Eren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına hamalların çalışma koşullarını sordu

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişilerin sorunlarına ilişkin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 2 Kasım 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/52343 esas numarasıyla kayda girdi.

Eren, önergesinde şunları kaydetti:

“Türkiye'de çarşı, pazar, toptancı hali, nakliye merkezi ve sanayi sitelerinde hamallık yaparak geçimini sağlayan emekçiler, düşük ve düzensiz gelir, ağır çalışma koşulları ve sosyal güvencesizlikle karşı karşıyadır. Özellikle gündelik iş bulmaya dayalı çalışan hamalların önemli bir bölümü, düzenli gelir elde edemedikleri için sosyal güvenlik ve emeklilik haklarından yararlanmakta güçlük yaşamaktadır.”

“27 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan bir haberde, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde çekçek arabalarıyla yük taşıyan hamalların yaşadıkları sorunlar aktarılmıştır. Haberde görüşülen 42 yaşındaki bir emekçi, yaklaşık 30 yıldır hamallık yaptığını, sosyal güvencesinin bulunmadığını ve sabah saatlerinden akşama kadar i iş beklediğini belirtmiştir.”

Eren, önergede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan'a şu soruları yöneltti:

1. Türkiye genelinde hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişi sayısı kaçtır? Bu kişilerin kaçı 4/a, kaçı 4/b kapsamında sigortalıdır? Verilerin meslek kodlarına ve illere göre dağılımı nedir? Diyarbakır'a ilişkin veriler nelerdir?
2. Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinin yürütüldüğü işyerlerinde kayıt dışı istihdama yönelik kaç denetim gerçekleştirilmiştir? Bu denetimlerde kaç sigortasız çalışan tespit edilmiş, kaç işverene hangi tutarlarda idari para cezası uygulanmıştır? Diyarbakır'a ilişkin sonuçlar nelerdir?
3. Fiilen bir işverene bağlı çalıştığı hâlde bağımsız hamal olarak gösterilen emekçilerin sigortalılık haklarını korumak amacıyla Bakanlığınız ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hangi denetim ve incelemeler yürütülmektedir? Son beş yılda bu kapsamda kaç kişinin sigortalılık durumu yeniden belirlenmiştir?
4. Kendi adına ve hesabına çalışarak 4/b kapsamındaki sigortalılık koşullarını taşıyan, ancak düşük ve düzensiz gelir nedeniyle primlerini ödeyemeyen hamallara ilişkin Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır? Bu emekçilerin sosyal güvenlik hakkından yararlanabilmesi için gelir düzeyine göre prim belirlenmesi veya kamusal prim desteği sağlanması yönünde bir düzenleme planlanmakta mıdır?
5. Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan emekçilerin maruz kaldığı kaç iş kazası kayıtlara geçmiştir? Bu kazalarda kaç emekçi yaşamını yitirmiş, kaçı yaralanmıştır? Verilerin yıllara ve illere göre dağılımı nedir?
6. Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kaç emekçiye meslek hastalığı tanısı konulmuştur? Özellikle ağır yük kaldırma ve taşıma faaliyetlerinden kaynaklanan kas-iskelet sistemi hastalıklarının tespiti, önlenmesi ve tedavisine ilişkin hangi çalışmalar yürütülmektedir?
7. Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği kapsamında, hamallık faaliyetlerinin yürütüldüğü işyerlerinde son beş yılda kaç işçi sağlığı ve iş güvenliği denetimi gerçekleştirilmiştir? Kaç işyerinde mevzuata aykırılık tespit edilmiş, hangi yaptırımlar uygulanmıştır? Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışanların emeklilik haklarından yararlanma durumuna ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir araştırması veya istatistiki çalışması bulunmakta mıdır? Düzensiz çalışma ve eksik prim günleri nedeniyle emeklilik hakkına erişemeyen emekçilerin sorunlarının giderilmesine yönelik hangi düzenlemeler değerlendirilmektedir?
8. Gündelik çalışan hamalların sendikal örgütlenme ve kolektif hak arama olanaklarının güçlendirilmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma bulunmakta mıdır? İşçi statüsünde çalışanların sendikal haklarının korunması ve kendi hesabına çalışan hamalların mesleki örgütlenmelerinin desteklenmesi amacıyla hangi tedbirler alınmaktadır?
9. Diyarbakır başta olmak üzere hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinin yaygın olduğu illerde, emekçilerin sosyal güvenlik kapsamına alınması, güvenceli çalışma koşullarının oluşturulması ve işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin güçlendirilmesi amacıyla Bakanlığınızın yerel yönetimler ve ilgili meslek örgütleriyle yürüttüğü veya planladığı ortak çalışmalar bulunmakta mıdır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/52343 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f9f2eb40-bd0f-4081-a70f-01a19d0dfb5a

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia