Karal: Türkiye'nin üstleneceği askerî sorumlulukların sınırları belirlenmeli

İstanbul Milletvekili Hasan Karal, 4 Kasım 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan savunma ve güvenlik anlaşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Karal, anlaşmanın Türkiye'ye yüklediği sorumlulukların ve hukuki bağlayıcılığının netleştirilmesi gerektiğini belirtti.

Askeri taahhütlerin kapsamı ve hukuki güvenceler

Anlaşmanın içeriğine ve komisyon süreçlerine değinen Karal, Türkiye'nin hangi şartlarda ve ne tür yükümlülükler üstlendiğinin önemine dikkat çekerek, "Önce üzerinde mutabık olduğumuz noktayı ifade edeyim: Bizler, Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan'la savunma alanındaki iş birliğini önemsiyoruz. Suudi Arabistan'la askerî eğitimden ortak tatbikatlara, teknoloji geliştirmeden savunma sanayisine kadar uzun yıllara dayanan ilişkilerimiz var. Elbette bu ilişkilerin güçlenmesini destekliyoruz. Bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesini de gerekli ve değerli buluyoruz ancak önümüzdeki anlaşma, mevcut iş birliğinin ötesine geçerek 3 ülke arasında uzun vadeli bir karşılıklı savunma taahhüdü getiriyor. Meclis olarak bu taahhüdün Türkiye'ye hangi sorumlulukları yüklediğini bilmek zorundayız." dedi.

Anlaşmanın maddeleri ve askeri sorumluluklar

Anlaşmanın 2'nci maddesindeki hükümlere değinen Karal, yardımın kapsamı ve karar süreçleri konusundaki belirsizlikleri dile getirdi. Karal, "Özellikle 2'nci maddeye dikkat çekmek istiyorum: Bir ülkeye yapılan silahlı saldırı 3 ülkeye yapılmış sayılıyor ve derhâl yardım öngörülüyor. Peki, bu yardımın kapsamına kim, nasıl karar verecek? Ülkeler arasında görüş ayrılığı çıkarsa ne olacak? Türkiye hangi şartlarda askerî sorumluluk üstlenecek? Bunların açıkça belirlenmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Meclis'in denetim yetkisi ve anayasal süreçler

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesiyle ilgili süreçlere değinen Karal, Meclis'in karar sürecine katılımının önemini vurguladı. Karal, "Anayasa’nın 92'nci maddesi, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların gerektirdiği hâlleri ayrıca düzenliyor. 2941 sayılı Kanun da belirli şartlarda Millî Savunma Bakanının görüşü alınarak Cumhurbaşkanınca karar verilmesini öngörüyor. Dolayısıyla her asker gönderme işleminde mutlaka ayrı bir Meclis tezkeresi gerektiğini söylemiyoruz ancak hangi görevlerin doğrudan bu anlaşma kapsamında değerlendirileceğinin, hangi durumlarda Meclis iznine başvurulacağının açıkça ortaya konulmasını istiyoruz. Özellikle muharip görevlerde Meclisin karar sürecine katılımını son derece önemli buluyoruz." açıklamasında bulundu.

Savunma sanayisi ve maliyet paylaşımı

Anlaşmanın mütekabiliyet esaslı yapısına ve ekonomik boyutuna dikkat çeken Karal, maliyetlerin ve üretim süreçlerinin netleşmesi gerektiğini söyledi. Karal, "Üretim, bakım, mühimmat ve personel giderlerini kim karşılayacak? Türkiye'nin kendi savunma ihtiyaçları nasıl önceliklendirilecek? Ortak üretimde fikrî mülkiyet hakları ve üçüncü ülkelere ihracat izinleri nasıl düzenlenecek? Komisyonda bu konularda genel açıklamalar yapılmakla birlikte bunların somut projelerde nasıl uygulanacağını da bilmemiz gerekiyor." dedi.

Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=149576

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia