Tanhan, Adalet Bakanlığı bütçesini eleştirdi ve JİTEM dosyalarını sordu

DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan, 9 Kasım 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında söz alarak yargıdaki uygulamaları ve hukuk devletinin durumunu değerlendirdi. Tanhan, Adalet Bakanlığı bütçesinin adaletin niteliğini ölçen göstergelere göre hazırlanması gerektiğini belirterek mevcut hukuk sistemindeki aksaklıkları dile getirdi.

Adalet Bakanlığı bütçesi performans göstergelerine göre hazırlanmalı

Türkiye'deki hukuk devleti verilerine değinen Tanhan, Adalet Bakanlığının bütçesinin yalnızca harcama kalemleriyle değil, adaletin niteliğini ölçen performans göstergeleriyle hazırlanması gerektiğini vurguladı. Tanhan, "Anayasa Mahkemesinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin uygulanma oranı nedir ya da uygulanmama oranı nedir ya da neden uygulanmıyor? Uzun tutukluluk oranı nedir? Adli yardım hizmetlerinden yararlanan kişi sayısı kaçtır mesela? Kadınlara yönelik şiddet dosyalarında koruma kararlarının etkinliği nedir? İşte, yargının etkinliği, bütçesi buna hazırlanmalı ve buraya da dikkat çekmeli." dedi.

Faili meçhul dosyaları ve soruşturma etkinliği

Faili meçhul suçları araştırma konusuna değinen Tanhan, mevcut durumun geçmişteki soruşturmaların yetersizliğini gösterdiğini ifade etti. Tanhan, "Bu bir itirafı da beraberinde getiriyor; bugüne kadar aslında bu tür dosyalarda demek ki yeterince bir soruşturma yapılmamış. Eğer soruşturmalar yapılmış olsaydı, o günün koşullarındaki tamamında... HTS, kamera kayıtları -sizin veriler üzerinden gidiyorum- bunlar DNA analizleri üzerinden sonuca gidiyorsunuz ve şüphelileri ya da kişileri tutuklayıp cezaevine gönderebiliyorsunuz. O tarihlerde o zaman neden yapılmadı? Demek ki bu önceden yapılabilen bir durummuş, yeterince incelememiş, etkin bir soruşturma yapılmadığını gösteriyor. Bu nedenle, sorulması gereken soru basittir Sayın Bakan: Cumhuriyet başsavcılıkları görevlerini yerine getirseydi böyle bir daireye ihtiyaç duyulur muydu?" açıklamasında bulundu.

JİTEM dosyaları ve bölgedeki cinayetler

Bölgede yaşanan faili meçhul cinayetlerin ve JİTEM dosyalarının ele alınması gerektiğini belirten Tanhan, belirli dosyaların açığa çıkarılması çağrısında bulundu. Tanhan, "Eğer gerçekten -ki biz inanıyoruz- bu dosyaları çözmek için çaba sarf ediyorsanız -ki dediğim gibi, inanıyoruz- o zaman JİTEM dosyalarına da eğilmeniz, bölgede yaşanan faili meçhul cinayetleri açığa çıkarmanız lazım. Bakın, Dargeçit dosyasından size bir örnek vereceğim: Bilal Batırır, Uzman çavuş. Dönemin jandarma komutanı, Dargeçit'in ya da Mardin'in jandarma komutanı tarafından diri diri elleri kelepçelenerek kazan dairesinde yakıldı. Ben o dosyanın avukatıydım ve emin olun o dosyalara, o dosyadaki delillere ulaşmak için çok yoğun mesai harcadık cumhuriyet başsavcılığıyla ama ne oldu? Beraatle sonuçlandı. Dosya zaman aşımıyla yüz yüze." ifadelerini kullandı.

Basın hürriyeti ve yargıdaki denetim eksikliği

İfade ve basın hürriyetinin kısıtlandığını savunan Tanhan, yargı mensuplarının dosyaları incelemeden karar verdiğini iddia etti. Tanhan, "Dosyaları inceleme durumu yok; hâkim ve savcılarımız ne yazık ki dosyaları incelemeden karar veriyor, sonra da eleştiri konusu oluyor. 217/A, bu, âdeta bir giyotine dönüşmüş, önüne geleni doğruyorsunuz bununla özellikle hâkim ve savcılar. Bakın, siz de hâkimlik yaptınız, savcılık da yaptınız, Cumhuriyet Başsavcılığı da yaptınız; temel bir kural vardır ceza yargılamasında, hâkime çok takdir yetkisi verirsen sonuçlarına katlanırsın. İşte, burada takdir yetkisi çok geniş tutulmuş." dedi.

Cezaevlerindeki hukuksuzluklar ve infaz sorunları

Cezaevlerindeki uygulamaların antidemokratik olduğunu belirten Tanhan, cezaevinden gelen bir mektubu okuyarak mevcut durumu aktardı. Tanhan, "1980 darbe anayasasının tartışıldığı bugünlerde karşı karşıya olduğumuz hukuksuzluk adalet konusudur. Darbe anayasası ve buna bağlı yasaların günümüz Türkiyesinde aşılması gerektiğini, yerine daha insani ve demokratik yasaların yer alması gerektiğini ilk elden dile getiren yasama ve yürütmenin söylemi bilgim dâhilindedir. Ancak ben ve benim gibi 11 kişinin Sincan Kadın Cezaevinde yaşamış olduğu hukuksuzluk, 1980 darbe sürecini ve TCK'sini aratır düzeydedir." sözlerini aktardı.

Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=91870

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia