Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünde Değişiklik Yapılmasına Dair İçtüzük Teklifi

16 Nisan'da rejime kasteden anayasa değişikliğiyle işlevsiz hale getirilen Parlamento'nun elindeki en önemli bilgi edinme yollarından biri Meclis Araştırması Komisyonlarıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bugüne kadar 137 adet Araştırma Komisyonu kurulmuş, araştırma komisyonlarınca hazırlanan raporlar pek çok önemli sorunun çözümüne yardımcı olmuştur. Türkiye'nin önemli sorunlarını irdelemekle görevlendirilen Araştırma Komisyonlarınca hazırlanan raporlar, muhalefet şerhleriyle birlikte ele alındığında Yürütme Organına sorunların çözümüne yönelik ciddi tavsiyeler sunmaktadır. Araştırma Komisyonlarına ilgili sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve akademisyenler başta olmak üzere konunun taraflarının da görüşlerini sunuyor oldukları dikkate alındığında, hazırlanan raporların kapsayıcılığı ve çözüm üretme potansiyelinin yüksekliği ortadadır.

Adalet ve Kalkınma Partisi'nin tek başına iktidar olduğu 2002 yılından bu yana 63 araştırma komisyonu kurulmuş, bu komisyonların 20"sinin raporları ya tamamlanamamış ya da tamamlanmış raporları TBMM Genel Kurulu'nda görüşülememiştir. 3 rapordan birinin görüşülememiş olması olumsuz anlamda yüksek bir orandır. Adalet ve Kalkınma Partisi'nin sıklıkla eleştirdiği koalisyon hükümetleri döneminde ise Araştırma Komisyonları raporlarının görüşülme oranı çok yüksektir. Örneğin alınan erken seçim kararı nedeniyle 4 yıl görev yapan 20. Yasama Dönemi'nde, 4 ayrı koalisyon hükümeti kurulmuş olmasına karşın Parlamento"da oluşturulan 29 araştırma komisyonunun 26"sının raporları Genel Kurulda görüşülebilmiştir. Bu Yasama Dönemi'nde Uğur Mumcu ve Metin Göktepe cinayetleri, Susurluk kazası, yasadışı telefon dinlemeleri, Petrol Ofisi ve Toprak Mahsulleri Ofisi'ndeki yolsuzluk iddiaları gibi netameli konularda önemli raporlar hazırlanmış ve bu raporlar tarihe not olarak düşülmüştür.

Kurulan Araştırma Komisyonları, Parlamento tarihi boyunca önemli raporlar sunmuş olmasına karşın 24. Yasama Dönemi'nden itibaren Adalet ve Kalkınma Partisi, komisyon üyelerinin üzerinde çalışarak hazırladıkları raporların önemli bölümünü Genel Kurulda görüştürmemiştir. Yine Adalet ve Kalkınma Partisi, 25 Mayıs 2018 tarihli Genel Kurul görüşmelerinde, Parlamento tarihi açısından olumsuz anlamda bir ilki yaşatarak, 4 ayrı araştırma komisyonu raporunu aynı gün görüştürmüş, bu raporların kamuoyunda yeteri kadar tartışılması önünde adeta engelleyici bir rol oynamıştır.

26. Yasama Dönemi"nde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne, parlamenter demokrasimize ve seçilmiş hükümete yönelen 15 Temmuz Darbe Girişimini araştırmakla görevli komisyon çalışmalarına başlamış, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından verilen talimatla ek süre dahi istemeden apar topar çalışmalarına son vermiştir. Dönemin TBMM Başkanı İsmail Kahraman'a 12 Temmuz 2017 günü elden teslim edilen rapor, TBMM kayıtlarına "Raporunu vermedi" notuyla geçmiş, 15 Temmuz 2016 günü fiilen darbecilerin bombalarına hedef olan Parlamento, kendisine yönelen darbe girişimine ilişkin bir yazılı metin dahi ortaya koyamamış bir görüntüyle karşı karşıya bırakılmıştır.

Yine 26. Yasama Dönemi'nde Adana'nın Aladağ ilçesindeki kız öğrenci yurdunda meydana gelen yangını araştırmak ve benzer olayların yaşanmamasını temin etmek amacıyla oluşturulan araştırma komisyonunun raporu da TBMM Genel Kurulu'nda görüşülememiştir. 24. Yasama Dönemi'nde ise kadına yönelik şiddet, mevsimlik tarım işçileri, doping, 301 madencinin yaşamını yitirdiği Soma faciası, toplumsal barış ve darbeleri araştırmak amacıyla kurulan 6 ayrı komisyonun raporu TBMM Genel Kurulu'nda görüşülememiştir.

TBMM Genel Kurulu'nun iradesiyle kurulan ve çalışmalarını tamamlayan araştırma komisyonlarının yoğun uğraşlar neticesinde hazırladıkları raporların Genel Kurul'da görüşülememesi önemli bir eksikliktir.

Bu değişiklik teklifiyle Araştırma Komisyonu raporlarının, Genel Kurulda görüşülüp görüşülmemesine bakılmaksızın sonraki yasama dönemlerinde de görüşülebilmeleri ve konuya ilişkin yeni Meclis Araştırması açılabilmesi amaçlanmıştır.