Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişilerin sorunlarına ilişkin
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 2 Kasım 2026 tarihinde 7/52343 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. Cevap bekleniyor.
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişilerin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/52343, 2 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-52343-hamallik-ve-gundelik-yuk-tasima-faaliyetlerinde-calisan-kisilerin-sorunlarina-iliskin (erişim: 9 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f9f2eb40-bd0f-4081-a70f-01a19d0dfb5a[Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişilerin sorunlarına ilişkin](https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-52343-hamallik-ve-gundelik-yuk-tasima-faaliyetlerinde-calisan-kisilerin-sorunlarina-iliskin) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f9f2eb40-bd0f-4081-a70f-01a19d0dfb5a, erişim: 9 Kasım 2026@misc{vekilpedia_soru_7_52343_hamallik_ve_gundelik_yuk_tasima_faaliyetlerinde_calisan_kisilerin_sorunlarina_iliskin,
title = {Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişilerin sorunlarına ilişkin},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-52343-hamallik-ve-gundelik-yuk-tasima-faaliyetlerinde-calisan-kisilerin-sorunlarina-iliskin}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f9f2eb40-bd0f-4081-a70f-01a19d0dfb5a}; erişim: 2026-11-09}
}ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bugün · süre işliyor
- 15. gün
Cevap süresi işliyor: 7. gün. 15 günlük süre 17 Kasım 2026 tarihinde doluyor.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereği çe yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili
Türkiye'de çarşı, pazar, toptancı hali, nakliye merkezi ve sanayi sitelerinde hamallık yaparak geçimini sağlayan emekçiler, düşük ve düzensiz gelir, ağır çalışma koşulları ve sosyal güvencesizlikle karşı karşıyadır. Özellikle gündelik iş bulmaya dayalı çalışan hamalların önemli bir bölümü, düzenli gelir elde edemedikleri için sosyal güvenlik ve emeklilik haklarından yararlanmakta güçlük yaşamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
27 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan bir haberde, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde çekçek arabalarıyla yük taşıyan hamalların yaşadıkları sorunlar aktarılmıştır. Haberde görüşülen 42 yaşındaki bir emekçi, yaklaşık 30 yıldır hamallık yaptığını, sosyal güvencesinin bulunmadığını ve sabah saatlerinden akşama kadar i iş beklediğini belirtmiştir. Aynı haberde yer alan 57 yaşındaki bir başka hamal ise taşıma başınâ 100 ila 150 lira kazandığını, iş bulabildiği günlerde dört veya beş taşıma yapabildiğini ifade etmtiştir.
Hamalların sosyal güvenlik haklarından yararlanmasında çalışma ilişkisinin hukuki niteliği belirleyicidir. Bir işverene hizmet akdiyle bağlı çalışanların 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sigortalanması gerekirken, kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılığı 4/b kapsamındaki yasal koşullara bağlıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 8 Mayıs 2024 tarihli, 2024/2649 esas ve 2024/5064 karar sayılı ilamında da hamallık yapan bir emekçinin işverene bağlı çalışıp çalışmadığının belirlenmesi için çalışma koşullarının ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği vurgulanmıştır.
Diğer yandan Sosyal Güvenlik Kurumunun 2026 yılı için açıkladığı verilere göre, 4/b kapsamındaki sigortalıların ödemesi gereken en düşük aylık prim 11.808,23 TL, beş puanlık indirimden yararlananlar için ise 10.156,73 TL'dir. Düşük ve düzensiz gelirle geçinen emekçiler açısından bu tutarlar, sosyal güvenlik hakkından yararlanmanın önünde ciddi bir ekonomik engel oluşturmaktadır. Yıllarca ağır yük taşıyarak geçimini sağlayan hamallar, bel ve sırt rahatsızlıklarından iş kazalarına kadar pek çok sağlık sorunuyla karşı karşıya kalmaktadır. Yaşlandıklarında ya da hastalandıklarında çalışmaya devam etmek zorunda kalmaları ise sosyal güvenlik ve emeklilik haklarının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye genelinde hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kişi sayısı kaçtır? Bu kişilerin kaçı 4/a, kaçı 4/b kapsamında sigortalıdır? Verilerin meslek kodlarına ve illere göre dağılımı nedir? Diyarbakır'a ilişkin veriler nelerdir?
Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinin yürütüldüğü işyerlerinde kayıt dışı istihdama yönelik kaç denetim gerçekleştirilmiştir? Bu denetimlerde kaç sigortasız çalışan tespit edilmiş, kaç işverene hangi tutarlarda idari para cezası uygulanmıştır? Diyarbakır'a ilişkin sonuçlar nelerdir?
Fiilen bir işverene bağlı çalıştığı hâlde bağımsız hamal olarak gösterilen emekçilerin sigortalılık haklarını korumak amacıyla Bakanlığınız ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hangi denetim ve incelemeler yürütülmektedir? Son beş yılda bu kapsamda kaç kişinin sigortalılık durumu yeniden belirlenmiştir?
Kendi adına ve hesabına çalışarak 4/b kapsamındaki sigortalılık koşullarını taşıyan, ancak düşük ve düzensiz gelir nedeniyle primlerini ödeyemeyen hamallara ilişkin Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır? Bu emekçilerin sosyal güvenlik hakkından yararlanabilmesi için gelir düzeyine göre prim belirlenmesi veya kamusal prim desteği sağlanması yönünde bir düzenleme planlanmakta mıdır?
Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan emekçilerin maruz kaldığı kaç iş kazası kayıtlara geçmiştir? Bu kazalarda kaç emekçi yaşamını yitirmiş, kaçı yaralanmıştır? Verilerin yıllara ve illere göre dağılımı nedir?
Son beş yılda hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışan kaç emekçiye meslek hastalığı tanısı konulmuştur? Özellikle ağır yük kaldırma ve taşıma faaliyetlerinden kaynaklanan kas-iskelet sistemi hastalıklarının tespiti, önlenmesi ve tedavisine ilişkin hangi çalışmalar yürütülmektedir?
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği kapsamında, hamallık faaliyetlerinin yürütüldüğü işyerlerinde son beş yılda kaç işçi sağlığı ve iş güvenliği denetimi gerçekleştirilmiştir? Kaç işyerinde mevzuata aykırılık tespit edilmiş, hangi yaptırımlar uygulanmıştır? Hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinde çalışanların emeklilik haklarından yararlanma durumuna ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir araştırması veya istatistiki çalışması bulunmakta mıdır? Düzensiz çalışma ve eksik prim günleri nedeniyle emeklilik hakkına erişemeyen emekçilerin sorunlarının giderilmesine yönelik hangi düzenlemeler değerlendirilmektedir?
Gündelik çalışan hamalların sendikal örgütlenme ve kolektif hak arama olanaklarının güçlendirilmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma bulunmakta mıdır? İşçi statüsünde çalışanların sendikal haklarının korunması ve kendi hesabına çalışan hamalların mesleki örgütlenmelerinin desteklenmesi amacıyla hangi tedbirler alınmaktadır?
Diyarbakır başta olmak üzere hamallık ve gündelik yük taşıma faaliyetlerinin yaygın olduğu illerde, emekçilerin sosyal güvenlik kapsamına alınması, güvenceli çalışma koşullarının oluşturulması ve işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin güçlendirilmesi amacıyla Bakanlığınızın yerel yönetimler ve ilgili meslek örgütleriyle yürüttüğü veya planladığı ortak çalışmalar bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı henüz TBMM kaydına girmedi · verilişinden bu yana 7 gün. Cevap gelince metni burada yayımlanır.
Hata bildirİLGİLİ KAYITLAR
Bu kayıtla bağlantılı Meclis kayıtları
Başlık, konu, esas no ve birleşim bilgisine göre; tamamı TBMM kaynaklıdır.