TBMM kaydı·2 kaynak·Yayın: 20 Kas 2026 17:29
SORU ÖNERGELERİ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÖNERGE TARİHİ: 9 KASIM 2026
Saki, Çevre Bakanlığına COP31 Konuşmacı Beyanı'nı sordu
İstanbul Milletvekili Özgül Saki, COP31 konuşmacı beyanındaki genel ahlak ilkeleri ve ayrımcılık yasağına ilişkin belirsizlikleri sordu. Saki, bu beyanın ifade özgürlüğünü kısıtlayıp kısıtlamayacağının açıklanmasını istedi.
KAYIT NOTU
TBMM’nin açık kayıtlarına dayanır · Yayın ilkeleri ↗- KİM
- Özgül SakiDEM Parti · İstanbul milletvekili
- NEREDE
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- NE ZAMAN
- 9 Kasım 2026Pazartesi
- KAYNAK
- TBMM resmî kaydı ↗Yazılı soru önergesi · 7/53310
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Antalya'da düzenlenecek BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yapılacak konuşma ve sunum metinlerinin taşıması gereken koşullara ilişkin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.
Önerge, 9 Kasım 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/53310 esas numarasıyla kayda girdi.
Saki, önergede Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum'a şu soruları yöneltti:
- 20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da yapılacak COP31 kapsamında Yeşil Bölge'deki etkinliklerde konuşmacılara imzalatılması öngörülen "COP31 Panelist ve Konuşmacı Beyanı"nda konuşma ve sunumların "genel ahlak ilkelerine" uygun olması şartı getirildiği basına yansımıştır. Ancak beyanda bu ilkelerin hangi hukuki ya da nesnel ölçütlere göre belirleneceği açıklanmamıştır. Bu ölçütleri kimin yorumlayacağı ve ihlal değerlendirmesinin hangi usulle yapılacağı da belirsizdir. Oysa UNFCCC'nin tüm COP etkinliklerinde geçerli davranış kurallarında "genel ahlak" gibi bir koşul yer almamaktadır. Üstelik bu kurallar ayrımcılık yasağı kapsamında cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğini açıkça sayarken, beyandaki ayrımcılık yasağında bu iki temele yer verilmemiştir. Hukuki sınırları çizilmemiş bir genel ahlak kavramı, egemen ahlak anlayışının ifade özgürlüğü üzerinde bir denetim aracına dönüşmesine yol açar. İktidarın uygulamalarından, genel ahlak kavramının kadınların bedenleri, cinsellik, toplumsal cinsiyet eşitliği ve LGBTİ-t hakları gibi konularda sınırlayıcı bir işlevle kullanıldığı bilinmektedir. Bu belirsizlik iklim krizinin toplumsal cinsiyet eşitsizliği, emek sömürüsü, yerinden edilme ve insan hakları ihlalleriyle ilişkisini ortaya koyan konuşmaları da doğrudan etkileyecek ve ifade özgürlüğünün ihlali sonucunu doğuracaktır. Beyanda ayrıca herhangi bir siyasi parti, kişi ya da görüş lehine veya aleyhine propaganda yapılmaması şart koşulmaktadır. Organizatöre .de konuşmayı durdurma, konuşmacıyı oturumdan çıkarma ve durumu "yetkili makama" bildirme yetkisi tanınmaktadır. Uluslararası bir iklim zirvesinin ifade özgürlüğünü ve demokratik katılımı güvence altına alması gerekir. Bunun yerine sınırları belirsiz kavramlarla konuşmacılara önceden taahhüt imzalatılması, COP31'deki özgür tartışma ortamı konusunda ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Bu bağlamda;
- COP31 Yeşil Bölge etkinliklerinde konuşmacılara imzalatılması öngörülen "COP31 Panelist ve Konuşmacı Beyanı" hangi merci tarafından hazırlanmıştır? Bakanlığınız, COP31 Başkanlığı ya da Yeşil Bölge yönetimi bu metni onaylamış mıdır? Metnin hazırlanmasında UNFCCC Sekretaryası'na danışılmış mıdır?
- Beyanda yer verilen "general moral principles" (genel ahlak ilkeleri) ifadesiyle tam olarak ne kastedilmektedir? Genel ahlak ilkelerinin kapsamı hangi hukuki veya nesnel ölçütlere göre belirlenmiştir? Bu ilkeleri yorumlama ve ihlal tespit etme yetkisi hangi kurum veya kişilere verilmiştir?
- Kadınlara dair politikaları, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ve LGBTİ* haklarını konu alan konuşmalar genel ahlaka aykırı olduğu gerekçesiyle engellenebilecek veya sınırlandırılabilecek midir? Bakanlığınız bu tür müdahalelerin önüne geçmek için hangi güvenceleri sağlamayı planlamaktadır?
- Beyanda ayrımcılık yasağı kapsamında cinsiyet, ırk, etnik köken, dil, din, inanç, yaş, engellilik ve siyasi görüş sayılırken cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine açıkça yer verilmemesinin gerekçesi nedir? UNFCCC'nin etkinlikler için belirlediği davranış kurallarında açıkça korunan bu kategoriler Türkiye tarafından hazırlanan beyanda neden kapsam dışında bırakılmıştır?
- Beyandaki herhangi bir siyasi parti, kişi veya görüş lehine ya da aleyhine propaganda yapılmaması koşuluyla ne kastedilmektedir? İklim politikalarının, enerji yatırımlarının, fosil yakıt şirketlerinin faaliyetlerinin veya hükümetin çevre politikalarının eleştirilmesi bu kapsamda değerlendirilecek midir? Beyandaki "çevre koruma ve yeşil enerjiye geçiş hedeflerine aykırı içerik" yasağı bu tür eleştirileri kapsamakta mıdır?
- Beyanın UNECCC'nin etkinlikler için belirlediği davranış kurallarıyla uyumlu olup olmadığı konusunda Bakanlığınız tarafından bir hukuki değerlendirme yapılmış mıdır? Yapıldıysa bu değerlendirme kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? Beyanda değişiklik yapılması ya da beyanın geri çekilmesi planlanmakta mıdır?
- Beyanın Yeşil Bölge'deki tüm konuşmacılar için imzalanması zorunlu mudur? Bugüne kadar kaç konuşmacıya iletilmiş ve kaçı tarafından imzalanmıştır? Beyanı imzalamayı reddeden konuşmacıların etkinliklere katılımı engellenecek midir?
- Beyana aykırılık durumunda bildirim yapılacak "yetkili makam" hangi kurumdur? Bu bildirimler konuşmacılar hakkında idari veya adli işlem başlatılmasına yol açabilecek midir? Konuşmanın durdurulması ya da konuşmacının oturumdan çıkarılması kararlarına karşı bir itiraz yolu öngörülmüş müdür? Bu kararlar gerekçeleriyle birlikte kayıt altına alınacak mıdır?
Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/53310 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ec7a4810-0b46-4d13-9db3-01a1c5802ea9
TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia
KAYNAKLAR
2 kaynak- TBMM’deki resmî kayıt ↗Yazılı soru önergesi · 7/53310
- Soru önergesinin tamamıVekilpedia kaydı
- Yazılı soru önergesi · 7/53310Vekilpedia kaydı
Bu haber yalnız TBMM’nin kamuya açık kayıtlarından derlendi; alıntılar ve sayılar kaynak kayda bağlıdır. Basın bülteni olarak indir →
KAYDIN BAĞLAMI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Yazılı soru cevap oranı %62,4 · 3.324/5.328
Bu haberi paylaş
Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz?
Bir tepki seçebilir, seçiminizi daha sonra değiştirebilirsiniz.
Toplamlar yeterli katılım oluştuğunda gösterilir.
AYNI GÜNDEM
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Saki: Yeni maarif modeli tarikatların telkiniyle hazırlandı ve Yusuf Tekin istifa etmeli
Özgül Saki
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Saki: Aile Bakanlığı bütçesi kadınların güçlendirilmesini hedeflemiyor
Özgül Saki
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Saki, Bakanlığa Diyanet'e aktarılan 200 milyon TL'yi ve trans kadınların sorunlarını sordu
Özgül Saki
ÇOK OKUNANLAR
- 1Akay: Özata Tersanecilik'in savunma projelerindeki akıbetini sordu
- 2Usta: Türkiye kendi deniz yetki alanlarında neden sismik araştırma ve sondaj yapmıyor?
- 3Türkeş Taş: Urumçi'de konsolosluk açılsın ve bilgi talebinde bulunulsun
- 4Türkeş Taş: Suriye'de Türkçe eğitimin kaldırılmasına yönelik tutumu sordu
- 5Aksu: Türkiye bağımsız dış politikasıyla bölgenin istikrar çıpasıdır