Çömez, Hazine ve Maliye Bakanlığına MSCI'nın Türkiye kararını sordu

İYİ Parti Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, 20 Ekim 2026 tarihinde MSCI'nin Türkiye hisse senetlerine yönelik endeks değişikliklerini dondurma kararına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e yazılı soru önergesi verdi. Çömez, sermaye piyasalarındaki denetim mekanizmalarının etkinliğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

Denetim mekanizmalarının etkinliği sorgulanıyor

MSCI'nin Türkiye hisse senetlerine yönelik bazı endeks değişikliklerini dondurma kararının sermaye piyasalarındaki denetim mekanizmalarının etkinliği konusunda ciddi soruları gündeme getirdiğine dikkat çeken Çömez, "MSCI, özellikle halka açık şirketlerle yakından bağlantılı yatırım fonları üzerinden yapılabilecek koordineli işlemlere, gerçek faydalanıcıların yeterince şeffaf olmamasına ve şirketlerin fiili dolaşım oranlarının gerçeği yansıtmama ihtimaline dikkat çekmiştir. MSCI'nın daha önceki değerlendirmelerinde de benzer sorunların gündeme gelmiş olmasına rağmen, bu sorunların giderilmesi için alınan önlemlerin yeterliliğinin hâlen uluslararası yatırımcılar tarafından sorgulanması dikkat çekicidir." ifadelerini kullandı.

Kurumların gerçekleştirdiği işlemler açıklanmalı

Türkiye'de hisse senedi piyasalarının gözetimi ve yatırımcıların korunması konusunda görevli kurumların süreçteki işlemlerinin açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğunu hatırlatan Çömez, "Türkiye'de hisse senedi piyasalarının gözetimi, yatırımcıların korunması, piyasa bozucu işlemlerin tespiti ve yaptırıma bağlanması konusunda görevli kurumların bu süreçte hangi işlemleri gerçekleştirdiğinin açıklığa kavuşturulması kamu yararı bakımından zorunludur." dedi.

Çömez, önergede Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek'e şu soruları yöneltti:

1. MSCI'nın 2026 yılı içerisinde Türkiye'deki bazı hisselerin gerçek fiili dolaşım oranlarına ve fonlar üzerinden gerçekleştirilebilecek koordineli işlemlere ilişkin uyarıları SPK ve diğer ilgili kurumlar tarafından hangi tarihte öğrenilmiştir? Bu uyarılar üzerine hangi işlemler yapılmıştır? 2. 20242026 yılları arasında yatırım fonlarının koordineli işlemlerle hisse fiyatlarını yapay olarak yükselttiği veya fiili dolaşım oranlarını gerçeğe aykırı biçimde etkilediği şüphesiyle kaç şirket, kaç fon ve kaç kişi hakkında inceleme başlatılmıştır?
2. DİRİ 3. Bu incelemeler kapsamında hangi şirketler ve yatırım fonları hakkında işlem yasağı, idari para cezası, fon tasfiyesi veya suç duyurusu kararı verilmiştir? Bu kararların tarihleri ve sonuçları nelerdir?
3. Yatırım fonlarının portföylerinde bulunan hisselerin nihai gerçek faydalanıcıları, fonları yöneten şirketlerle hisseleri ihraç eden şirketlerin ortaklık ve yönetim ilişkileri bakımından sistematik olarak incelenmekte midir? Bu ilişkileri ortaya koyan bir merkezi denetim sistemi mevcut mudur?
4. MSCI'nın gerçek halka açıklık oranlarına ilişkin uyarıları dikkate alındığında, Borsa İstanbul'da işlem gören kaç şirketin fiili dolaşım oranı son iki yılda yeniden hesaplanmıştır? Bu hesaplamalarda kaç şirkette farklılık tespit edilmiştir?
5. MSCI'nın Mayıs 2026 incelemesinde Kiler Holding'in fiili dolaşım oranına ilişkin değerlendirmesini değiştirerek şirketi ilgili küçük ölçekli şirketler endeksinden çıkarması üzerine SPK ve Borsa İstanbul tarafından hangi incelemeler gerçekleştirilmiştir? Benzer durumda bulunan başka şirketler tespit edilmiş midir?
6. Merkezi Kayıt Kuruluşunun kayıtlarında bulunan yatırım fonu pay sahipliği, hisse sahipliği ve nihai faydalanıcı bilgileri üzerinden bağlantılı kişi ve kuruluşların koordineli işlemlerini tespit etmeye yönelik hangi denetim mekanizmaları kullanılmaktadır?
7. Son iki yılda olağan dışı fiyat artışları, düşük fiili dolaşım oranları ve yoğunlaşmış fon sahipliği nedeniyle riskli olduğu belirlenen şirketlerin sayısı kaçtır? Bu şirketler hakkında zamanında müdahalede bulunulmasını engelleyen herhangi bir mevzuat veya uygulama eksikliği mevcut mudur?
8. Bazı yatırım fonlarının yüksek fiyatlardan değerlenen hisseleri teminat göstererek bankacılık sisteminden kredi ve teminat imkânı sağladığı iddiaları hakkında SPK tarafından inceleme yapılmış mıdır? Bu işlemlerde fon değerlemelerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı araştırılmış mıdır?
9. MSCI'nın 15 Ekim 2026 tarihli kararının ardından SPK, Borsa İstanbul ve MKK tarafından piyasa şeffaflığının artırılması, koordineli işlemlerin engellenmesi ve gerçek faydalanıcıların açıklanması amacıyla hangi yeni tedbirlerin alınması planlanmaktadır?
10. SİST, 11. MSCT'nın daha önce yaptığı uyarılar ile 15 Ekim 2026 tarihli dondurma kararı arasında geçen sürede ilgili kurumların yöneticileri tarafından alınan kararlar ve yapılmayan işlemler bakımından herhangi bir idari denetim veya sorumluluk incelemesi başlatılmış mıdır? 12. Haziran 2027'ye kadar Türkiye'nin MSCI nezdindeki mevcut statüsünü koruyabilmesi amacıyla ilgili kurumların uygulayacağı somut reformların, denetim sonuçlarının ve performans göstergelerinin kamuoyuna açıklanması planlanmakta mıdır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/51596 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/657d4d14-e78d-4038-a299-01a15cf35477

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia