Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye'de uygulanan tarım politikaları üretimin düşmesine, üreticinin yoksullaşmasına, ithalatın artmasına ve çiftçinin toprağından kopup kentlere göç etmesine neden olmaktadır.

Son 21 yıllık süreçte uygulanan yanlış politikalar nedeniyle Türkiye'de işlenen tarım alanları sürekli azalmaktadır. Cumhuriyet tarihinde ilk kez bu dönemde sap ve samanı ithal edilmeye başlanmıştır. Kendi kendine yeten ülke olarak bilinen Türkiye yüzlerce çeşit tarım ürününü ithal eder hale gelmiştir. Tarım üreticilerine sırt çevrilen, üretimin azalmasına sebep olan uygulamaların yanı sıra meydana gelen tabii afetler de beraberinde süreci daha Zor hale getirmektedir.

Türkiye genelinde meydana gelen soğuk hava ve don olayları üreticilere büyük zarar vermektedir. Özellikle nisan ayının başında ve 13-14-15 Nisan 2023 tarihlerinde hava sıcaklığının gece sıfirın altına düştüğü Malatya'da, kayısı bahçelerinde ciddi zararlar oluşmuştur. Akçadağ, Yazıhan, Darende, Kale, Battalgazi gibi rakımın düşük olduğu ilçelerde kaybın yüzde 70"lere vardığı belirtilmektedir. Malatya'da bu yıl sadece don değil, sürekli yağan yağmurdan kaynaklı ağaçlarda tozlaşmaya bağlı ürün kayıpları meydana gelmektedir.

Don ve doludan kurtulan ürünler 29-30 Mayıs 2023 tarihlerinde Hekimhan, Arguvan ve Yazıhan ilçelerinde yağan şiddetli dolu nedeniyle yok olmuştur. Dolu yağışı Hekimhan ilçesinde kayısı ve Ceviz ağaçlarına, Yazıhan İlçesinde kayısı ağaçlarına, Arguvan ilçesinde ise arpa-buğday tarlalarına büyük zarar vermiştir.

6 Şubat 2023 Tarihinde meydana gelen 2 ayrı depremden en çok etkilenen illerin başında Malatya gelmektedir. Malatya ilinde yıkımın boyutları tam olarak anlatılmasa da her 3 evden biri yıkık/yıkılacak/ağır hasarlı olup, şehir merkezi yerle bir olmuş, esnaf bitip tükenmiş durumdadır. Depremin gözden kaçırılan acı başka bir gerçeği de üreticilerle ilgili olan kısmıdır.

Depremler nedeniyle Malatya ilinde 2000 ahır yıkılmıştır. Bu yıkımla beraber özellikle kırsal alanlarda enkaz. altında 1100 Büyükbaş , 6400 Küçükbaş hayvan telef olmuştur. Özellikle Doğanşehir ilçesinde faaliyet gösteren 17 Alabalık işletmesi (230 civarı havuz) hasar görmüştür.

Depremler nedeniyle geçimleri sadece kayısıya bağlı üreticilerden canlarını kurtaranlar, binlerce ton kayısısını enkaz altında bırakmak zorunda kalmıştır. 2021 ve 2022 yıllarında söz vermesine rağmen Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından kayısı alımı yapılmaması enkaz altındaki ürünün fazla olmasının nedenlerinden biridir.

Oluşan enkaz nedeni ile birçok tarım alet makine, traktör ve sulama sistemleri zarar görmüş birçoğu kullanılmaz hale gelmiştir. Bu nedenle söz konusu kayıpların asgari düzeyde karşılanması için özellikle deprem bölgesindeki üreticiler için destekleme programları düzenlenmesi gerekmektedir. Tarım ilçe müdürlükleri tarafından tespit yapılmasına rağmen

Ürünleri zarar gören çiftçilerin yardımlardan yararlanma koşulları kanunla zorlaştırılma Söz konusu kanunda afetin yarattığı zararın yüzde 40 oranında olması, çiftçinin bu zargf tarımsal veya başka gelirleriyle karşılayacak gücü bulunmaması ve kredi verdn &h kooperatif ve benzeri kuruluşlardan bu zararı karşılayacak borç alma imkanı olmaması krizi derinleştirmektedir.

Üstelik tarım sigortası yaptırmayan üreticiler 2090 sayılı Kanun tarafından değerlendirilmeye alınmamaktadır. Belirtilen bu sebeplerle, Türkiye genelinde tarımsal üretim gerçekleştiren çiftçilerin zararlarının karşılanması güçleşmektedir.

Üreticilerin zararlarının karşılanması için şart koşulan yüzde 40'lık zarar oranı ile TARSİM'e sigorta yaptırma şartı, mağduriyetleri beraberinde getirmektedir. Başta Malatya'daki kayısı ürünü olduğu gibi don, dolu, sel gibi sebeplerle ürünlerini kaybeden çiftçilerin zararlarının karşılanması için çıkarılan 2090 sayılı kanunda yapılacak değişiklikle deprem bölgesindeki üreticilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla bu teklif hazırlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ