etkisiz Konyaaltı Hisarçandır Mh. Heyelan 1.1.1965 Etkisiz Konyaaltı Yarbaşçandır Mh. Heyelan 1.1.1984 Etkisiz Konyaaltı Üçoluk Mh. Heyelan 8.4.2004 Etkili Kumluca Yeşilköy Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Belen Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Adrasan Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Güzören Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Erentepe Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Karacaören Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Gölcük Mh. Heyelan 1.1.1969 Etkisiz Kumluca Kuzca Mh. Heyelan 1.1.1980 Etkili Kumluca Sarıcasu Mh. Heyelan 16.1.2016 Etkisiz Kumluca Yazır Mh. Heyelan 25.2.2018 Etkisiz Kumluca Mavikent Mh. Heyelan 26.1.2019 Etkili Manavgat Kızıldağ Mh. Heyelan 1.1.1996 Etkili

İlçe Mahalle Afet Türü Afet Tarihi Genel Hayata Manavgat Çardakköy Mh. Heyelan 17.12.2001 Etkisiz Manavgat Kırkkavak Mh. Heyelan 8.5.2011 Etkisiz Manavgat Beydiğin Mh. Heyelan 20.2.2012 Etkisiz Manavgat Demirciler Mh. Heyelan 21.2.2019 Etkisiz Muratpaşa Şirinyalı Mh. Heyelan 16.10.2010 Etkisiz Serik Haskızılören Mh. Heyelan 1.1.1966 Etkili Serik Yumaklar Mh. Heyelan 28.7.2003 Etkisiz Serik Bozdoğan Mh. Heyelan 3.7.2009 Etkisiz Serik Sarıabalı Mh. Heyelan 15.2.2010 Etkili Serik Kökez Mh. Heyelan 5.4.2010 Etkisiz Serik Deniztepesi Mh. Heyelan 23.6.2020 Etkisiz Alanya Aliefendi Mh. Heyelan-KD 11.2.2001 Etkisiz Alanya Soğukpınar Mh. Heyelan-KD 10.1.2003 Etkisiz Finike İskele Mh. Heyelan-KD 1.1.1983 Etkisiz Gazipaşa Çığlık Mh. Heyelan-KD 1.1.1980 Etkili Gazipaşa Karatepe Mh. Heyelan-KD 1.1.1985 Etkisiz Gündoğmuş Ortakonuş Mh. Heyelan-KD 1.1.1983 Etkili Gündoğmuş Eskibağ Mh. Heyelan-KD 1.1.1983 Etkili Korkuteli Yeşilyayla Mh. Heyelan-KD 1.1.1988 Etkili Kumluca Dereköy Mh. Heyelan-KD 1.1.1981 Etkili Kumluca Büyükalan Mh. Heyelan-KD 1.1.1985 Etkili Manavgat Gebece Mh. Heyelan-KD 11.7.2002 Etkisiz Serik Hasdümen Mh. Heyelan-KD 1.1.1983 Etkili Akseki Sadıklar Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1966 Etkisiz Akseki Bademli Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1998 Etkili Alanya Dere Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1966 Etkisiz Alanya Karapınar Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1989 Etkisiz Elmalı Göltarla Mh. Kaya Düşmesi 15.2.2006 Etkili Elmalı Geçit Mh. Kaya Düşmesi 25.4.2006 Etkisiz Finike Arif Mh. Kaya Düşmesi 9.4.2009 Etkisiz Gazipaşa Çörüş Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1985 Etkisiz Gündoğmuş Karadere Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1974 Etkisiz Gündoğmuş Köprülü Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1980 Etkisiz Gündoğmuş Güneycik Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1981 Etkisiz Gündoğmuş Kozağacı Mh. Kaya Düşmesi 29.7.2004 Etkisiz Gündoğmuş Kayabükü Mh. Kaya Düşmesi 20.2.2012 Etkisiz Gündoğmuş Çayırözü Mh. Kaya Düşmesi 18.2.2020 Etkisiz Kaş Pınarbaşı Mh. Kaya Düşmesi 5.2.2005 Etkisiz Kumluca Beykonak Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1991 Etkili Muratpaşa Fener Mh. Kaya Düşmesi 1.1.1982 Etkisiz

Tablo 2.15. Antalya Kütle Hareketi Kaynaklı Afete Maruz Bölge Kararları Listesi (AFAD Antalya, 2021) İLÇE MAHALLE AFETİN TÜRÜ AMB Akseki Güneykaya (Yukarımahalle)-1981 Heyelan+Kaya Düşmesi 1986 Aksu Yurtpınar-1995 Zemin Problemi-Heyelan 1995

Alanya

Elmalı Geçit (Merkez)-2006 Kaya Düşmesi 2006

Finike Yeşilyurt (Hallaç)-1995 Kaya Düşmesi 1997

Gazipaşa Çörüş (Gadavar)-1981 Heyelan 1986

Gündoğmuş Köprülü (Merkez, Yazlar)-1980 Heyelan+Kaya Düşmesi 2003

Kaş

Sütleğen (Duru, Kalkan, Kazanpınarı)-1994 Heyelan 1996

Kemer

Konyaaltı Hisarçandır-1953-1953-1968 Heyelan 1962-1965-

Kumluca

Dereköy (Çaltı, Yukarıdere)-1973,2006 Arası Heyelan+Su Baskını 2006

Manavgat Gebece (Sumoluğu)-2002 Heyelan 2004

Bozdoğan (Merkez, Tahtaköy)-2009 Heyelan+Yamaç Sellenmesi 2010 Hasdümen (Merkez, Çetince, Hatipler)-1998 Heyelan 1998

Haskızılören (Pınargözü)(Gebiz-Haskızılören-Hasdümen-2011) Su Baskını 2012 Serik Haskızılören (Küllük)-2015 Heyelan 2016

Heyelan kaynaklı kayıpların indirgenebilmesi için öncelikli olarak söz konusu afetin yayılım bilgisinin oluşturulması gerekmektedir. Heyelan envanter haritası İlimizde gerçekleşmesi muhtemel yeni duraysızlıkların veya var olan duraysızlıklar üzerindeki yeni aktivitelerin tahmin edilebilmesine yönelik olarak hazırlanmıştır (Şekil 2.33).

Şekil 2.33. Antalya Heyelan Envanter Haritası (AFAD Antalya, 2021)

Şekil 2.34. İlçe Bazında Heyelan Dağılımı Grafiği (1962-2021) (AFAD Antalya, 2021)

Yukarıdaki Şekil 2.33'teki envanter haritası ve Şekil 2.34'teki grafikten de anlaşılacağı üzere Alanya, Gazipaşa, Gündoğmuş ve Kumluca en sık heyelan olayının yaşandığı ilçelerimizdir. Özellikle son yıllarda yaşanan yoğun yağışlar sonrasında Alanya ve Kumluca ilçelerinde çok sayıda maddi hasarlı heyelan afeti yaşanmıştır. Örnek olarak litolojik ve topoğrafik özelliklerinden dolayı Kumluca ilçesi Yazır Mahallesinin üzerinde durulmuştur.

Yazır mahallesinde 1970, 1985 yıllarında hazırlanan raporlarda heyelan olayı yaşanmış olduğu ve 19 konutun heyelan olayından etkilendiği belirtilmektedir. Son olarak; 25.02.2018 tarihinde, Antalya-Kumluca D-400 karayolunun 18. km'sinde 7 konutun bulunduğu bölgede, yoğun yağış ve yol yapım çalışmalarının tetiklemesi sonucu meydana gelen heyelan büyük hasara sebep olmuştur.

Heyelan afetini gören yerleşim alanı, 30-350 arasında değişen eğim miktarları sunar. Rakım 200- 550 m arasında değişmektedir. Söz konusu heyelan konveks şekilli KD-GB yönelimli yamaçta bulunmaktadır. Heyelan türü, Dairesel (Dönel); heyelanın boyutları en:1006m boy: 351m, Kayma dairesinin derinliği ~100m, Heyelan aynasındaki düşey yer değiştirme (Düşüm) miktarı ~250m'dir.

Şekil 2.35. Heyelan Afeti Yer Bulduru Haritası Şekil 2.36. Yazır Mahallesi Jeoloji Haritası

Şekil 2.37. Heyelan Duyarlılık Haritası Şekil 2.38. Heyelan Tehlike Haritası

Şekil 2.39. ARAS Uygulamasında Hazırlan Tehlike Haritasının Şekil 2.40. Afete Maruz Bölge Haritası Üzerine Konut Alanlarının Bindirilmesi ile Elde Edilen Harita

Fotoğraf 2.1. Yazır Mahallesi Heyelan Fotoğrafları (AFAD Antalya, 2021)

Düzenlenen 01.06.2018 tarihli raporda; Antalya-Kumluca D-400 karayolunun yol çalışmalarında yapılan dolgu malzemesi ağırlığının mevsimsel yağışlarla eğimli arazide bulunan gevşek malzemenin stabiltesini bozması sonucu heyelanların meydana geldiği, 7 konutun acilen boşaltılması gerektiği inceleme alanın jeolojik, topografik ve iklimsel koşulların yeni heyelanların oluşmasına elverişli olması nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğünce ivedi şekilde önlemlerin alınması gerektiği belirtilmiştir. Yol çalışması devam etmektedir. Yerleşim alanları boşaltılmıştır.

Kaya düşmeleri, dik topoğrafyaya sahip alanların yüksek kotlarında yüzeylenen eklemli kaya ortamlarında, süreksizliklerin sınırlandırdığı kaya bloklarının serbest yüzeye doğru küçük hareketlerde duraylılığını yitirerek, kaynak bölgeden eğim aşağı oldukça hızlı olarak hareket ettiği bir tür yamaç duraysızlığıdır. Düşen blokların boyutları parke taşlarından yüzlerce m3 boyutunda olabilir. Yüksek hızları ve enerjileri nedeniyle, kaya düşmeleri önemli ölçüde maddi hasar ve yaşam kaybına neden olabilmektedir. Kaya düşmeleri genel olarak jeolojik koşullar tarafından kontrol edilir. Formasyonların litolojik özellikleri, iklimsel parametrelerin ayrışma sürecine etkileri ile kayaçlardaki süreksizliklerin konumu düşen blokların boyutları ile şekillerinde önemli rol oynar. Bunun yanı sıra donma çözülme döngülerinin etkisi ile şiddetli yağışlarda kaya düşmelerinin önemli nedenlerindendir. (Şener, E., 2019)

İlimizde Gündoğmuş, Alanya, Akseki ve Elmalı ilçeleri litolojik ve eğim özellikleri nedeniyle Kaya düşmesi afetinin sık görüldüğü ilçelerdir. Gazipaşa, Korkuteli, Kaş, Demre, Finike, Kemer ve Kumluca ilçelerinde özellikle yol yapım çalışmalarında tehlike yaratan kaya düşmesi afetini önlemek amaçlı yapılan iyileştirme çalışmalarını gözlemlemek mümkündür.

Antalya şehir merkezinin falezler üzerine yerleşmiş olması dolayısıyla falezlerdeki duraysızlıklar önem arz etmektedir. Falezleri oluşturan, tufa adı verilen kalsiyum karbonat içerikli fizikokimyasal veya biyojenik çökel kayaçtır. Kimyasal yapısından dolayı yer altı suları ve yağmur suları ile dalga aşındırmasına maruz kalan kayacın boşluklu ve kırıklı yapıya sahip olması çeşitli stabilite problemlerine yol açmaktadır. (Dipova, N., 2005)

1980' li yılların başında eski orduevi binasında, İskele Caddesi üzerinde ve Tophane Çay Bahçesi'nde çatlaklar ve yarılmalar gözlenmiştir. 1982 yılında Tophane Çay bahçesinin falezinden bir kaya parçası düşmüştür. Lara Caddesi (eski Lara Yolu) boyunca birçok bölgede kayma ve çökmeler gözlemlenmektedir. Eski Lara Yolu'nun batısında Aralık 2001' de yol üzerinde yarıklar gözlenmiştir. 2002 yılında Karpuzkaldıran-Fener arasında iki adet büyük blok falezden koparak denize devrilmiştir. Şirinyalı koyunda Kervansaray plaj tesislerinin denize inen merdivenlerinin alt kısmı tamamen yıkılmış, üst kısımlarda da merdivenlerin altındaki kaya tamamen yenildiğinden merdiven askıda kalmıştır. 2010 Şubat ayında Konserve (Şirinyalı) Koyu'nda küçük çaplı bir kayma gerçekleşmiş ve falez yaklaşık 6 m gerilemiştir. Son olarak 2 Şubat 2011 tarihinde Konserve Koyu'nda 25 metrelik bir kütlenin falezlerden koparak denize kayması nedeniyle çeşitli teknik çalışmalar yapılmıştır. (Koçak, D. İ., 2011)

Kaya düşmelerinin etkilerinin en aza indirilebilmesi için öncelikle riskli bölgelerde 2 ve/veya 3 boyutlu modelleme çalışmaları yapılarak düşmesi muhtemel blokların düşme yörüngeleri, sıçrama yükseklikleri, kinetik enerjileri vb. parametreler belirlenmelidir. Söz konusu parametrelerin sayısal değerlerine göre olası kaya düşmelerin önlenmesi ve/veya etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla bariyer, hendek, çelik tel ağ sistemleri, çivileme, yerinde kırma vb. önleme çalışmalarından en uygun olanı belirlenebilir. (Şener, E., 2019)

İlimizde Akseki ilçesi, Bademli mahallesinde 6 konutun etkilendiği kaya düşmesi afetinde iyileştirme çalışmaları yapılarak söz konusu etki alanı için alınan Afete Maruz Bölge Kararı kaldırılarak ikamete açılmıştır.

2.3.2 Kütle Hareketleri Afetlerinin Tehlike ve Risk Analizi

Antalya ilinde Beydağları Otoktonu'nun yaşlı kaya birimleri üzerinde Paleosen ve Eosen Çökelleri bazı alanlarda sığ deniz ortamında çökelmiş karbonatlarla temsil edilirken, bazı alanlarda daha derin deniz ortamında çökelmiş kumtaşı, kiltaşı, kireçtaşı vb. kaya türleri ile temsil yerleşimine sahne olmuştur. Anamas - Akseki Otoktonu'nun yaşlı kaya birimleri üzerinde Orta - Üst Triyas yaşlı kumtaşı, kireçtaşı ve şeyller, bu şeyller üzerinde de genellikle Jura - Kretase yaşlı kireçtaşları bulunur. Paleosen-Eosen, Anamas - Akseki Otoktonu'nda kireçtaşı ve kırıntılı kayalarla temsil edilir. Anamas - Akseki Otoktonu'nu güney kenarında Daniyen'de Antalya Napları ve Alanya Napı yerleşmiştir.

Antalya ilinde Langiyen'de son allokton kütlelerin yerleşiminden sonra, bölge Orta Miyosen'de deniz istilasına uğramış ve Orta ve Üst Miyosen'de bölgede konglomera, kumtaşı, silttaşı gibi kırıntılı kayalar çökelmiştir. Miyosen sonlarında bölge kuzeydoğu-güneybatı doğrultuda sıkışmalara maruz kalmış ve bu sıkışmalara bağlı olarak bölgedeki kaya birimleri kuzeydoğudan güneybatıya doğru itilmiştir. Pliyosen'de 100-120 metre kotlarına kadar tekrar deniz istilasına uğramış ve bu dönemde kireçtaşı, kiltaşı, kumtaşı gibi kayalar oluşmuştur. Pliyosen- Kuvaterner' de büyük çapta normal ve doğrultu atımlı faylar gelişmiştir. (Şenel, M., 2002)

İlimizdeki kütle hareketlerinin oluşumunda bu karmaşık tektonik hareketler ve bu hareketler sonucunda oluşan litolojik zenginliğin etkisi büyüktür.

Litolojik özelliklerin yanı sıra İlimizin kuzeyinde yer alan yamaçların eğimin yüksek oluşu ve örtü katman kalınlıklarının etkisiyle çok çeşitli türlerde heyelanlar gözlenmektedir. Özellikle yüksek rakımlarda litolojik olarak üst seviyelerde bulunan kireçtaşı katmanlarında atmosferik şartlar etkisi altında ve alttaki zayıf birimlerdeki hacimsel değişimlerden kaynaklı gerilme hareketleri etkisi ile bol kırık çatlak eksenlerine sahip olmasına sebep olmuştur. Yağmur suların altta bulunan daha zayıf zemine ulaşarak eğim etkisiyle duraysızlıklara sebep olmuştur. Söz konusu alttaki zayıf birimlerin hareketi nedeniyle kaya düşmelerinin de tetiklendiği görülmüş çok sayıda birleşik, karmaşık kütle hareketi türü kayda alınmıştır.

Yol yapım çalışmaları sırasında yapılan kazılar, ağır iş makinelerinin hareketleri ve zemine kontrolsüz ağırlık yüklenmesi gibi faktörler eğimin yüksek olduğu yerlerde büyük sıkıntılara sebep olmaktadır. Eğim ve yağışların etkisiyle şev problemlerinin yaşanması muhtemel alanlarda daha büyük sıkıntılara yol açmakta zaman zaman yerleşim yerlerini etkilemektedir.

İlimizin kuzeyinde bulunan kireçtaşı, mermer gibi ticari değeri olan kayaçlar ve diğer maden çalışmalarında kullanılan patlama ve kazı yöntemleri kütle hareketlerinin tetiklenmesine sebep olmakta ve çalışma sahalarına yakın yerleşim yerlerinde hasarlara sebep olmaktadır.

Son yıllarda yapılan etüt çalışmalarında özellikle yer altı sularının ve yağmur sularının drenajının yapılmaması, atık su sistemlerinin kırsal yerleşimlerde olmamasından dolayı, atık suların fosseptik veya zer zemine direk verilmesinden kaynaklı oluşan birçok kütle hareketi gözlemlenmiştir.

Özellikle turizmin etkisiyle arazinin değerli olduğu ilimizde sahile paralel uzanan yamaçlarda yapılan inşaat çalışmaları sırasında mühendislik hizmeti almamış veya yanlış planlanmış kazı ve istinat duvarı çalışmaları sırasında tetiklenen birçok kütle hareketi kayda geçmiştir.

İlimizde gerçekleşen heyelanlar genellikle yoğun yağışların yaşandığı sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde meydana gelmektedir. Yaşanan geçmiş afetlere bakıldığında büyük kayıpların yaşandığı heyelan afetlerinin tamamı meteorolojik afetlerin yaşanmasının akabinde meydana gelmiştir.

Bütünleşik Afet Tehlike Haritaları hazırlanması projesi kapsamında; 2015/5 31026911-13887 tarih ve sayılı genelge gereği ilimiz sınırları içeresinde arazi gözlemleri, arşiv çalışmaları yapılmıştır.

Şekil 2.42. Sayısal Yükseklik Parametre Haritası Şekil 2.43. Eğrisellik Parametre Haritası

Şekil 2.44. Baki Parametre Haritası

Şekil 2.46. Arazi Kullanım Parametre Haritası Şekil 2.47. Litoloji Parametre Haritası

Heyelan duyarlılığının değerlendirilmesi için, frekans Oranı yöntemi kullanılmıştır. CBS analizlerinde kullanılan parametre ve heyelan envanter haritalarının, harita özellikleri ile görüntü özellikleri tabloda verildiği gibi ayarlanmıştır.

UTM ZONE: 36

Piksel Alanı: 25*25(625) m²

Datum: European Datum 1950

Analiz için il sınırımızı kapsayacak şekilde tek projede çalışılmış olup, il alanımız 20,448.04 kilometrekare için; 26,173,491 adet nokta üretilmiştir. Bu nokta sayısı; bir piksel için cell size 25 metre çalışıldığından 20,448.04 kilometrekareyi temsil eden piksel sayısının 32,716,864 olması ve çalışmamızda modelleme için ayırdığımız değer %80'den hesaplanarak elde edilmiştir.

ÇALIŞILAN CELL CELL SİZE TEMSİL ETTİĞİ %80i ne ait nokta

ALAN SİZE ALAN PİKSEL SAYISI (Modelleme için) 20,448.04 km² 25 625 m² 32,716,864 26,173,491

Şekil 2.49. Antalya ili Heyelan Duyarlılık Haritası (AFAD Antalya, 2021) eri m Çok Düşük Düşük Orta Yüksek m Çok Yüksek

Heyelan Sınama Pikselleri (9/0)

Şekil 2.50. Heyelan Sınama Piksel Dağılımı

Yapılan duyarlılık analizi sonucunda; İlimizi Jeomorfolojik olarak değerlendirdiğimizde , kuzeyde kıyıya paralel uzanan yüksek dağ sıraları, güneyde verimli sahil ovaları ile sınırladığı, dolayısı ile kuzeye ilerledikçe eğim dereceleri 9060-70 seviyelerine ulaştığı, genel olarak bitki örtüsü, Akdeniz İkliminde hakim olan maki, yükseklere çıkıldıkça gür çam ormanlarından oluştuğu, hidrojeoljik açıdan bakıldığında ise geniş ve dar ölçekte akarsu havzaları, yer altı su kaynakları göller ve göletler geniş yer kapladığı, litolojik olarak kırıntılı, meta kırıntılı, ayrışmış kumtaşı, kiltaşı, kireçtaşı, ofiyolit vb., genellikle kil oranı yüksek, altere olmuş birimler ve bunların üstünde kiraçtaşı, mermer, dolomit gibi birimler gözlendiği, depremsel açıdan, Finike, Kaş, Kıbrıs Helensitik fayı, Aksu Bindirme Zonu ve Burdur Fayı bölgeyi etkileyebilecek önemli tektonik yapıların bulunduğu, meteorolojik açıdan, yazları kurak, kışları ılık ve yağışlı olan Akdeniz iklimi hakim olduğu ve buna bağlı olarak da bahar ve kış mevsimlerinde ani, yoğun yağışların gerçekleştiği, bu durumun eğim etkisi ve litoloji ile birleştiğinde heyelan aktivitesini arttırdığı görülmüştür.

Heyelan duyarlılık parametreleri analizinde, Litoloji, Baki, Eğrisellik, E&im, Yükseklik, Yola Yakınlık, Arazi Kullanımı parametrelerini kullanarak, 5 ana sınıflama elde edilmiştir. Bunlar; Çok yüksek (Sol), Yüksek (907), Orta (9626), Düşük 9057), Çok Düşük (969) olarak tanımlanmıştır. Kaş, Kumluca, Konyaaltı, Gündoğmuş, Alanya, Gazipaşa ilçelerinin özellikle kuzey kesimlerinde, heyelan duyarlılığının orta- yüksek, diğer ilçelerde ise duyarlılığın nispeten daha düşük olduğu, fakat Antalya genelini baz aldığımızda Çok Yüksek, Yüksek ve Orta duyarlılığın yüz ölçüm olarak 6.424 km" lik alanı kapsadığı görülmektedir.

Afet Risk Azaltma Sistemi (ARAS) uygulaması üzerinden yapılan deprem kaynaklı tehlike haritasında 100 yıllık deprem periyotunda oluşturulan Deprem Tehlike Haritasında orta derece tehlike arz eden bölgeler ile aktif fay kuşaklarının örtüştüğü gözlenmektedir (Şekil 2.51).

ARAS uygulamasında 100 yıllık yağış (100mm) analizi yapılarak Şekil 2.52'deki harita elde edilmiştir.

Şekil 2.52. Yağış Kaynaklı (100 mm) Heyelan Tehlike Haritası ARAS uygulaması ile elde ettiğimiz deprem tetikli ve yağış tetikli verileri karşılaştırıldığında, heyelanların tetikleyici faktörü olarak yağışların ön plana çıktığı görülmektedir.

Bütünleşik Afet Tehlike Haritaları hazırlanması projesi kapsamında; 2015/5 31026911-13887 tarih ve sayılı genelge gereği ilimiz sınırları içeresinde arazi gözlemleri, arşiv çalışmaları yapılmıştır. Sonucunda elde edilen veriler ile duyarlılık haritaları hazırlanmıştır.

Şekil 2.53. Sayısal Yükseklik Parametre Haritası Şekil 2.54 : Eğrisellik Parametre Haritası

Şekil 2.55 : Baki Parametre Haritası Şekil 2.56 : Eğim Parametre Haritası

Şekil 2.57 : Arazi Kullanım Parametre Haritası Şekil 2.58 : Litoloji Parametre Haritası 180000 240000 300000 360000 420000 480000

4160000 4160000

ISPARTA

BURDUR

KONYA

4120000 4120000

Korkuteli

4080000 4080000

AKDENİZ

4040000 4040000 LEJANT' .""4

7 Value

4000000 4000000

OJÇçok Düşük)

0 10 20 40 60 80.

ES 210ra) UTM ZONE: 38 8 180000 240000 300000 360000 420000 430000

Şekil 2.59. Kaya Düşmesi Duyarlılık Haritası (AFAD Antalya, 2021) 35000000

30000000 25000000 20000000 15000000

Piksel Sayısı

10000000 2000000

ÇOK DÜŞÜK WDÜŞÜK mORTA YÜKSEK

Şekil 2.60. Kaya Düşmesi Sınama Piksel Dağılımı Grafiği Elde edilen veriler sonucunda, Antalya ili, kaya düşmesi alanlarının yoğun olarak göründüğü yerlerde;

Jeomorfolojik olarak, kuzeyde kıyıya paralel uzanan yüksek dağ sıraları, güneyde verimli sahil ovaları ile sınırlanmaktadır. Dolayısı ile kuzeye ilerledikçe eğim dereceleri 9060-70 seviyelerine ulaşmaktadır (Şekil 2.59 ve Şekil 2.60).

Hidrojeoljik açıdan, geniş ve dar ölçekte akarsu havzaları, yer altı su kaynakları göller ve göletler geniş yer kaplamaktadır.

Litolojik olarak, kırıntılı, meta kırıntılı, ayrışmış kumtaşı, kiltaşı, kireçtaşı, ofiyolit vb., genelliklle kil oranı yüksek, altere olmuş birimler ve bunların üstünde kiraçtaşı, mermer, dolomit gibi birimler gözlenmiştir.

Depremsel açıdan, Finike, Kaş, Kıbrıs Helensitik fayı, Aksu Bindirme Zonu ve Burdur Fayı bölgeyi etkileyebilecek önemli tektonik yapılardır.

Meteorolojik açıdan, yazları kurak, kışları ılık ve yağışlı olan Akdeniz İklimi hakimdir. Buna bağlı olarak, bahar ve kış mevsimlerinde ani, yoğun yağışlar gerçekleşmektedir. Bu durum eğim etkisi ve litoloji ile birleştiğinde kaya düşmesi aktivitesini arttırmaktadır.

Genel olarak bitki örtüsü, Akdeniz İklimi'nde hâkim olan maki, yükseklere çıkıldıkça gür çam ormanlarından oluşmuştur.

Arazide yapılan çalışmalardan elde edilen verilerin analizi sonucunda ARAS uygulamasında yapılan tehlike analizlerinde izlenen yaklaşım ise, Şekil 2.61'de sunulmaktadır. Bu yaklaşımda, izafi blok yüksekliği ile kinetik enerji ve hız haritalarının değişimleri dikkate alınarak, tehlike analizleri ARAS' a entegre edilmiştir (Şekil 2.62).

Şekil 2.61. Tehlike Analizlerinde Dikkate Alınan Yaklaşım (Crosta, G. B. ve Agliard, F., 2003)

Şekil 2.62. ARAS Uygulamasında Analiz Sonucu Elde Edilen Tehlike Haritası

2.3.3 Senaryolar ve Değerlendirme Sonuçları

Tablo 2.16. Kütle Hareketleri Afetler İçin Özet Senaryo Tablosu Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer Muhtemel Senaryo 1 Eğim, zemin özellikleri ve insan faktörü ile tetiklenen Alanya- Bektaş En Kötü Senaryo 1 Zayıf zemin yapısı ve deprem etkisi ile yaşanan kütle Muratpaşa

1. Senaryo Çalışması (Muhtemel Senaryo)

Alanya İlçesi, Bektaş Mahallesinde 10/10/2021 tarihinde 86 konutta ikamet etmekte olan 200 kişinin etkilendiği yoğun yağışlar sonrasında meydana gelen heyelan afetinde, mevcut altyapıda hasarlar meydana gelmiş (içme suyu, atık su, elektrik hatları vb.), konutlara ulaşımın sağlandığı yollarda ise yer yer çökme, çatlama ve akmaların oluştuğu bilgisi alınmıştır.

Üst Permiyen yaşlı Mermer, Üst Kambriyen yaşlı Şist ve Üst Kretase yaşlı Metamorfik Kırıntılı birimlerin ardalanmasından oluşan yamacın eğimi 30-60°'dir. Çeşitli boyutlarda kuru dere ve derelerin mevcut olduğu alanda yeni yerleşim için inşaat çalışmaları aktif olarak devam etmektedir.

İlk etapta konutları hasar gören afetzedeler için barınma ihtiyacı oluşmuş, yollarda meydana gelen hasarlar neticesinde mahalle içi ulaşım ve içme suyunda, elektrik direklerinin devrilmesinden dolayı kısmen elektrik kesintileri yaşanmıştır.

2. Senaryo Çalışması (En Kötü Senaryo)

Muratpaşa İlçesi Selçuk mahallesinde Kadınyarı adı verilen mevkide, tufa adı verilen fiziko kimyasal olarak oluşmuş kalsiyum karbonat içerikli kaçlarda oluşan yatay ve dikey ayrılmaların gözlemlendiğiı falezlerde; dalganın fiziksel etkisi, deniz suyunun tuz içeriği, biyolojik, kaya özellikleri, yüzey sularının aşındırması, zemine hareketli yük bindirilmesi, Akdeniz açıklarında meydana gelen deprem sonrasında falezlerde yaşanan kopmaların tetiklediği kaya düşmesi afeti yaşanmıştır. Bu hareketin etkisi ile yollarda binaların bulunduğu alanlarda tansiyon çatlakları oluşmuş ardından yer yer toprak kaymaları gözlemlenmiştir.

11 bina 2 adet turistik tesis ve seyir alanının bulunduğu bölgede gerçekleşen afet sonrası yıkılan yapılarda vatandaşlarımızdan yaralananlar olmuş ve can kayıpları da meydana gelmiştir.

Şehir içi ulaşımın sağlandı yollarda çökme ve şişmeler gelişmiş tramvay hattı zara görmüştür. Mevcut kullanımda olan köprü ayaklarındaki kaymalardan dolayı kullanılamaz hale gelmiştir.

2.4 Deprem Tehlikesi ve Risk Değerlendirmesi

2.4.1 Fay Sistemi; Geçmiş Depremler ve Etkileri

Antalya ve çevresi, Fethiye-Burdur Fay Zonu, Helenik-Kıbrıs Yayı'nın Plini ve Strabo hendekleri ile Antalya Körfezi'nde uzanan bölümü ve Aksu Bindirmesi boyunca uzanan faylarda olan hasar yapıcı depremlerden etkilenmektedir. Depremler, genellikle Helenik-Kıbrıs Yayı'nın Plini ve Strabo Hendekleri boyunca yoğunlaşmaktadır. Hasar yapıcı ve yıkıcı depremler bu faylar boyunca olmaktadır. Diğer yandan Antalya Körfezi içerisinde de yoğun mikrodeprem etkinliği gözlenmektedir. Aksu Bindirme Fayı boyunca yüzlerce yıldır herhangi bir hasar yapıcı deprem meydana gelmemiştir. Fethiye Körfezi boyunca Termesos ve Phaselis boyunca uzandığı düşünülen bir diğer fay daha yer almaktadır. Çünkü kalıntılardaki sütunlarda blok dönmeleri olduğu için, her iki antik kentin de depremlerden yıkıldığı tahmin edilmektedir. Helenik-Kıbrıs Yayı, Türkiye'nin güney kıyısı yakınlarında, Girit adasının güneyinden geçerek kuzeydoğu yönünde Rodos adasının güneyinden Fethiye Körfezi'ne doğru uzanır. Helenik-Kıbrıs Yayı, Girit adası ile Fethiye Körfezi arasında Plini ve Strabo çukurlukları boyunca ters fay bileşenli sol yönlü doğrultu atımlı fay karakteri gösterir. Ayrıca Helenik-Kıbrıs Yayı, Antalya Körfezi, Kıbrıs kuzeyi ve İskenderun Körfezi arasında içbükey bir kavis yapar. Bu yayın kuzeybatıya doğru devamı, Antalya Körfezi'nden başlayan ve kuzeybatı doğrultusunda devam eden ters fay niteliğinde olan Aksu Bindirme Fayı temsil eder. Diğer bir çukurluk, Plini ve Strabo Çukurluklarından başlar ve Kıbrıs'ın güneyine doğru dışa doğru bir yay yapar. Yukarıda bahsedilen çukurluklar boyunca Afrika plakası, Anadolu bloğunun altına doğru KKD doğrultusunda dalmaktadır (Şekil 2.63).

Şekil 2.63. Türkiye ve Çevresinin Neotektonik Yapısı, FBFZ: Fethiye-Burdur Fay Zonu, AFZ: Akşehir Fay Zonu, ÖDFZ: Ölüdeniz Fay Zonu, IB: Isparta Büklümü, STEP: Subduction Transform Edge Propagator. Fayı. Kırmızı Oklar GPS Hızlarını Göstermektedir (McClusky ve diğ., (2000), Ten Veen ve diğ, (2009) ve Zitter ve diğ., (2003))

Antalya ve çevresinde meydana gelen depremlere neden olan fay zonları;

Bu zon Antalya'nın yaklaşık 150 km batısında Kaş-Demre ilçeleri arasında yer alan ve KD-GB doğrultusu boyunca uzanan bir diri fay sistemidir. Bu fay sistemi normal fay olarak belirlenmiş olup, tavan blok yönleri GD-KB olarak tespit edilmiştir (Şekil 2.64).

Antalya körfezinin güneyinden başlayarak, Rodos Adasının güneyinden Fethiye Körfezine doğru uzanan, yay şeklinde bir fay sistemidir. Ters fay bileşenli, doğrultu atımlı bir özellik gösterir (Şekil 2.65).

Burdur ilinde mevcut bulunan ve KD-GB doğrultusunda uzanan, Holosen ve yüzey kırığı şeklinde tektonik özellik gösteren, normal fay sistemidir (Şekil 2.66).

Fethiye sınırları içerisinde kalan, Holosen kategoride, kısmen doğrultu atımlı, genel olarak normal fay tektoniğinde biçimlenmiş fay sistemidir. Fakat, aktiflik konusunda şüpheli olarak nitelendirilmiştir (Şekil 2.67).

1996 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası, AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı tarafından yenilenmiş olup 18 Mart 2018 tarih ve 30364 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete' de yayımlanarak 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Şekil 2.68. Antalya ve Yakın Çevresinin En Büyük İvme Değeri PGA 475 (g) Haritası (AFAD, 2019)

Şekil 2.69. Antalya ve Yakın Çevresinin En Büyük Hız Değeri PGV 475 (cm/s) Haritası (AFAD, 2019)

Antalya ilinin ve çevresini aletsel dönemden itibaren etkileyen büyüklüğü Mw≥4.0 olan depremlerin odak dağılımları Şekil 2.70'de verilmektedir. Çizilen sınırlar içerisinde, büyüklüğü (Mw) 4.0≤Mw≤5.0 arasında 338 deprem, büyüklüğü 5.0≤Mw≤6.0 arası 44 deprem ve 6.0≤Mw≤7.0 arası 4 deprem kaydedilmiştir.

Şekil 2.70. Antalya İli ve Yakın Civarı, Büyüklüğü 4 ve Üzeri Olan Depremler (AFAD, 2021)

Bahse konu deprem mekanizmaları nedeniyle, bugüne kadar, Antalya genelini etkileyen aletsel olmayan dönemde gerçekleşen ve kayıtlara geçmiş tarihsel depremler söz konusudur. Bunlardan bazıları 1459'da, Leonardo Da Vinci'nin yazılarında geçmiştir. Depremin Körfez'in açıklarında meydana geldiği, denizin yarıldığı ve büyük dalgaların oluştuğu belirtilmiştir. Bu bilgiye 1743'te, Marsilya Ticaret Odası kayıtlarından ulaşılmıştır. Büyük bir depremin olduğu, suların çekildiği, Sıçan Adası'nın batısındaki bir tepenin tamamen suya gömüldüğü kaydedilmiştir. Yine 1851 yılında, Fethiye-Rodos Grabeni üzerinde oluştuğu tahmin edilen büyük bir deprem tarihi kayıtlara geçmiştir. Aletsel dönemde ilimiz ve çevresinde meydana gelen;

• 1914 Burdur Depremi'nde; büyüklük 6,9 Mw olarak belirlenmiş, 300 can kaybı 6000 hasarlı bina tespiti yapılmıştır.

• 1926 tarihli Batı Akdenizi kapsayan büyük bir deprem mevcuttur. Büyüklüğü 6,8 Mw olarak ölçülmüştür. Can kaybı ve hasar bakımında farklı bilgiler olmakla birlikte, deprem etkisinin yüksek olduğu düşünülmelidir.

• 1957 Fethiye Depremi'nde; büyüklük 7,1 Mw olarak belirlenmiş, 67 can kaybı 3200 hasarlı bina tespiti vardır.

• 1969 Kalkan Depremi'nde; büyüklük 6,2 Mw olarak belirlenmiş, yaklaşık 350 konut depremden zarar görmüştür.

• 1971 Burdur Depremi'nde; büyüklük 5,9 Mw olarak belirlenmiş, 57 can kaybı, 3200 hasarlı bina tespit edilmiştir.

• 2012 yılında Kumluca ilçesini etkileyen ve Akdeniz açıklarında oluşan depremde; büyüklük 6,0 olarak tespit edilmiş, Kumluca ilçe merkezinde yaklaşık olarak 20 binada hasar oluşmuştur.

• 2015 yılında, Korkuteli merkezli deprem oluşmuş, büyüklüğü 4,5 Mw olarak belirlenmiştir. Korkuteli köylerinde, yaklaşık 250 kerpiç ve yığma yapıda ağır hasar kayıtlara geçmiştir.

Rapor Başlığı: Antalya-Kaş

Deprem Yer Hareketi Düzeyi: DD-1 50 yılda aşılma olasılığı 962 (tekrarlanma periyodu 2475 yıl) olan deprem yer hareketi düzeyi Yerel Zemin Sınıfı ZB AZ ayrışmış, orta sağlam kayalar

Enlem: 36.2010329

Boylam 29.642485"

Çıktılar 5, - 1.968 5, 0.519 Spg < 1.771 Spı > 0.415 PGA - 0.821 PGV - 42.758 S; : Kısa periyot harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz S, : 10 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz Sos : Kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz Sp; : 1.0 saniye periyot için tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz PGA - En büyük yer ivmesi /g) PGV : En büyük yer hızı (cm/sn) Yatay Elastik Tasarım Spektrumu Düşey Elastik Tasarım Spektrumu o 2 4 6 3 o ll 2 3

Şekil 2.71. Antalya'da Olası En Yüksek Tehlikeye Sahip Noktalara Ait Hız ve İvme Değerleri ( Kale-Kekova Fay Zonu) (AFAD, 2019)

Rapor Başlığı: Kumluca Merkez Deprem Yer Hareketi DD-İ 50 yılda aşılma olasılığı 942 (tekrarlanma periyodu 2475 yıl) olan deprem yer hareketi düzeyi Düzeyi:

Yerel Zemin Sınıfı ZE Gevşek kum, çakıl veya yumuşak - katı kil tabakaları veya P1 > 20 ve w > 96 40 koşullarını sağlayan toplamda 3 metreden daha kalın yumuşak kil tabakası ( C, < 25 kPa ) içeren profiller Enlem: 36.3281749 Boylam 30.3703019

Çıktılar

PGA - 0.637 PGV -26.911

S, : Kısa periyot harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz)

Sı : 1.0 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz) Spe : Kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz)

Spı : 1.0 saniye periyot için tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz) PGA : En büyük yer ivmesi (9)

PGV : En büyük yer hızı (cm/sn)|

Yatay Elastik Tasarım Spektrumu Düşey Elastik Tasarım Spektrumu

Şekil 2.72. Antalya'da Olası En Yüksek Tehlikeye Sahip Noktalara Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale-Kekova Fay Zonu) (AFAD, 2019)

Rapor Başlığı: Antalya-Demre

Deprem Yer Hareketi Düzeyi: DD-1 50 yılda aşılma olasılığı 962 periyodu 2475 yıl) olaı yer i düzeyi Yerel Zemin Sınıfı zD Orta sıkı - sıkı kum, çakıl veya çok katı kil tabakaları

Enlem: 36.238743*

Boylam 29.990759*

Çıktılar Ss - 1.719 5, - 0.459 Sps < 1.719 Spı 0.845 PGA - 0.739 PGV - 34.034 S : Kisa periyot harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz) Sı :1.0 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz) Sos : Kisa periyot ivme So 11.0 saniye periyot için tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz) PGA : En büyük yer ivmesi o) PGV: En büyük yer hızı femsn Yatay Elastik Tasarım Spektrumu Düşey Elastik Tasarım Spektrumu o 2 4 6 3 o ı 2 :

Şekil 2.73. Antalya'da Olası En Yüksek Tehlikeye Sahip Noktalara Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale —Kekova Fay Zonu) (AFAD, 2019)

Antalya-Finike

Rapor Başlığı:

Deprem Yer Hareketi DD-İ 50 yılda aşılma olasılığı 962 (tekrarlanma periyodu 2475 yıl) olan deprem yer hareketi düzeyi

Düzeyi:

Yerel Zemin Sınıfı ZE Gevşek kum, çakıl veya yumuşak - katı kil tabakaları veya P/ > 20 ve w > 96 40 koşullarını sağlayan toplamda 3 metreden daha kalın yumuşak kil tabakası ( C, < 25 kPa ) içeren profiller

Enlem: 36.301546

Boylam 30.147934"

Çıktılar

PGA - 0.672 PGV - 28.566

S; : Kısa periyot harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz)

S, : 1.0 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısı (boyutsuz Spş : Kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz

Spı : 1.0 saniye periyot için tasarım spektral ivme katsayısı (boyutsuz) PGA : En büyük yer ivmesi |g)

PGV : En büyük yer hızı (cm/sn

Yatay Elastik Tasarım Spektrumu Düşey Elastik Tasarım Spektrumu

Şekil 2.74. Antalya'da Olası En Yüksek Tehlikeye Sahip Noktalara Ait Hız ve İvme Değerleri (Kale —Kekova Fay Zonu) (AFAD, 2019)

Şekil 2.75. Antalya'da Olası En Yüksek Tehlikeye Sahip Noktalara Ait Hız ve İvme 2.71-2.72-2.73-2.74-2.75-2.76-2.77).

2.4.2 Senaryo ve Değerlendirme Sonuçları Antalya ve yakın çevresindeki tehlikeler dikkate alınarak risk analizi yapılmıştır. Deprem risk değerlendirme çalışmalarının temeli; standart veri toplama, depolama ve analiz çalışmalarıdır.

AFAD deprem risk analiz çalışmaları için, AFAD-RED analiz programını kullanmaktadır. AFAD-RED Sistemi; Deprem Dairesi Başkanlığı ve akademik iş birliği ile geliştirilerek, bir deprem sonrasında hasarla ilgili olarak oluşabilecek kargaşa ve bilgi kirliliğini en aza indirmek ve acil müdahale ekiplerinin doğru bölgelere zaman kaybetmeden sevk edilmesine yardımcı olmak amacıyla, bir depremin oluşturabileceği potansiyel kayıplara dair tahmin sonuçları üreten önemli bir araç olarak geliştirilmiştir.AFAD-RED hem gerçek bir depremin hem de senaryo bir depremin oluşturabileceği hasar ve kayıp bilgilerine ilişkin sonuçlar üretebilmektedir.

Sistem, çıktılarını tahmini olarak;

Yapısal hasar (Hafif, Orta, Ağır ve Yıkık),

Ayakta Tedavi Gerektiren Hasta Sayısı, Hafif Yaralı Sayısı, Ağır Yaralı Sayısı, Can Kaybı Sayısı,

Geçici barınma hizmeti ihtiyacı duyabilecek kişi sayısı,

Sismik Şiddet Haritası, İvme (PGA) ve Hız (PGV) Haritaları oluşturulur.

Ayrıca; Kritik Tesisler (Okullar, Hastaneler, Emniyet, İtfaiye ve Kamu Yönetim Binaları), Ulaşım Sistemleri (Tren Yolu, Otoban, Kara Yolu, Köprü-Geçit ve Viyadükler) ve İletim Hatlarının (Petrol, Su ve Doğalgaz Dağıtım Hatları) Tahmini Hizmet Verebilme Olasılıklarına dair çıktılar üretir.

Senaryo Senaryonun Kısa Açıklaması Konum-yer En Kötü Senaryo 1 Kaş-Kekova fay zonu odaklı Mw=6.5 büyüklüğünde deprem Kaş Muhtemel Senaryo 1 Burdur-Fethiye fay zonu odaklı Mw=7.2 büyüklüğünde deprem Burdur

1. Senaryo Çalışması (En Kötü Senaryo)

20.03.2021 tarihinde Kaş – Kekova Fay Zonu merkezli 6,5 Mw büyüklüğünde meydana gelen deprem Antalya' nın Kaş, Finike, Kumluca, Demre ve Elmalı ilçeleri ile Muğla' nın Seydikemer ilçesini etkilemiştir. Deprem sonucunda günlük hayat tamamen kesintiye uğramış, altyapı tesisleri hasar nedeniyle hizmet dışı kalmış, ulaşımda aksamalar meydana gelmiş, her türlü üretim belli bir süre yapılmadığından ekonomik yönden zarar olmuş, can ve mal kayıpları meydana gelmiştir. Özellikle Kaş ve Demre ilçelerindeki tarihi eserlerde de hasar meydana gelmiştir.

2. Senaryo Çalışması (Muhtemel Senaryo)

Çalıştayda oluşturulan muhtemel senaryoda 21 Mart 2021 tarihinde Burdur-Fethiye Fay Zonu merkezli, 7,2 Mw büyüklüğündeki deprem senaryolaştırılmıştır. Depremde Antalya (Döşemealtı, Korkuteli, Elmalı), Isparta, Burdur, Denizli, Afyonkarahisar illeri etkilenmiştir. Günlük hayat tamamen kesintiye uğramış, altyapı tesisleri hasar nedeniyle hizmet dışı kalmış, ulaşımda aksamalar meydana gelmiş, her türlü üretim belli bir süre yapılmadığından ekonomik yönden zarar olmuş, can ve mal kayıpları meydana gelmiştir. Döşemealtı ve Elmalı ilçelerinde yer alan tarihi ve turistik alanlarda hasar meydana gelmiştir.

3 MODÜL 3: MEVCUT DURUM ANALİZİ İLE AMAÇ VE HEDEF BELİRLEME

Antalya ilinde hazırlanan İl Afet Risk Azaltma Planının oluşturulmasında kritik aşamalardan birisi de mevcut durumun, kapasitenin belirlenmesidir. Mevcut durum analizi, ilin çevresel ilişkilerini belirlemek ve iç dinamiklerini değerlendirmek amacıyla kullanılmaktadır.

Potansiyellerin geliştirilmesi ve sorunların değerlendirilmesi sürecinde, Güçlü Yönler-Zayıf Yönler- Fırsatlar-Tehditler (GZFT) önemli bir planlama aracıdır. Başka bir deyişle; güçlü ve zayıf yönleri tespit ederken, güçlü yönleri korumaya ve desteklemeye, zayıf yönleri ise güçlendirmeye yönelik yapılması gerekenlerin belirlenmesi çalışmasıdır. GZFT analizinin temel amacı; amaç, hedef ve eylemlerin belirlenmesinde, mevcut durumun, kapasitenin değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu çalışma, aynı zamanda önceliklendirme kriterlerinin belirlenmesinde yol gösterici nitelikte önemli bir aşamadır.

Çevresel ilişkiler (dış faktörler), tehlikeler, riskler, tedbirler ve iç dinamiklere bağlı olarak, GZFT yöntemi ile mevcut durum analizi yapılmıştır. Mevcut durum değerlendirilmesi, amaç, hedef ve eylemlerin geliştirilmesi sürecinde yol gösterici nitelikte bir planlama aşamasıdır. Antalya İRAP hazırlığı süresince yapılan çalıştaylarda dört ayrı konu başlığında yapısal ve yapısal olmayan tedbirler belirlenmiştir. Sonrasında, GZFT analizi ile bu tedbirlerin uygulanma sürecinde karşılaşılabilecek güçlü yönler, zayıf yönler, fırsatlar ve tehditler değerlendirilmiştir.

3.1 Değerlendirme Alanları ve İRAP İçin Kullanılacak Çıktılar

GZFT analizi için değerlendirme konuları (Tablo 3.1), çalıştay süresince odak grup toplantıları sonucu belirlenen muhtemel önlem alanlarının değerlendirilmesi ile ilişkilidir. Bu süreçte, odak grup tartışmaları ile tehlike ve riskler belirlenmiştir. Belirlenen bu risk ve tehlikeler için, muhtemel önlem alanları tartışılmıştır. Değerlendirilen bu önlem alanlarının, GZFT yöntemi ile mevcut durumu tespit edilmiştir. Değerlendirme konuları, beş grup için ayrı ayrı tartışılmış, sonrasında düzenlenen forumda tüm katılımcıların görüşlerine sunularak, ortak bir tartışma ortamı oluşturulmuştur.

Tablo 3.1. İRAP Hazırlarken Dikkate Alınması Gereken Risk Değerlendirme ve Azaltma Alanları (RD ve RA)

Altyapı (doğalgaz, kanalizasyon, enerji hatları, iletişim hatları vb.) Tehlike, zarar görebilirlik hesaplama ve risk değerlendirme

Ulaşım (şehirlerarası ulaşım, kent içi ulaşım, karayolu, havayolu, demiryolu) sınırlı yerleşim, çok-amaçlı kullanımlar, doku riskleri, uygun olmayan kullanımlara yer

İklim değişikliği etkileri ve uyum tedbirleri (şehir sellenmeleri) Mevzuat, standartlar ve denetim Yapı düzeyinde fiziksel güçlendirme ile ilgili önlemler Eğitim, bilinçlendirme ve toplum katılımı Kritik hizmet tesisleri (kamu yapıları, okullar, hastaneler) Sosyal kırılganlık çalışmaları ilgili gruplara yönelik tedbirler(kadın, çocuk,yaşlı,

Önlem yapıları (taşkın önleme tesisleri, istinat duvarları vb.) Teknik kapasite

3.2 Güçlü Ve Zayıf Yönler – Fırsat Ve Tehditler (GZFT) Analizi İçin Rehber Sorular

İRAP durum analizi, planın uygulama sürecindeki sorunların değerlendirilmesi, sorunların çözümü için gerekli olan insani, finansal, sosyal veya teknolojik potansiyellerin ve sorunların değerlendirilmesi açısından önemlidir. GZFT analizi, belirlenen rehber sorular doğrultusunda, sorun ve potansiyelleri belirlemek için kullanılmaktadır. Güçlü ve zayıf yönler-fırsatlar ve tehditler belirlenerek, katılımcıların belirtilen tanımlar ve sorular doğrultusunda düşünsel tartışma yapmaları sağlanmıştır (Tablo 3.2).

Güçlü yönler: Afet risklerini azaltmada, Antalya'nın potansiyellerini ifade etmektedir. Organizasyonun iyi olduğu, AFAD'da dahil tüm kurumların var olma/kurulma sebebi olduğuna inanılan unsurlardır. İldeki kurumların karar verici olduğu konular bu kapsamda yer alır.

Zayıf yönler: Afet risklerini azaltmada Antalya'ın zayıf olduğu yönleri ifade eder. Daha çok kontrol edilemeyen dış etkenler olarak da düşünülebilir. Bunlar, afet risklerini azaltma planını planlama, uygulama, yönetim, icraat ve izleme açısından kırılgan kılan unsurlardır.

Fırsatlar: Afet risklerini azaltmada ilgili hedefler açısından dışsal fakat organizasyonun faaliyetlerini etkileyebilecek ve faaliyetlerini etkili şekilde planlaması, yönetmesi ve uygulaması için keşfetmesi, yakalaması ve genişletmesi gereken unsurlardır.

Tehditler: Afet risklerini azaltma çalışmalarında ne gibi engellerin olduğunu, zarar verici faktörlerin tespitini, teknolojik, sosyo-kültürel, ekonomik ve politik sorunların varlığını ifade eden unsurlardır.

❖ İlinizin ne gibi avantajları var? ❖ Ne gibi iyi fırsatlar görebiliyorsunuz? ❖ Diğer illerden daha iyi yaptığınız şey nedir? ❖ Hangi yeni eğilimlerin farkındasınız? ❖ Becerileriniz nelerdir? ❖ Alanınızla ilgili hükümet politikası ve ❖ Kaynaklar, varlıklar, insan kapasitesi yeterli yaklaşımlarla ilgili fırsatlar var mıdır? mi? ❖ Toplumsal örüntüler, nüfus profilleri, yaşam tarzı ❖ Deneyim, bilgi, veri durumu nasıldır? gibi unsurlardaki değişimler yeni fırsatlar ❖ Finansal kapasitesi nasıldır? yaratabilir mi?

❖ Erişim, yaygınlaştırma, farkındalık ne ❖ Yerel olaylardan fırsatlar yaratmak mümkün düzeydedir? müdür?

❖ Konum ve coğrafi özelliklerinden dolayı ❖ Teknolojik gelişmelerin katkıları kullanılabilir stratejik bir pozisyonda mıdır? mi?

❖ Süreçler, sistemler, bilişim, iletişim sistemlerinin ❖ Küresel etkiler nasıl fırsata dönüşür? işleyişi başarılı mıdır? ❖ Bilgi ve araştırma kapasitesi fırsata

❖ Nelerden kaçınmak gerekir? ❖ Afetlerin meydana gelme sıklığının artma ❖ Becerilerdeki boşluklar nelerdir? sebepleri nelerdir?

❖ Finansal sıkıntılar var mıdır? ❖ Göç eden nüfusun artışı ve kısa sürelerde büyük ❖ Verilerin güvenilirliği, planın öngörülebilirliği? nüfus hareketlerinin etkisi nelerdir? ❖ Toplumsal olarak moral, bağlılık, liderlik ❖ Afetlerdeki zarar görebilirler üzerinden grupların özellikleri var mıdır? toplumla bağlarının kesilmesi bir tehdit olarak

3.2.1 İRAP için Kullanılacak Çıktılar

Her değerlendirme alanı için güçlü, zayıf yönlere ek olarak iyileştirmeye ilişkin fırsatların ve tehditlerin de belirlenmesi ile her gruba yönelik temel vurgular ortaya konulmaktadır. GZFT analizi, Modül 2'de belirlenen tehlike ve risk değerlendirmelerine bağlı olarak, yapısal ve yapısal olmayan önlemleri temel çerçevede değerlendirmektedir. Bu kapsamda, ilin çevresel ve iç dinamikleri esas alınarak, siyasi, ekonomik, toplumsal, sosyal ve teknolojik etkenler açısından önlemler üzerindeki etkisi belirlenmektedir.

Meteorolojik ve Hidrolojik Afetler, Orman Yangınları, Kütle Hareketleri (Heyelan, Kaya Düşmesi) ve Deprem olmak üzere dört tehlike ve risk grubu ile ilgili çalıştay sonucunda genel çıktılar oluşturulmuştur. Bu süreç her grup için aşağıda değerlendirilmektedir.

• Meteorolojik uyarıların zamanında yapılması, ilgili yerlere ✓ Teknoloji gelişimiyle beraber meteorolojik tahminlerin ulaştırılması, tutarlılık oranlarının yükseltilmesi,

• Meteorolojik uyarıların sosyal medya ve basın araçları ile en ✓ Uygun meteorolojik koşullara yönelik tarımsal üretim, fazla kullanıcıya ulaşmasının sağlanması, ✓ Belediyelerin imar planı çalışmalarında DSİ 13.Bölge

• Kurumlar arası koordinasyonun iyi olması Müdürlüğünden görüş alınarak dere yatakları ıslahı için

• Atık su sisteminin etkin çalışması uygun genişlikte yer ayrılmakta ve Milli Emlak

• Gerçekleşen meteorolojik kaynaklı doğal afetler arkasından Müdürlüğünün arazi satışlarında da taşkın alanında kısa zamanda müdahele edilmesi, kalıp kalmadığı sorularak satış için DSİ 13.Bölge

• Hasar tespit tutanaklarının en kısa sürede hazırlanması, Müdürlüğünden izin alınmaktadır. Bu sayede kontrollü

• Meteorolojik verilerin bitki çeşitliliği konusunda olarak yeni yerleşim yerleri ve nüfusun taşkınlardan desteklenmesi etkilenmesinin önüne geçilmeye çalışılmaktadır.

• İlimizde taşkın riski taşıyan baz akıma sahip tüm dere ✓ Yeni yerleşim yerlerinin, dere yataklarının olumsuz yataklarının planlaması çalışılmış olup mevsimsel akışa sahip etkileri göz önünde bulundurularak planlanması, dere yataklarının da planlama çalışmaları tamamlanma ✓ Yer teslimi yapılması ile taşkın riski taşıyan dere aşamasına gelinmiştir. yataklarının memba ve mansap yönü ile

• Taşkın riski taşıyan bu dere yataklarının taşkın riski etki değerlendirilerek ıslah edilmesi, alanları belirlenmiş olup suyun nerelere kadar yayılabileceği ✓ Dere yataklarının özel mülke konu olmaması yönünde ve netür bir zararlanmaya sebep olabileceği belirlenmiştir. gerekli tedbirlerin ilgili kurumlar tarafından alınması.

• Dere yataklarında tehlike arz eden durumlarda ve işin ✓ Dere yataklarının doğaya uyumlu olarak memba ve aciliyetine göre (aşırı yağış dönemleri, membada heyelan, kıyı mansap ilişkisi yönü ile değerlendirilerek ağaçlandırma, oyulmaları, yamaç göçmeleri vb. durumları), dere seki, doğal taş tahkimat ve seddeleme ile düzenlenmesi. yataklarında kadastro durumu bilgilerine göre makineli Havzada ağaçlandırma ile erozyonun önüne geçilmesi, temizlik ve tanzim çalışmaları yapılabilmektedir. membada özellikle yaylak alanlarda yerleşime müsaade

• Dere yatakları DSİ 13.Bölge Müdürlüğü personeline edilmemesi. zimmetlenmekte ve sürekli gözetim altında tutularak acil bir ✓ Dere yatağı havzalarında erozyonla mücadele durumda zaman kaybı olmadan müdahalede kapsamında doğal bitki türleri ile düzenlemeye gidilmesi, bulunulabilmektedir. ağaçlandırma çalışmalarının hızlandırılması, yerleşim

• Kaynaklarımız, tecrübeli bilgi birikimine sahip nitelikli alanlarının dere yataklarından uzakta ve havzada personellerimiz, iş makinelerimiz. bozulmaya sebebiyet vermeyecek (çöp alanları, ulaşım

• Antalya ilinde özellikle yerleşim yerlerinde ve nüfus yolu ağları, hızlı betonlaşma vb.) şekilde düzenlenmesi. yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde bulunan tüm dere ✓ Yerel yönetimin taşkın zararları konusunda bilgi sahibi yatakların planlama ve ıslah projelerinin hazırlanmış olması, olması. bu derelerin bazılarının ıslahının tamamlanmış olması.

• Gücümüzü oluşturan kaynaklarımız aynı zamanda bizi farklı kılan özelliklerimizdir.

• Atmosfer şartlarının tahmininde meydana gelecek ✓ Ani gelişebilecek meteorolojik şartların çok kısa sürede olumsuzluklar, beklenmedik etkiler oluşturması,

• İklim değişikliği kaynaklı meydana gelen Meteorolojik ✓ Antalya ilinde arazilerin kısıtlı olması ve sürekli göç alan kaynaklı doğal afetler sayısındaki artışlar, bir il olması nedeni ile nüfusa bağlı olarak yapılaşma

• Şehirleşmenin etkileri, artmakta ve yer sıkıntısı nedeni ile dere yataklarına

• Kuvvetli meteorolojik olaylar gelişmesi halinde deniz trafiği bitişik ve yer yer yatak üzerinde yapılaşmalar olumsuz etkilenmektedir. gözlemlenmektedir. Bu durum taşkın güvenliği açısından

• Vahşi sulama sonucunda yer altı su seviyesinde meydana gelen risk teşkil etmektedir. kayıplar, ✓ Dere yatakları yer yer çöp ve moloz döküm yeri gibi

• Islah projeleri tamamlanan dere yataklarının yer teslimi ve kullanılmakta ve bu durum yatağın tıkanmalarına kamulaştırması yapılamadığı için projeler hayata sebebiyet vererek taşkın zararlarına neden olmaktadır. geçirilememektedir. ✓ Dere yatakları üzerinde vatandaşların ulaşımı amacı ile,

• Ülke ekonomisi nedeni ile dere yatağı ıslah çalışmalarında DSİ 13.Bölge Müdürlüğünden herhangi bir görüş yatırım programına sınırlı sayıda iş teklif edilebilmektedir. alınmadan, fen ve sanat kaidelerine aykırı geçiş yapıları

• Kurumlar arası iletişimde, kanun ve mevzuat yönünden işlerin (buz, kasis, menfez, köprü vb.) yapılmakta ve bu yapılar sekteye uğraması. Kurumların dere yatağı ıslahı ve taşkınlara taşkın anında suyun akışını engellediği için yıkılmakta karşı gereken önemi göstermemesi. ve/veya suyun yatağından çıkmasına neden olarak taşkın

• Dere yatağı ıslahı için yer teslimi yapılamaması. zararına sebep olmaktadır.

• Taşkın kontrolü projelerinin ilgili belediyesi tarafından yer ✓ Başlıca tehdit unsuru dere yataklarının vatandaşlara teslimi yapılamaması nedeniyle hayata geçirilememesi, tarım arazisi vb. adlar ile satışının yapılmış olması.

• Yatırım programına teklif edilen işlerin bazılarına onay ✓ Dere yataklarının çöp ve moloz döküm yeri olarak çıkmaması ve işlerin bir sonraki yıla devrolması. algılanması.

• Erozyonla mücadelenin, taşkın zararlarını azaltıcı

• Hızlı yapılaşma, betonlaşma ve yayla turizmi nedeni ile

• Kırsal bölgelere ulaşım sağlayan yolların büyük bir kısmı ✓ Tüm acil çağrı numaraları gibi orman yangınlarının da düzgün yapıda olması. 112 Acil Çağrı Hattına bildiriliyor olması.

• Orman içlerine giden orman müdahale yolları çok miktarda ✓ Orman ile iç içe olan turizm tesislerinde gerekli yangın yapılmış olup, her yıl bakımlarının düzenli olarak yapılması. tertibatlarının bulunması ve personelin eğitimlerinin

• Yüksek gerilim hatlarının geçtiği alanlar altındaki ormanlık düzenli olarak yapılmasının yasal zorunluluk olması. alanlar ve tutuşabilir malzemeler her yıl periyodik olarak ✓ Milli parklar ve mesire yerlerinde ateş yakılacak temizlenmesi. alanların korumaya alınmış olması.

• Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi güçlü altyapısı ile Orman ✓ Organize Sanayi Bölgesinin kendi itfaiye teşkilatı, Bölge Müdürlüğüne büyük çaplı yangınlarda destek olması. deneyimli personeli ve yangın havuzunun bulunması.

• İl geneline yayılan itfaiye istasyonları ile yerleşim yerlerini ✓ Tüm kurumların Orman Bölge Müdürlüğüne makina, etkileyen orman yangınlarına kısa sürede müdahale edilerek araç ve envanterleri ile destek sağlaması. konutlar ve tarım tesislerinin zarar görmesinin engellenmesi. ✓ Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hava söndürme

• Organize Sanayi Bölgesinin çevresindeki orman ile arasına araçlarına uygun birçok bölgede yapay su havuzlarının yangın geçişlerini önlemek amacıyla yangın durdurma şeritleri oluşturulması. yapılmış olması

• Meteoroloji 4.Bölge Müdürlüğünün düşük nem ve kuvvetli rüzgâr uyarılarının anlık iletiliyor olması.

• Orman Bölge Müdürlüğünün hava araçları, kara araçları, teknik ekipman, haberleşme araçları, deneyimli personel açısından güçlü olması.

• Türkiye'nin tek Ulusal Yangın Eğitim Merkezinin ilimizde bulunması ve personelin sanal projeksiyonlar da dahil olmak üzere en iyi eğitimleri düzenli olarak alması.

• Orman Bölge Müdürlüğüne ait birçok kulede 24 saat esasına göre gözlem yapılarak yangınların en kısa sürede tespit edilmesi.

• İnsansız hava araçları ile büyük alanların taranarak en küçük kıvılcımın tespit edilmesi ve ilgili birimlere noktasal koordinat bilgilerinin verilmesi.

• Doğalgaz dağıtım şirketinin personellerine her yıl yangın eğitimleri düzenleniyor olması.

• Doğalgaz yer altı şebelerinin yangınlardan etkilenmeyeceği derinlik ve mesafalerde imal edildiği, olası bina yangınlarında, bina servis kutususnun zarar görmesi durumda binaya gelen servis hattı bağlantısında gaz stop(ani gaz akışı oluşumuna karşı kullanılan) elemanları kullanılmaktadır ve yer üstü tesislerinde ise Merkezi SCADA sistemi ile tesisilerdeki anlık değerler takip edilmekte, olası değer değişiminde alarm üreterek bölgeye en yakın teknik ekibin yönlendirilmesi gibi güvenlik tedbirlerinin bulunması.

• Kasıtlı anız yakmanın idari yaptırımları ve cezasının olması.

• Anız yakmanın zararları ile ilgili çiftçilere her yıl eğitimler düzenleniyor olması.

• Ören yerleri içerisinde yangın tertibatının bulunmaması. ✓ Anız yakma ve çoban ateşi olaylarının sıkça yaşanması,

• Ören yerlerinin genellikle ormanlık alanlar ile iç içe olması. ✓ Ören yerlerini ve tarihi alanları ziyaret eden insanların

• Ören yerlerinin kuru ot ve ağaç temizliklerinin prosedürler kontrol edilememesi, gereğince yeterince yapılamaması. ✓ Akdeniz İklimi etkisi ile yangınların oluşmasına ve

• Kırsal bölgelere elektrik iletimi yapan hatlar ve trafolar yayılmasına etkili olan nem ve rüzgâr faktörlerinin düzenli olarak yenilenmediğinden dolayı, elektrik yüklenmesi fazla olması, hatlarda kopmalara ve kıvılcım oluşumlarına neden olması, ✓ Yollara yakın ormanlık alanlara araçlardan

• Aynı anda ilde çıkabilecek 8-10 tane büyük çaplı yangında söndürülmeden atılan sigara izmaritleri ve cam müdahalenin yetersiz kalma olasılığının yüksek olması. atıkların gelişigüzel ortama bırakılması,

• Milli parklar, turizm güzergahları ve mesire yerleri

• Orman yangınlarında ihbarların geç yapılması.

• Karayolu taşımacılığı yapan yük araçlarında yakıt dışı

• Heyelan konusunda önemli birikim ve tecrübeye ✓ Gelişen teknoloji ve yeni çalışmalar ile sahip olunması, potansiyel heyelan alanlarının

• Heyelan alanında koordinasyon yetkisinin tek bir belirlenmesinde daha gerçekçi yaklaşımlara kurumda toplanması, sahip olunması,

• İlimizin Heyelan Tehlike Haritalarının ✓ İlimizde yaşanan afetler sonrasında tamamlanmış olması, edindiğimiz tecrübelerin, diğer kurum ve

• Afet sonrası müdahale, hasar tespit ve geçici kuruluşlarla iletişim ağımızı geliştirmiş barınma çalışmalarının hızlı bir şekilde olması, tamamlanması, ✓ Çoğunlukla kırsal yerleşim alanlarını tehdit

• Jeolojik etüt raporlarının bulunabilirliği ve eden heyelan afetini, topoğrafyayı ve iklim ulaşılabilirliği koşullarını iyi okuyan yerel halkın hızlı

• Yerel yönetimlerin envanterinde yeterli miktarda önlem alması dolayısıyla can kayıplarının makine, ekipman, araç ve ekip bulunması, büyük ölçüde önlenmesi,

• Heyelan riski taşıyan yerleşim alanlarında mikro- ✓ Farklı kurum ve kuruluşlarla ortak verilen bölgeleme çalışmalarının olmaması, hizmetlerin düzgün şekilde

• Heyelan afeti sonrasında hak sahibi olan bütünleştirilememesi, afetzedelere kalıcı barınma alanı bulma sürecinin ✓ Afet sonrasında yapılan iş ve işlemlerin afet gerek topoğrafik gerekse bürokratik açıdan öncesi planlamalardan daha başarılı olması, yaşanan sıkıntılar dolayısıyla uzun sürmesi, ✓ Mevcut planlarda risk yönetiminin dikkate ✓ 7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler alınmaması,

Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak ✓ Toplumda planlama, tehlike ve risk Yardımlara Dair Kanunun, günümüz şartlarına kavramlarının tam olarak yerleşememesi, uygun olarak revize edilmemesinden kaynaklı ✓ Afet eğitimlerinin kırsal alanlarda yetersiz olarak uygulama aşamasında problemlere olması, yaşanması, ✓ Kamu bilincinin yeteri düzeyde

• DASK' ın sadece deprem afeti kapsaması, oluşmaması,

• Kurumlar arası koordinasyonda yaşanan eksiklikler,

• Kurumlar arası veri paylaşımının yeterince yapılmaması,

• Afet öncesi çalışmaların yetersizliği,

• Bina yapı stoğu çalışmalarının ilgili belediyelerince tamamlanmamış olması,

• Deprem Master Planlarının yapılmamış olması,

• Antalya sınırları içerisinde aktif fay potansiyelinin düşüklüğü ✓ İRAP'ın başlamış olması, ✓ 2000 sonrası yapılan yapıların malzeme kalitesinin daha iyi olması ✓ Halkın bilinçli, yeni bilgiye ve araştırmaya açık olması ✓ 2005 yılı sonrası özellikle Jeofizik Mühendisliği'nin zemin ✓ Antalya'nın ilk büyükşehirlerden olması ve bunun etütlerinde şart koşulması ile daha doğru ve net sonuçların avantajlarından yararlanıyor olması, alınıyor olunması ✓ Antalya'nın jeopolitik konumu ve geçmiş uygarlıklar

• Sanayi tesislerinin şehir merkezinden uzakta olması ve çok yoğun tarafından da yerleşim birimi olarak tercih edilmesi, olmaması tarihi eser ve mekân olarak büyük bir açık hava

• Antalya'nın diğer yerleşim yerlerine göre çok daha fazla yeşil müzesi olmayı haketmesi, alana sahip olması ✓ Havası, denizi ve iklimi açısından tercih noktasında

• Afet toplanma alanı bazında güvenli alanların olması ve olması, çoğaltılabilecek olması, ✓ Türkiye'nin ortalama seviyesinin üzerinde yağış alıyor

• Konusuna hâkim ve tecrübeli uzmanların akademik düzeyde, olmasından kaynaklı verimli topraklara, bol yer altı kamu alanında ve serbest piyasada bulunuyor olması suyu ve yüzey suyu potansiyeline sahip olması

• STK ve Meslek odalarının bu konuyu sıcak tutması ✓ Her yıl bölgesel ve il düzeyinde tatbikatlar

• Meslek odalarının deprem konusunda yapmış olduğu çalışmalar düzenleniyor olması, ve bu çalışmaların kayıtlarının iyi tutulmuş olması ✓ 2 yılda bir ulusal bir deprem tatbikatının düzenleniyor

• Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi'nin düzenlenmiş olması olması,

• Çevre Şehircilik Bakanlığının KAYES yazılımı ile kamu ✓ İRAP ile ilgili çalışmalar binalarının envanterlerinin çıkarılması ✓ Kurumların bilgi ve birikimleri

• Doğalgaz şirketinin 16 ilde organizasyonunun olması ve acil bir ✓ Bu konularla ilgili daha önce yapılmış çalışmalar durumda iller arası destek sisteminin olması

• Doğalgaz şirketlerinin güncel teknolojiyi takip etmesi ve personel eğitimlerine önem verilmesi

• Yapı stoğu verisinin olmaması ✓ Falez kaymalarının yerleşim birimlerini tehdit etmesi,

• Kamu kurumlarının kendi yapılarının kaydını sağlıklı tutmaması, ✓ Hareketli, kırılgan, boşluklu ve dayanımı düşük falez verilerinin güncel ve sağlıklı olmaması ve traverten yapıların üzerine yapılan geniş tabanlı ve

• Acil durumlarda ana arterlerde trafiğin kilitlenmemesi için yüksek katlı yapılaşmanın son 20 yıl içerisinde ciddi çalışma olmaması boyutta yapılması ve devam etmesi,

• Muratpaşa ilçesinde yer alan falezlerde yapılaşmanın çok olması ✓ Şehir nüfusun çok hızlı artması

• Antalya ili genelinde deprem riskli alanların belirlenmesi amacıyla ✓ Kamu arazilerinin işgal edilmesi çalışma yapılmamış olması ✓ Kaderci toplum yapısı ✓ 19 ilçeyi kapsayacak bütüncül çalışma yapılmamış olması

• İmar planına ve yapım usullerine uygun olmayan yapılar

• Tüm kurumların elindeki verilerin düzgün şekilde işlenememesi ✓ 2000 yılı öncesi yapılaşmanın plansız olması

• Riskli yapı stoğumuzun fazla olması

• İlçelerde imara açılan yerlerde denetimin az olması

• Mevcut yapıların tadilat projelerine denetim yapılmaması

• Sıvılaşma potansiyeli olan alanlarla ilgili çalışma olmaması

• Kamu ve bazı okul binalarının yaşlarının oldukça eski olması,

• Akdeniz mevkiindeki dağ oluşumlarının dik yamaçlara sahip olmasından kaynaklı deprem sonrası heyelan tehlikesinin yüksek olması,

• Yerel yönetimler bazında deprem konusuna gereken önemin verilmemesi, zemin etüdü şartını her belediyenin olması gereken kanunlar çerçevesinde uygulamaması, gerekli birimler bazında ilgili mühendislik çalışmalarını yapmıyor olmaları, ilgili mühendis istihdamını sağlamıyor olmaları,

• Afet toplanma alanlarının halka yeterince tanıtımının yapılamıyor olunması

• Daha önce belirlenen afet toplanma alanlarında (alternatif bir alan belirlenmeden) halkın afet anında kullanımını fiziksel olarak engelleyecek çalışmalar yapılması.

• Afet ile ilgili halkı bilgilendirici ve bilinçlendirici eğitim, seminer ve toplantıların yeterli olmaması,

• İRAP'a kadar kurumlar arası bilgi alışverişinin yeterli olmaması,

• Kurumların, meslek kuruluşlarının, meslek erbaplarının kendi görev, sorumluluk ve yetkileri dışında bilinçsizce konular üzerine çalışmalar yapması, yorumlar sunması, halkı yanlış bilgilendirici bilgiler sunması

3.3 Taslak Amaç ve Hedeflerin Oluşturulması

İlimiz için üzerinde çalıştığımız 4 afetin GZFT analizi tablolarının incelenmesi sonucu 2. Çalıştayda görüşülecek konulara temel olması açısından taslak olarak 3 temel amaç belirlenmiş ve bu amaçların altında taslak hedefler oluşturulmuştur. Bu amaçlar:

• Afet Risklerine Dirençli TOPLUM olarak belirlenmiştir.

1. AMAÇ 2.AMAÇ 3.AMAÇ Afet Risklerine Dirençli Afet Risklerine Dirençli Afet Risklerine Dirençli

HEDEF Konusunda Eksikliklerin

1 Belirlenerek Düzeltilmesi

HEDEF Faaliyetlerinin Aksamaması

2 İçin Afet Önlemlerinin

HEDEF Kentin Yapı Stoğunun Aksamaması İçin Afet Erken Uyarı Sistemlerinin 3 Çıkarılması Risklerinin Değerlendirilerek Geliştirilmesi

HEDEF Deprem Master Riskleri Yönünden Afetler Konusunda

4 Planlarının Yapılması Değerlendirilerek Ekonomik Eğitimlerin Sürdürülmesi HEDEF Risklerini Göz Önünde

5 Tutarak Gerekli

HEDEF HEDEF HEDEF HEDEF

4 MODÜL 4: AMAÇ, HEDEF VE EYLEMLERİN OLUŞTURULMASI VE TABLOLAŞTIRILMASI

Antalya İl Afet Risk Azaltma Planı, 3 farklı amaç çerçevesinde oluşturulmuştur. Bu amaçlar altında belirlenen 18 adet hedef altında şehirde meydana gelebilecek afetlere hazır olmak, bu afetlerin risklerini azaltmak ve uyum sağlamak amaçlı 111 eylem belirlenmiştir.

Eylemler, amaçlar ve hedefler altında kendi içerisinde önceliklendirilmiştir. Eylemlerin önceliklendirilmesi; kurum kuruluşların temsilcileri ile birlikte gerçekleştirilen çalıştayda tek tek puanlayarak yapılmıştır. Eylemin etkilediği kişi sayısı, bütçesi, eylemi gerçekleştirecek kurumun personel kapasitesi ve mevcut kaynaklar düşünülerek en hızlı gerçekleştirilebilecek ve gerçekleştiğinde daha fazla yarar sağlayabileceği düşünülen eylemler, diğerlerine göre ön (üst) sıralarda yeralmıştır. Bu sayede Ek 7'de görev ve sorumlulukları ayrıntılandırılan eylemlerden sorumlu kurum(lar) ve destekleyici kurum(lar) mevcut bütçe ve kapasite ile mümkün olduğunca hızlı bir şekilde risk azaltma faaliyetlerine başlayabileceklerdir.

4.1 Amaç 1: Afet Risklerine Dirençli Şehir

A1 AMAÇ 1 AFET RİSKLERİNE DİRENÇLİ ŞEHİR

A1 H1 HEDEF 1 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H1 E1 EYLEM 1 İlçe bazında metruk binalar belirlenecektir. Tüm Afetler ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2022

• Çevre, Şehircilik ve İklim

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H1 E2 EYLEM 2 İlçe bazında belirlenen metruk binaların yıkımı yapılacaktır. Tüm Afetler ● İlçe Belediyeleri 01/01/2023- 31/12/2024

• Çevre, Şehircilik ve İklim

• Çevre, Şehircilik ve İklim

A1 H1 E3 EYLEM 3 Deprem Değişikliği İl Müdürlüğü Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi

• Üniversiteler Falezler üzerinde bulunan yapılar için risk belirleme çalışmaları ● Çevre, Şehircilik ve İklim A1 H1 E4 EYLEM 4 Tüm Afetler ● Muratpaşa Belediyesi 01/01/2022-31/12/2022

• Meslek Odaları

• İl Afet ve Acil Durum

• Büyükşehir Belediyesi

• Üniversiteler

A1 H1 E5 EYLEM 5 Tüm Afetler ● Muratpaşa Belediyesi 01/01/2023-31/12/2025

• Meslek Odaları

• İl Afet ve Acil Durum

• Meteoroloji 4. Bölge

A1 H1 E6 EYLEM 6 ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2023

• Meteoroloji 4. Bölge

A1 H1 E7 EYLEM 7 dayanıklılığı konusunda yapılan çalışmalar sonucunda yapısal açıdan ● İlçe Belediyeleri 01/01/2023- 31/12/2025

• Meteoroloji 4. Bölge

A1 H1 E8 EYLEM 8 ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2023

• Çevre, Şehircilik ve İklim

A1 H1 E9 EYLEM 9 Deprem Değişikliği İl Müdürlüğü 01/01/2022- 31/12/2025

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H2 HEDEF 2 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

A1 H2 E1 EYLEM 1 mikro bölgeleme çalışmaları eksik olan il merkezi ve ilçelerdeki Tüm Afetler ● Büyükşehir Belediyesi ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2025

A1 H2 E2 EYLEM 2 Tüm Afetler ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2025

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H2 E3 EYLEM 3 (İmar Daire Bşk.) Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Çevre, Şehircilik ve

A1 H2 E4 EYLEM 4 Tüm Afetler İklim Değişikliği İl Sürekli

• Üniversiteler

• İl Afet ve Acil Durum A1 H2 E5 EYLEM 5 ölçekte (1/1000 ve 1/5000 ölçeğinde) sıvılaşma haritası, yer altı su Deprem ● Büyükşehir Belediyesi 01/01/2022- 31/12/2025

• Meslek Odaları

Yerleşim alanlarında mevcut taşkın sınırları içerisindeki konutlar ● Büyükşehir Belediyesi A1 H2 E6 EYLEM 6 Taşkın ● DSİ 13.Bölge Müdürlüğü 01/01/2022- 31/12/2023

Yeni planlanacak alanlarda taşkın sahaları, açıklama raporu ve plan ● Büyükşehir Belediyesi A1 H2 E7 EYLEM 7 Taşkın ● DSİ 13.Bölge Müdürlüğü Sürekli

• Büyükşehir Belediyesi Yeni yerleşim bölgeleri iskana açılırken ormanlık alan ile arasına Orman ● İlçe Belediyeleri A1 H2 E8 EYLEM 8 ● İlçe Belediyeleri Sürekli tampon bölge bırakılması için düzenlemeler yapılacaktır. Yangını ● Meteoroloji 4. Bölge

• Orman Bölge Müdürlüğü A1 H3 HEDEF 3 Kentin Yapı Stoğunun Çıkarılması Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H3 E1 EYLEM 1 Yapı stoğu envanter çalışmaları tamamlanacaktır. Deprem ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2023

• Üniversiteler

• Meslek Odaları

• Çevre, Şehircilik ve İklim

• İl Kültür ve Turizm

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H3 E2 EYLEM 2 Deprem (Bilgi İşlem Daire Bşk.) 01/01/2022- 31/12/2023

• İlçe Belediyeleri

• İl Afet ve Acil Durum

• Meslek Odaları

• Çevre, Şehircilik ve İklim

• İl Kültür ve Turizm Kent bilgi sistemlerinin afet öncesi planlama, afet anı müdahale, afet ● Büyükşehir Belediyesi A1 H3 E3 EYLEM 3 sonrası iyileştirme çalışmalarında kullanılmak üzere ilgili kurumlarla Deprem (Bilgi İşlem Daire Bşk.) 01/01/2022- 31/12/2025

• Üniversiteler

• İl Afet ve Acil Durum

• Meslek Odaları

A1 H4 HEDEF 4 Deprem Master Planlarının Yapılması Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Çevre, Şehircilik ve İklim

• İl Kültür ve Turizm

• Büyükşehir Belediyesi ● Kültür Varlıklarını A1 H4 E1 EYLEM 1 Deprem Master Planı yapılacaktır. Deprem 01/01/2022- 31/12/2025

• İlçe Belediyeleri Koruma Bölge Kurulu

• Üniversiteler

• Meslek Odaları

• İlgili STK'lar

A1 H5 HEDEF 5 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

tarafından yapılan ve yapılacak olan yol çalışmalarında yol güzergahı Kütle ● Karayolları 13.Bölge ● İl Afet ve Acil Durum A1 H5 E1 EYLEM 1 Sürekli boyunca heyelan ve kaya düşmesi riski olduğu belirlenen alanlarda Hareketleri Müdürlüğü Müdürlüğü

meydana gelebilecek çökme /oturma gibi problemlerin Kütle ● Büyükşehir Belediyesi A1 H5 E2 EYLEM 2 ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022- 31/12/2025 yaşanabileceği alanların tespit edilerek iyileştirme çalışmaları Hareketleri (ASAT)

Kanalizasyon ve yağmur suyu toplama hatlarının birbirinden ● İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi A1 H5 E3 EYLEM 3 bağımsız olarak projelendirilmesi yapılarak toplanan yağmur Taşkın ● Çevre, Şehircilik ve İklim 01/01/2022- 31/12/2025 sularının tekrar kullanımının sağlanması için tesisler kurulacaktır. Değişikliği İl Müdürlüğü

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H5 E4 EYLEM 4 çalışmalarında kütle hareketlerini göz önünde tutarak planlamalar ve 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E5 EYLEM 5 Düden Çayı taşkın yatağının Antalya Havzası Taşkın Planında Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E6 EYLEM 6 iyileştirmesi, yatak genişletmesi ve sedde iyileştirmesi, Antalya Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E7 EYLEM 7 Antalya Havzası Taşkın Planında belirtildiği şekilde iyileştirme Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

A1 H5 E8 EYLEM 8 Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

İl sınırları içerisindeki tüm akarsular için acil müdahale planları ● DSİ 13.Bölge ● Meteoroloji 4. Bölge A1 H5 E9 EYLEM 9 Taşkın 01/01/2022- 31/12/2022

İl sınırları içerisindeki barajların, güncel tehlike tanımları için ● DSİ 13.Bölge ● Meteoroloji 4. Bölge A1 H5 E10 EYLEM 10 Tüm Afetler 01/01/2022- 31/12/2022

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E11 EYLEM 11 iyileştirmeleri Antalya Havzası Taşkın Planında belirtildiği şekilde Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

A1 H5 E12 EYLEM 12 Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E13 EYLEM 13 uygulanması zorunlu subasman kotu ve benzeri tedbirler Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E14 EYLEM 14 düzenlemeleri, Antalya Havzası Taşkın Planında belirtildiği şekilde Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

• DSİ 13.Bölge A1 H5 E15 EYLEM 15 düzenlemelerinin Antalya Havzası Taşkın Planında belirtildiği Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025

Ormana komşu mahallelerin elektrik altyapılarının modernize Orman ● TEİAŞ 19.Bölge A1 H5 E16 EYLEM 16 01/01/2022- 31/12/2025

A1 H6 HEDEF 6 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Çevre, Şehircilik ve

A1 H6 E1 EYLEM 1 Deprem İklim Değişikliği İl 01/01/2022-31/12/2025

İl sınırları içerisinde bulunan özel ve tüzel şahıslara ait okul, yurt, ● İl Sağlık Müdürlüğü hastane gibi umumi kullanıma ait binalar, KAYES kapsamında tespit ● Çevre, Şehircilik ve ● İlçe Belediyeleri A1 H6 E2 EYLEM 2 edilecek, elde edilen tespit sonuçlarına göre bu binaların Deprem İklim Değişikliği İl ● İl Milli Eğitim Müdürlüğü 01/01/2022-31/12/2025 güçlendirilmesi veya yıkılması için ilgili yapı sahipleri ile Müdürlüğü ● Aile ve Sosyal Hizmetler İl

• İl Kültür ve Turizm ● Çevre, Şehircilik ve İklim A1 H6 E3 EYLEM 3 yapılarının deprem risk analizlerinin sonucuna göre güçlendirilmesi Deprem 01/01/2022-31/12/2026

• Gençlik ve Spor İl ● Çevre, Şehircilik ve İklim A1 H6 E4 EYLEM 4 analizlerinin sonucuna göre güçlendirme veya yeniden inşa Deprem 01/01/2022- 31/12/2025

A1 H7 HEDEF 7 İklim Değişikliğine ve Etkilerine Uyum Sağlanması Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H7 E1 EYLEM 1 İlçe bazında mevcut yeşil alan varlığı korunacaktır. Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H7 E2 EYLEM 2 İlçe bazında mevcut yeşil alanlara yenileri eklenecektir. Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi İklim değişikliğine bağlı olarak artan fırtına vb. afetlere karşı kamu (Çevre Koruma ve güvenliğinin sağlanması amacıyla kamusal alanlardaki ağaç, bayrak Meteorolojik Kontrol, Park ve Bahçeler, ● Meteoroloji 4. Bölge A1 H7 E3 EYLEM 3 01/01/2022- 31/12/2022 direği, otobüs durağı, minare vb. yapılarda afet risk çalışmaları Afetler Ulaşım Daire Müdürlüğü

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H7 E4 EYLEM 4 direği, otobüs durağı, minare vb yapılarda yapılan risk 01/01/2023- 31/12/2024

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi

A1 H7 E5 EYLEM 5 her ay düzenli olarak kentin görünen yerlerine tanıtıcı afişler ● DSİ 13.Bölge Müdürlüğü Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Büyükşehir Belediyesi Park ve refüj ağaçlandırmaları yapılırken suya az ihtiyaç duyan ağaç Meteorolojik (Park ve Bahçeler Daire A1 H7 E6 EYLEM 6 Sürekli

• İlçe Belediyeleri

Tarımsal sulamada vahşi sulama yöntemlerinin kullanılmaması için Meteorolojik ● İl Tarım ve Orman A1 H7 E7 EYLEM 7 ● DSİ 13.Bölge Müdürlüğü 01/01/2022-31/12/2025

A1 H8 HEDEF 8 Orman Alanlarının Afet Risklerine Karşı Korunması Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi Yüksek gerilim hatlarının altındaki kurumuş bitki örtüsü periyodik Orman ● TEİAŞ 19.Bölge A1 H8 E1 EYLEM 1 ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

• Büyükşehir Belediyesi Ormanlık alanlara yakın karayolu kenarlarındaki ağaçların alt dalları ● Orman Bölge Müdürlüğü

A1 H8 E2 EYLEM 2 temizlenerek yola yakın toprak örtüsündeki tutuşabilir malzeme ve ● Karayolları 13.Bölge Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• Meteoroloji 4. Bölge Meteorolojik koşulların orman yangını riskini arttırdığı durumlarda Orman ● İl Jandarma Komutanlığı A1 H8 E3 EYLEM 3 Müdürlüğü Sürekli hassas bölgelere insan erişimi engellenecektir. Yangını ● İl Emniyet Müdürlüğü

• Orman Bölge Müdürlüğü

A1 H8 E4 EYLEM 4 ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A1 H8 E5 EYLEM 5 çalışmalarında kolay tutuşan çam türleri yerine geç tutuşan yapraklı ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A1 H8 E6 EYLEM 6 ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A1 H9 HEDEF 9 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• İl Kültür ve Turizm ● Çevre, Şehircilik ve İklim A1 H9 E1 EYLEM 1 sonucuna göre güçlendirme veya özgün yapım sistemine dönüşüm Deprem Sürekli

• Üniversiteler Şehrimizin denize kıyı falez ve plajları vb. doğal yapıları ile ilgili ● Büyükşehir Belediyesi

• Çevre, Şehircilik ve olarak aşınma, beslenme ve yapılaşma durumlarını izlemek amacıyla ● Meteoroloji 4. Bölge Md A1 H9 E2 EYLEM 2 Tüm Afetler İklim Değişikliği İl Sürekli uzaktan algılama yöntemleri kullanarak teknik takibinin yapılması ● İl Afet ve Acil Durum

• Meslek Odaları

A1 H9 E3 EYLEM 3 yangın riskinden en az etkilenmesi için yakınına yangın hidrantları 01/01/2022- 31/12/2025

levhalarının asılması ve bazı noktalarda sigara içilebilir bölümler Orman ● İl Kültür ve Turizm A1 H9 E4 EYLEM 4 01/01/2022- 31/12/2023 oluşturulması, sigara içenlerin bu noktalara yönlendirilmesi için Yangını Müdürlüğü

4.2 Amaç 2: Afet Risklerine Dirençli Ekonomi

A2 AMAÇ 2 AFET RİSKLERİNE DİRENÇLİ EKONOMİ

• Büyükşehir Belediyesi

A2 H1 E1 EYLEM 1 Tüm Afetler (İtfaiye Daire Bşk., Mali Sürekli

A2 H1 E2 EYLEM 2 Tüm Afetler Sürekli

Maden, taş ocağı gibi işletmelerin faaliyetleri sonucunda oluşabilecek ● Çevre, Şehircilik ve ● Büyükşehir Belediyesi A2 H1 E3 EYLEM 3 kütle hareketleri yönünden denetlenmesi, gerekli tedbirlerin alınması, İklim Değişikliği İl (Çevre Koruma Kontrol Daire Sürekli

• DSİ 13.Bölge ● Meteoroloji 4. Bölge A2 H1 E4 EYLEM 4 geçmişe yönelik bilgilerden ve taşkın kayıtlarından elde edilen Taşkın 01/01/2022- 31/12/2022

A2 H1 E5 EYLEM 5 ağaçlar dikmesi ve yetiştirmesinin desteklenmesi amacıyla çalışmalar ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A2 H2 HEDEF 2 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

İl genelinde tarımsal sulamanın tamamen kapalı sistemler vasıtası ile Meteorolojik ● DSİ 13.Bölge ● İl Tarım ve Orman A2 H2 E1 EYLEM 1 01/01/2022- 31/12/2025

Tarımsal drenaj uygulamalarının taşkın riskini arttırmayacak şekilde ● DSİ 13.Bölge ● İl Tarım ve Orman A2 H2 E2 EYLEM 2 Taşkın 01/01/2022- 31/12/2025 yeniden değerlendirilmesi yönünde çalışmalar yapılacaktır. Müdürlüğü Müdürlüğü

• İl Tarım ve Orman A2 H2 E3 EYLEM 3 değerlendirilmesi yönünde çalışmalar yapılacaktır. Taşkın Sürekli

A2 H3 HEDEF 3 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• Büyükşehir Belediyesi Turizm potansiyeline sahip kültürel alanlardaki afet risklerine yönelik ● İl Kültür Turizm ● İlçe Belediyeleri A2 H3 E1 EYLEM 1 Tüm Afetler Sürekli risk azaltma çalışmaları yapılacaktır. Müdürlüğü ● Çevre, Şehircilik ve İklim

• İl Kültür Turizm Müdürlüğü

• İl Afet ve Acil Durum ● Büyükşehir Belediyesi A2 H3 E2 EYLEM 2 tercüman sağlanması amacıyla ilgili STK ve kurumlar ile protokoller Tüm Afetler Sürekli

• İlgili STK'lar

• Büyükşehir Belediyesi

A2 H3 E3 EYLEM 3 vanası ve kitlerinin bulundurulması sağlanacak ve faal çalışırlılığının Sürekli

A2 H4 HEDEF 4 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• İl Afet ve Acil Durum A2 H4 E1 EYLEM 1 için taşkın sigorta sisteminin geliştirilmesi ve halkın farkındalığının Taşkın ● DSİ 13. Bölge Müdürlüğü Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum A2 H4 E2 EYLEM 2 bilinçlendirmek için sigorta sektörü temsilcileriyle birlikte çalışmalar Deprem ● DASK Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum ● İl Tarım ve Orman A2 H4 E3 EYLEM 3 sigorta sisteminin özendirilmesi, sigortalı işletmelerin sayısının Tüm Afetler Sürekli

İlimiz genelinde TARSİM tarım sigortalarının, tarım ve hayvan Meteorolojik ● İl Afet ve Acil Durum A2 H4 E4 EYLEM 4 ● TARSİM Sürekli yetiştiricileri arasında kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Afetler Müdürlüğü

4.3 Amaç 3: Afet Risklerine Dirençli Toplum

A3 AMAÇ 3 AFET RİSKLERİNE DİRENÇLİ TOPLUM A3 H1 HEDEF 1 Kurumlar Arası Koordinasyonun Geliştirilmesi Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

Kurumlar arası iş birliği ve koordinasyonu artırmak amacı ile ● İl Afet ve Acil Durum A3 H1 E1 EYLEM 1 Tüm Afetler Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum A3 H1 E2 EYLEM 2 yönelik çalışmalar yapılacak, bunların akreditasyonu için gerekli olan Tüm Afetler Sürekli

• Büyükşehir Belediyesi

• İlçe Belediyeleri

• TEİAŞ 19. Bölge Müdürlüğü Altyapı tesislerinin takibi için güncel verilerin paylaşımı konusunda ● İl Afet ve Acil Durum A3 H1 E3 EYLEM 3 Tüm Afetler ● BOTAŞ Sürekli

• Karayolları 13.Bölge

• Büyükşehir Belediyesi (Kent 6306 sayılı kanun gereği riskli alan ve riskli yapı tespitlerinin ● Çevre, Şehircilik ve ● İlçe Belediyeleri A3 H1 E4 EYLEM 4 yapılması amacıyla çeşitli kurum, kuruluşlar, üniversiteler ve Deprem İklim Değişikliği İl ● Üniversiteler Sürekli

• Meslek Odaları

• İlgili STK' lar

Taşkın anında yapılması gerekenler hususunda tatbikatlar yapılacak, ● DSİ 13.Bölge ● İl Afet ve Acil Durum A3 H1 E5 EYLEM 5 Taşkın Sürekli

A3 H1 E6 EYLEM 6 ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A3 H2 HEDEF 2 Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

A3 H2 E1 EYLEM 1 bölgelere uyarıcı nitelikteki bilgilendirme levhalarının yerleştirilmesi Sürekli

İncinebilir grupların izlenmesi ve afetlere dayanıklılıklarının ● Aile ve Sosyal Hizmetler A3 H2 E2 EYLEM 2 Tüm Afetler ● İlgili STK' lar 01/01/2022- 31/12/2022

A3 H2 E3 EYLEM 3 arttırılması amacıyla oluşturulan veri tabanının kent bilgi sistemine Tüm Afetler ● İlçe Belediyeleri 01/01/2023- 31/12/2025

Medyada paylaşılacak afet sonrası görüntülerin içeriğiyle ilgili basın ● İl Afet ve Acil Durum A3 H2 E4 EYLEM 4 Tüm Afetler 01/01/2022 - 31/12/2022

• Üniversiteler

• İl Afet ve Acil Durum ● Büyükşehir Belediyesi A3 H2 E5 EYLEM 5 ve esaslara uygun olarak CBS sistemi ile ilgili olarak veri Tüm Afetler Sürekli

• DSİ 13.Bölge Müdürlüğü

AFAD gönüllülerinin sayıları arttırılarak eğitim ve tatbikatların ● İl Afet ve Acil Durum A3 H2 E6 EYLEM 6 Tüm Afetler Sürekli

A3 H2 E7 EYLEM 7 ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A3 H3 HEDEF 3 Erken Uyarı Sistemlerinin Geliştirilmesi Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

• DSİ 13.Bölge A3 H3 E1 EYLEM 1 Taşkın erken uyarı sistemi geliştirilecektir. Taşkın 01/01/2022- 31/12/2023

İl sınırları içerisindeki barajların yıkılma analizleri yapılarak erken ● DSİ 13.Bölge A3 H3 E2 EYLEM 2 Taşkın 01/01/2022- 31/12/2023

İncinebilir gruplara yönelik ikaz ve alarm sistemlerinin modernize ● Aile ve Sosyal Hizmetler A3 H3 E3 EYLEM 3 Tüm Afetler 01/01/2022- 31/12/2023

• Üniversiteler

• İl Afet ve Acil Durum A3 H3 E4 EYLEM 4 Tsunami erken uyarı sistemi geliştirilecektir. Deprem ● Meslek Odaları 01/01/2022- 31/12/2023

• İlgili STK'lar

A3 H3 E5 EYLEM 5 dijital bildirim levhalarında "Orman Yangını Açısından Çok Riskli" ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A3 H4 HEDEF 4 Afetler Konusunda Eğitimlerin Sürdürülmesi Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi İklim değişikliği ile ilgili toplum bilincinin yaratılmasına yönelik Meteorolojik ● Meteoroloji 4. Bölge A3 H4 E1 EYLEM 1 Sürekli

Taşkın anında yapılması gerekenler hususunda tatbikatlar yapılması, ● DSİ 13.Bölge A3 H4 E2 EYLEM 2 Taşkın Sürekli

Çiftçilere yönelik anız yakılmasının zararları konularında Orman ● İl Tarım ve Orman ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E3 EYLEM 3 Sürekli

A3 H4 E4 EYLEM 4 yanıcı maddelerin temizlenmesinin gerekliliği ile ilgili eğitimler ● Orman Bölge Müdürlüğü Sürekli

A3 H4 E5 EYLEM 5 Tüm Afetler ● DSİ 13.Bölge Müdürlüğü Sürekli

yönetmeliği ile ilgili mevzuatlar, afet risklerinin belirlenmesi, afet ● İl Afet ve Acil Durum ● Çevre, Şehircilik ve İklim A3 H4 E6 EYLEM 6 Tüm Afetler Sürekli zararlarının azaltılması konularında eğitimler verilecek ve farkındalık Müdürlüğü Değişikliği İl Müdürlüğü

uygulamalar ve edinilen tecrübeler, ilgili kurum ve kuruluşlarla Kütle ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E7 EYLEM 7 Sürekli paylaşılacak ve afet riskine karşı bilinçlendirme eğitimleri Hareketleri Müdürlüğü

tarafından yapılmış olan plan ve projeler hakkında diğer kamu kurum ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E8 EYLEM 8 Tüm Afetler Sürekli

Müdürlüğü tarafından afet bilinçlendirme eğitim müfredatı ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E9 EYLEM 9 Tüm Afetler Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E10 EYLEM 10 İlimizde bulunan okullarda afet çantası hazırlanması, temel afet Deprem Sürekli

Mevcut müdahale kapasitesini teknolojik gelişmelere paralel olarak ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E11 EYLEM 11 Tüm Afetler Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E12 EYLEM 12 yetiştirmek amacıyla, üniversitelerde ilgili çalışmaların yapıldığı Tüm Afetler ● Üniversiteler Sürekli

• İl Afet ve Acil Durum ● Aile ve Sosyal Hizmetler İl A3 H4 E13 EYLEM 13 Engelli grupları için eğitim modülleri standart hale getirilecektir. Tüm Afetler Sürekli

• Çevre, Şehircilik ve Kamuda yer alan personel için KAYES eğitimleri, hasar tespit ● İl Afet ve Acil Durum A3 H4 E14 EYLEM 14 Tüm Afetler İklim Değişikliği İl Sürekli

Özellikle yaz aylarında şehirlerin görünür noktalarındaki bilboardlara Orman ● Büyükşehir Belediyesi A3 H4 E15 EYLEM 15 ● Orman Bölge Müdürülüğü Sürekli kamu spotu şeklinde orman yangını risklerine karşı afişler aşılacaktır. Yangını ● İlçe Belediyeleri

A3 H5 HEDEF 5 Afetlerde incinebilir grupların korunmasına öncelik vermek Afet Türü Sorumlu Kurum(lar) Destekleyici Kurum(lar) Gerçekleştirme Dönemi

A3 H5 E1 EYLEM 1 Tüm Afetler Sürekli

• Büyükşehir Belediyesi

A3 H5 E2 EYLEM 2 Deprem ● İlçe Belediyeleri 01/01/2022 - 31/12/2024

A3 H5 E3 EYLEM 3 Yerleştirme ve Planlama Çalışma Grubu'nun direktiflerine bağlı Deprem ● İlçe Belediyeleri ● İl Jandarma Komutanlığı 01/01/2022 - 31/12/2022

• Aile ve Sosyal Hizmetler İl

A3 H5 E4 EYLEM 4 Tüm Afetler Sürekli

• İlçe Belediyeleri

• İl Afet ve Acil Durum

• İl Milli Eğitim Müdürlüğü

A3 H5 E5 EYLEM 5 Tüm Afetler ● İl Sağlık Müdürlüğü Sürekli

• Büyükşehir Belediyesi

• İlgili STK lar

4 MODÜL 5: İZLEME VE DEĞERLENDİRME

Bu bölümde, İl Afet Risk Azaltma Planı'nın izleme ve değerlendirme, yöntem ve teknikleri yer almaktadır.

İl Afet Risk Azaltma Planlarını hazırlayacak olan sorumlu birime yönelik izleme ve değerlendirme yöntem, tekniklerinin gösterilmesi hedeflenmekte, sonuçların İl Afet Risk Azaltma Planları'na ne şekilde yansıtılabileceği gösterilmektedir.

4.1 Süreç

Planın izleme ve değerlendirme çalışması, izleme ve değerlendirme olmak üzere iki bölümde yapılır; izleme her altı ayda bir eylemlerin izleme tablosu doldurularak, değerlendirme ise yılda bir defa yapılır.

Plandaki eylemlerin izleme ve değerlendirilmesinin yapılabilmesini kolaylaştırmak için İl Afet Risk Azaltma Planı İzleme ve Değerlendirme Sistemi Yazılımı oluşturulmuştur. Bu yazılım il afet risk azaltma planlarının izleme ve değerlendirmesinin daha hızlı ve etkin bir şekilde yapılmasının kolaylaştırılması; planların etkililiğini sağlamak için karar vericilere planlarla ilgili durumun gösterilmesi amacıyla kullanılacaktır. Yazılım sayesinde plandaki sorumlu ve destek kuruluşlar, şifreleriyle yazılıma giriş yapacak, eylemleri web üzerinden çevrimiçi olarak takip edecek ve eylemlerle ilgili istenen verileri/bilgileri yazılıma girebilecektir. Antalya AFAD plandaki paydaşları yazılım ve yazılımın kullanımı hakkında bilgilendirecektir.

İzleme ve değerlendirme yöntem ve uygulama çalışmaları detaylı şekilde aşağıda anlatılmıştır.

4.1.1 İzleme Süreci

• Planın izlenmesi, planda yer alan her eylem bazında, eylemden/eylemlerden sorumlu kurumun koordinasyonunda destekleyici kurum ve kuruluş(lar)la birlikte, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren, 6 (altı) aylık periyodu içerisine alacak şekilde gerçekleştirilir.

• Eylemlerdeki sorumlu kurum, sorumlu olduğu her eylem için "Eylem İzleme Tablosu"nu (Tablo 4.1) doldurarak izleme raporunu oluşturur.

• Eylem izleme tablolarının altı aylık periyot içerisinde eylemin uygulanması ile ilgili durumu, gerçekleştirilen faaliyetleri, eylemin tamamlanma yüzdesini, gelecek altı ayda yapılması planlanan faaliyetleri içermesi esastır.

• Tamamlanması için süre öngörülemeyen sürekli nitelikteki eylemler de dâhil olmak üzere planda bulunan bütün eylemler izleme sürecine tabidir.

• Eylemle ilgili ilk eylem izleme tablosu, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren, başlangıçtaki mevcut durumu ortaya koyacak biçimde düzenlenir.

• Eylem tamamlandığında son defa eylem izleme tablosu doldurulur.

• Altı aylık periyodun sonunda İl Afet Acil Durum Müdürlüğü eylemden/eylemlerden sorumlu kurumlardan resmi yazı ile "Eylem İzleme Tablosu"nu doldurmasını talep eder ve 30 (otuz) gün içerisinde "Eylem İzleme Tabloları" ndan oluşan izleme raporu, eylemden/eylemlerden sorumlu kurum tarafından Antalya AFAD'a gönderilir.

• Antalya AFAD'da bulunan İl Afet Risk Azaltma Planlama Sekretaryası, gelen izleme raporlarının bir araya getirilmesi ile rapor oluşturur. İzleme raporlarında eksik ve/veya eksiklik olması durumda konsolide rapor oluşturulmaz. Eksiğin ve/veya eksikliklerin tamamlanması için önlemler alınır.

• Antalya AFAD, oluşturulan konsolide raporu İRAP kapsamında oluşturulan "Teknik Çalışma Grubu"na iletir.

• Plan yürürlükte olduğu sürece planın izlenmesi devam eder.

Plan İzleme Dönemi:

Eylem Numarası:

Eylem:

Sorumlu Kurum:

Destekleyici Kurum ve Kuruluş(lar):

Eylemin Durumu 2 ( ) Devam Ediyor

Eylemin Tamamlanma Yüzdesi*

Eylemle İlgili Gerçekleştirilen Faaliyetler:

Eylemle İlgili Yapılması Planlanan Faaliyetler:

Eylemin Başlangıcındaki Mevcut Durum**:

• Eylemin tamamlanma yüzdesi yazılmalıdır.

• * Planın yürürlüğe girmesinden sonra eylem izleme tablosu ilk kez doldurulduğunda bilgi girilmelidir.

Ardından gelen izleme dönemlerinde boş bırakılmalıdır.

4.1.2 Değerlendirme Süreci

• Planın değerlendirilmesi, planda yer alan her eylem bazında, eylemden sorumlu kurumun koordinasyonunda destekleyici kurum ve kuruluş(lar)la birlikte, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren 12 (on iki) aylık periyot içerisine alacak şekilde gerçekleştirilir.

• Eylemlerdeki sorumlu kurum, sorumlu olduğu her eylem için "Eylem Değerlendirme Tablosu"nu (Tablo 4.2) doldurarak değerlendirme raporunu oluşturur.

• Eylem değerlendirme tablolarının on iki aylık periyot içerisinde eylemin afet riskinin azaltılmasına etkisini, devam eden eylemle ilgili olmak kaydıyla yapılmasına ihtiyaç duyulan/yapılması tavsiye edilen yeni eylem önerilerini, eylemin uygulanması sırasında varsa karşılaşılan zorlukları, varsa başka afet risklerinin artmasına/azalmasına neden olup olmadığını ve eylemin başlatılması, sürdürülmesi ve/veya tamamlanması için ihtiyaç duyulan kaynakları, bu kaynaklarla ilgili ayrıntılı bilgiyi içermesi esastır.

• Tamamlanması için süre öngörülemeyen sürekli nitelikteki eylemler de dahil olmak üzere planda bulunan bütün eylemler değerlendirme sürecine tabidir.

• Eylem tamamlandığında son defa eylem değerlendirme tablosu doldurulur. Eylemle istenilen neticeye ulaşılıp ulaşılmadığı, tamamlanan eylem sonucunda eylemle ilgili olmak kaydıyla yapılmasına ihtiyaç duyulan/yapılması tavsiye edilen yeni eylem önerileri tabloya işlenir.

• On iki aylık periyodun sonunda Antalya AFAD eylemden/eylemlerden sorumlu kurumlardan resmi yazı ile "Eylem Değerlendirme Tablosu"nu doldurmasını talep eder ve 60 (altmış) gün içerisinde değerlendirme raporu, eylemden/eylemlerden sorumlu kurum tarafından Antalya AFAD 'a gönderilir.

• Antalya AFAD'da bulunan İl Afet Risk Azaltma Planlama Sekretaryası, gelen değerlendirme raporlarının konsolide edilmesiyle rapor oluşturur. Değerlendirme raporlarında eksik ve/veya eksiklik olması durumda konsolide rapor oluşturulmaz. Eksiğin ve/veya eksikliklerin tamamlanması için önlemler alınır.

• Antalya AFAD, oluşturulan konsolide raporu İRAP kapsamında oluşturulan "Teknik Çalışma Grubu"na iletir.

• Teknik Çalışma Grubu, daha önce iletilen 2 (iki) adet konsolide plan izleme raporu ve 1 (bir) adet konsolide değerlendirme raporu üzerine düzenlenen toplantıda İRAP'ın durumunu değerlendirir. Bu değerlendirme ile, afet risk azaltma eylemleri sayesinde afet riskinin ne ölçüde azaltıldığı, afet türleri açısından afet risk değerlendirmeleri de göz önüne alınarak afet riskinin azaltılmasında istenilen noktaya gelinip gelinmediği ve eylemler nedeniyle afet risklerinin oluşmasına/artmasına sebep olunup olunmadığı ortaya konur.

• Değerlendirme neticesinde İRAP'ın uygulanabilirliğini sağlamak ve ildeki afet risklerini azaltmak için gereken tedbirler "İl Afet Risk Azaltma Planı Hazırlama Komisyonu"na ve/veya İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu'na rapor olarak sunulur.

• Plan yürürlükte olduğu sürece planın değerlendirilmesi devam eder.

Plan Değerlendirme Dönemi:

Eylem Numarası:

Eylem:

Sorumlu Kurum:

Destekleyici Kurum(lar):

Eylemin Afet Riskinin Azaltılmasına Etkisi:

Devam Eden Eylemle İlgili Yeni Eylem Önerileri*:

Eylemin Uygulanması Sırasında Karşılaşılan Zorluklar**:

Eylemin Başka Afet Risklerinin Artmasına/Azalmasına Etkisi***:

Eylemin Başlatılması, Sürdürülmesi ve/veya Tamamlanması için İhtiyaç Duyulan Kaynaklar****:

Tamamlanan Eylemin Afet Riskinin Azaltılmasına Katkısı ve Tamamlanan Eylemle İlgili Yeni Eylem Önerileri*****:

• Öneri bulunması durumunda doldurulacaktır.

• * Eylemin uygulanması sırasında karşılaşılan zorluk varsa yazılmalıdır, yoksa boş bırakılmalıdır.

• ** Eylemin başka afet risklerinin artmasına/azalmasına etkisi olduğuna dair bilgi varsa yazılmalı ve ayrıntılandırılmalıdır. Bilgi bulunmuyorsa boş bırakılmalıdır.

• *** Lütfen ayrıntılandırınız.

• **** Eylem tamamlandığında doldurulacaktır.

KAYNAKLAR

AFAD. (2019). Deprem Dairesi Başkanlığı. Türkiye Deprem Tehlike Haritası. Şubat 01, 2021 tarihinde https://deprem.afad.gov.tr/deprem-tehlike-haritasi adresinden alındı

AFAD. (2019). Türkiye Deprem Tehlike Haritaları. Nisan 05, 2021 tarihinde https://tdth.afad.gov.tr/ adresinden alındı

AFAD. (2021). Deprem Dairesi Başkanlığı. Tarihsel Depremler. Şubat 24, 2021 tarihinde https://deprem.afad.gov.tr/tarihseldepremler adresinden alındı

AFAD. (2021). Deprem Kataloğu. Nisan 05, 2021 tarihinde https://deprem.afad.gov.tr/depremkatalogu adresinden alındı

AFAD Antalya. (2021). Antalya İl Afet Müdahale Planı. TAMP-Antalya.

AFAD Antalya. (2021). Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü.

AFAD Antalya. (2021). TAMP-Antalya. Barınma Çalışma Grubu Planı.

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Md., 2021 ve İl Sağlık Md., 2021. (tarih yok).

Antalya Büyükşehir Bld.Bşk. (2021).

Antalya Çevre ve Şehircilik Md. (2021).

Antalya Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü. (2019). Antalya Çevre Durum Raporu. Antalya.

Antalya Deniz Ticaret Odası. (2020).

Antalya Kültür ve Turizm Md. (2021).

Antalya Ticaret Borsası. (2019). Ekonomik Rapor. Antalya. Şubat 18, 2021 tarihinde https://www.antalyaborsa.org.tr/yönetim/pdf/109202011105.pdf adresinden alındı

Asri, İ., Ö.E. (2015). CBS Destekli Orman Yangını Risk Dağılım Analizi Antalya Örneği. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi.

(3), 407–422. Natural Hazards and Earth System Sciences.

DASK. (2021).

Dipova, N. (2005). Antalya Falezlcrinde Gözlenen Stabilite Problemleri. (29 (2)). Jeoloji Mühendisliği Dergisi.

Dipova, N. ve B.C. (2011). Antalya ili Yerleşim Alanının Depremselliğinin Araştırılması. Jeoloji Mühendisliği Dergisi(35), 93-114.

DSİ. (2021). 13.Bölge Müdürlüğü.

Enerji Atlası. (2020). Antalya Elektrik Santralleri. Şubat 16, 2021 tarihinde https://www.enerjiatlasi.com/şehir/antalya/ adresinden alındı

Enerji Bakanlığı. (2020). Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası. Ankara. Şubat 15, 2021 tarihinde https://gepa.enerji.gov.tr/MyCalculator/ adresinden alındı

Enerya Enerji A.Ş. . (2021).

Erdik, M., vd. (1999). Assessment of earthquake hazard in Turkey and neighboring regions. (42), 6. GSHAP Annali di Geofisica. extensional and strike-slip faulting in the Isparta Angle(298), 103-132. Turkey SW: Tectonophysics.

Gökçeoğlu, C. ve E.M. (2001). Heyelan duyarlılık haritalarının hazırlanmasında kullanılan parametrelere ilişkin belirsizlikler. (23), 189-206. Yerbilimleri Dergisi. http://www.tuik.gov.tr. (2021). İl Göstergeleri. Şubat 22, 2021 tarihinde TÜİK: https://biruni.tuik.gov.tr/ilgosterge/?locale=tr adresinden alındı

İl Planlama Md. (2018).

Karabacak, K. ve Ark. (2019). Antalya ilinde Orman Yangınlarının Mekansal İstatistikle Analizi.

1. İstanbul Uluslararası Coğrafya Kongresi Bildiri Kitabı, 615-630. İstabul Üniversitesi Yayınları.

Karabulut, M. ve Ark. (2013). Coğrafi Bilgi Sistemleri Kullanarak Başkonuş Dağında Kahramanmaraş Orman Yangını Risk Alanlarının Belirlenmesi. The Journal of International Social Research.

Karayolları 13.Bölge Md. (2021).

Koçak, D. İ. (2011). Bambus Plajının Doğusundaki Falezlerde (Antalya) 2001 Yılında Oluşan Göçmeler. (8), 29-44. Eastern Geographical Review.

Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2012). Dünden Bugüne Antalya. Şubat 23, 2021 tarihinde https://antalya.ktb.gov.tr/Eklenti/38501,2012-iidundenbuguneantalya.pdf?0 adresinden alındı

Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2020). Tesis İstatistikleri. Şubat 15, 2021 tarihinde https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9859/tesis-istatistikleri.html adresinden alındı

Meteoroloji 4.Bölge Md. (2021).

Milli Savunma Bakanlığı. (2021). Harita Genel Müdürlüğü. Şubat 12, 2021 tarihinde https://harita.gov.tr/urunler/indirilebilir-verilerdosyalar/13 adresinden alındı

MTA. (2014).

MTA. (2019). 1/25000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları.

Orange Smile. (2021). Best City Guide. Şubat 18, 2021 tarihinde https://www.orangesmile.com/travelguide/antalya/high-resolution-maps.htm adresinden alındı

Orman Bölge Md. (2021). Antalya.

Özçağlar, P. (2016). Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri II Akdeniz Bölgesi (Antalya). Şubat 25, 2021 tarihinde Ankara Üniversitesi: http://geography.humanity.ankara.edu.tr/wpcontent/uploads/sites/277/2016/11/TCB-İ_Genel_2.pdf adresinden alındı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). Antalya İl Sanayi Durum Raporu. Şubat 24, 2021 tarihinde raporlari/mu2603011608 adresinden alındı

Saygılı, R. (2020). Türkiye'nin Fiziki Coğrafya Haritaları. Şubat 10, 2021 tarihinde Coğrafya Harita: http://cografyaharita.com/haritalarını/2a_antalya_ili_fiziki_haritasi.png adresinden alındı

Saygılı, R. (2020). Türkiye Mülki İdare Haritaları. Şubat 10, 2021 tarihinde Coğrafya Harita: http://cografyaharita.com/haritalarını/4o-antalya-ilinin-lokasyon-haritasi.png adresinden alındı

Schuster, R. a. (1986). Economic losses and fatalities due to landslides. (23 (1)), 11-28. Bulletin of Association of Engineering Geologists.

Sümbül, H. vd. (2005). Türkiye'nin Doğa Rehberi. İstanbul: Mart Yayınları.

Şenel, M. (1997). 1:250 000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları; No:4, Isparta Paftası. Ankara: MTA Yayınları.

Şenel, M. (2002). Türkiye Jeoloji Haritası. Ankara: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü.

Şener, E. (2019). İnsansız Hava Araçları Kullanılarak Olası Kaya Düşmelerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri Tabanlı 3D Modellenmesi. Kasımlar Köyü (Isparta-Türkiye) Örneği.(23 (2)), 419-426. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi(.

Tarım ve Orman İl Md. (2020).

TEİAŞ 19.Bölge Md. (2021).

Turizm Data Bank. (2020). Şubat 14, 2021 tarihinde https://www.turizmdatabank.com/antalyaya-gelen-turist-sayisi/ adresinden alındı

TÜİK. (2021). Merkezi Dağıtım Sistemi. Şubat 15, 2021 tarihinde https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr adresinden alındı

TÜİK Bölge Müdürlüğü. (2021).

TÜREB. (2021). Türkiye Rüzgar Enerjisi İstatistik Raporu. Ankara. Mart 01, 2021 tarihinde https://tureb.com.tr//yayin/turkiye-rüzgar-enerjisi-istatistik-raporu-ocak-2021/139 adresinden alındı

Türk Telekom Antalya Bölge Md. (2021).

Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı. (2019). Ulaşımda ve İletişimde Antalya. Şubat 15, 2021 tarihinde https://www.uab.gov.tr/uploads/cities/antalya/07-antalya.pdf adresinden alındı

EKLER

EK 1 - ÇALIŞTAY TARİHLERİ

İRAP hazırlık çalışmalarında 2 adet çevrimiçi çalıştay düzenlenmiştir. 1.Çalıştayda GZFT Analizi, Senaryo Belirleme ve Olay Önlem Tabloları doldurulmuş, 2. Çalıştayda ise riskazaltmaya yönelik amaç hedef ve eylemler, söz konusu eylemleri gerçekleştirmekten sorumlu kurum ve kuruluşlar, gerçekleştirme süreleri belirlenmiştir.

Çalıştay tarihleri aşağıda belirtilmiştir.

Sıra Tarihler No 1.Çalıştay 2.Çalıştay

1 METEOROLOJİK VE HİDROLOJİK AFETLER 24-25.05.2021 01-02.07.2021

2 ORMAN YANGINI 24-25.05.2021 01-02.07.2021

3 KÜTLE HAREKETLERİ 24-25.05.2021 01-02.07.2021

4 DEPREM 24-25.05.2021 01-02.07.2021

EK 2 - MODERATÖRLER VE RAPORTÖR LİSTESİ

Yapılan çevrimiçi İRAP Çalıştaylarında görev alan moderatör, moderatör yardımcısı ve raportörlerin listesi aşağıda sunulmuştur.

Afet Masası Adı Adı Soyadı Kurumu Çalıştaydaki Görevi Hortum, Murat GÜLER Meteoroloji 4.Bölge Md. Moderatör Fırtına, Sel-Su Yunus ÖZKOCA Antalya AFAD Moderatör Yardımcısı VE HİDROLOJİK

AFETLER

Taşkın Remzi CENGİZ DSİ 13.Bölge Md. Moderatör Yardımcısı ORMAN YANGINI Rafet GÖKLER Orman Bölge Md. Moderatör Yardımcısı Prof.Dr.Bekir Taner SAN Akdeniz Üniversitesi Moderatör Dr.Yasemin LEVENTELİ Akdeniz Üniversitesi Moderatör KÜTLE HAREKETLERİ Ar.Gör.Hatice Seval MANAP Akdeniz Üniversitesi Moderatör Yardımcısı

Prof.Dr.Nihat DİPOVA Akdeniz Üniversitesi Moderatör Doç.Dr.Ramazan ÖZÇELİK Akdeniz Üniversitesi Moderatör DEPREM

Perihan AKBAŞ KAYHAN Antalya AFAD Moderatör Yardımcısı

EK 3 - TOPLANTI TARİHLERİ

İRAP hazırlık çalışmaları kapsamında Antalya AFAD koordinesinde düzenlenen toplantılara ait bilgiler aşağıda listelenmiştir.

Sıra

Tarih Toplantı Şekli İçeriği

1 11.01.2021 Yüz yüze Bilgilendirme Toplantısı

2 03.02.2021 Yüz yüze Üst Düzey Yetkililere Bilgilendirme Toplantısı 3 15.02.2021 Yüz yüze İRAP ile İlgili Teknik Personel Bilgilendirme Toplantısı (1.Grup) 4 16.02.2021 Yüz yüze İRAP ile İlgili Teknik Personel Bilgilendirme Toplantısı (2.Grup) 5 24.02.2021 Çevrimiçi Akademik Danışma Kurulu ile bilgilendirme ve tanışma toplantısı 6 22.03.2021 Çevrimiçi 1. Çalıştay Öncesi Teknik Personel İle Değerlendirme Toplantısı

1. Çalıştay Öncesi Akademik Danışma Kurulu ile Değerlendirme 7 24.03.2021 Çevrimiçi Toplantısı

1. Çalıştay Öncesi Akademik Danışma Kurulu Katılımıyla 8 18.05.2021 Çevrimiçi Moderatör Toplantısı

2. Çalıştay Öncesi Akademik Danışma Kurulu Katılımıyla 9 22.06.2021 Çevrimiçi Moderatör Toplantısı

10 07.07.2021 Yüz yüze İAADKK Üyelerine Bilgilendirme Toplantısı

EK 4 - İRAP SEKRETARYASI

İl Afet Risk Azaltma Planını hazırlamaktan ve süreci takip etmekten sorumlu, Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde görevli personellerden oluşan, 07.01.2021 tarih ve 3221 sayılı Olur ile oluşturulan İRAP Sekteraryası aşağıda yer almaktadır.

Adı Soyadı Ünvanı Görevi Perihan AKBAŞ KAYHAN Şube Müdür V. Başkan Ali UĞUZ Çevre Mühendisi Üye Caner DOST Harita Mühendisi Üye Deniz KOÇAK Sosyal Çalışmacı Üye Derya KARATÜRK Jeoloji Mühendisi Üye Engin ÇUKURCA Jeofizik Mühendisi Üye Meral KAÇMAZ Çözümleyici Üye Pınar ÖZBEK Memur Üye Ümmü FINDIK Enformasyon Memuru Üye Yunus ÖZKOCA Meteoroloji Mühendisi Üye

EK 5 - İRAP TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU

İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanmasında İRAP Sekretaryasına destek veren Teknik Çalışma Grubunu oluşturan kurumların listesi aşağıda yer almaktadır.

Sıra Sıra No Kurum Adı No Kurum Adı 1 Akdeniz Üniversitesi 19 Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü 2 Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı 20 İLBANK A.Ş. Antalya Bölge Müdürlüğü 3 Akseki Belediye Başkanlığı 21 TEİAŞ 19. Bölge Müdürlüğü 4 Alanya Belediye Başkanlığı 22 Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 6. Bölge Müd. 5 Demre Belediye Başkanlığı 23 Antalya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 6 Döşemealtı Belediye Başkanlığı 24 İl Sağlık Müdürlüğü 7 Gazipaşa Belediye Başkanlığı 25 İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 8 Gündoğmuş Belediye Başkanlığı 26 Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü 9 Kaş Belediye Başkanlığı 27 Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 10 Kemer Belediye Başkanlığı 28 İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 11 Kepez Belediye Başkanlığı 29 Antalya Liman Başkanlığı 12 Konyaaltı Belediye Başkanlığı 30 Ticaret İl Müdürlüğü 13 Korkuteli Belediye Başkanlığı 31 ASAT Genel Müdürlüğü 14 Kumluca Belediye Başkanlığı 32 Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. 15 Manavgat Belediye Başkanlığı 33 Enerya Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. 17 Orman Bölge Müdürlüğü 35 Türk Telekom Bölge Müdürlüğü 18 Meteoroloji 4. Bölge Müdürlüğü

EK 6 - İRAP DESTEK KURULU

İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanmasında İRAP Sekretaryasına destek veren Destek Kurulundaki kurumların listesi aşağıda yer almaktadır.

EK 7 - EYLEMLERDEN SORUMLU VE DESTEKLEYİCİ KURUMLARIN GÖREVLERİ

Sorumlu Kurum

Sorumlu kurum, eylemin esas sorumlusu olup destekleyici kurum ve kuruluşlarla birlikte çalışır.

Sorumlu kurumun görevleri;

• Destekleyici kurumlarla beraber sorumlu olduğu eylem ve projelerin iş planını yapmak.

• Destekleyici kurumlarla beraber sorumlu olduğu eylem ve projelerin iş planına göre yapılmasını sağlamak.

• Destekleyici kurumlarla beraber sorumlu olduğu eylem ve projelerin maliyetinin kendi bütçeleri ve destekleyici kurumların bütçelerinden harcanmasını sağlamak.

• Destekleyici kurumlarla beraber sorumlu olduğu eylem ve projelerin maliyetinin harcama planlamasını yapmak.

• Destekleyici kurumlarla beraber yapılan eylemleri raporlama ve plan takibi yapan kuruma bildirmek.

• Destekleyici kurumlarla beraber sorumlu olduğu eylem ve projelerin uygulamaları için gerekirse kılavuz ve dokümantasyon oluşturarak belirli çerçevede yapılmasını sağlamak.

• Gerekirse sorumlu olduğu eylem ve projeleri, beraber çalıştığı destekleyici kurum ya da kurumlarla ilgi alanlarına göre paylaştırmak ve koordinasyonunu sağlamak.

Destekleyici Kurumlar

Eylemlerin gerçekleştirilmesinde destekleyici rol oynayacak kurumlardır. Destekleyici kurumun görevleri;

• Sorumlu kurum tarafından kendisine verilen ve sorumlu olduğu eylem ve projelerin iş planını yapmak.

• Sorumlu kurum tarafından kendisine verilen ve sorumlu olduğu eylem ve projelerin iş planına göre yapılmasını sağlamak.

• Sorumlu kurum tarafından kendisine verilen eylem ve projelerin maliyetinin kendi bütçelerinden harcanmasını sağlamak.

• Sorumlu kurum tarafından kendisine verilen eylem ve projelerin maliyetinin harcama planlamasını yapmak.

• Sorumlu kurumun istediği şekilde yapılan eylemlerin raporlaması yapılarak sorumlu kuruma bildirmek.

• Eylem ve projelerin uygulamaları için sorumlu kurum tarafından oluşturulan kılavuz ve dokümantasyona uymak.