26.09.2004 Gün ve 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

26.09.2004 gün ve 5237 Sayılı Türk CezaKanununun 43 üncü maddesinin 3 üncü fırkası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"(3)Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, taksirle yaralama, taksirle öldürme ve yağma suçlarında o bu madde hükümleri uygulanmaz."

Gerekçe: Taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme fiillerinde Soma ve Ermenek faciasında, yine süreklilik arz eden mevsimlik işçilerinin toplu halde yaşamlarını yitirdikleri kazalarda olduğu gibi çoklu yaralama, çoklu ölüm olaylarında fikri içtima hükümlerinin uygulanmaması amacıyla işbu değişiklik yapılmıştır. Her ne kadar TCK m.43/3 uyarınca kasten öldürmede ilgili maddenin uygulanmayacağı belirtilmiş olsa da ceza arasındaki dengenin korunması amacıyla taksirli suçlar açısından da fikri içtima hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmalıdır.

26.09.2004 gün ve 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 83 üncü maddesine aşağıdaki iki fıkra eklenmiştir.

"(4) Belli bir yükümlülüğün ihmali ile ölümlü iş kazasının meydana gelmesi durumunda işveren ve sorumlular hakkında bu madde hükümleri ve bu kanunun 21 inci maddesinin 2 inci fıkrası uygulanır."

"(5) Yukarıdaki fikra hükümlerine göre ceza verildiği hallerde ayrıca işveren tüzel kişi hakkında faalivet izninin iptaline karar verilir. Bu hallerde kanunun 60. Maddesindeki koşullar aranmaz. Bu halde tüzel kişinin temsilcileri ve ortakları 5 yil süre ile başka bir tüzel kişiliğin ortağı ya da temsilcisi olamazlar. "

Gerekçe: Belli bir yükümlülüğün ihmali ile gerçekleşen ölümlü iş kazası neticesinde işçinin vefat etmesi sonucu işverenin cezai sorumluluğu hâlihazırda işbu kanunun (taksirle (oyaralama ve taksirle öldürme hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle de iş kazalarında birincil derecede sorumluluğu bulunanların etkin bir şekilde yargılanmaları mümkün olmamaktadır. Çünkü işverenin taksiri davranışından ötürü sorumluluğu hem mağdurun şikâyetiyle sınırlıdır hem de daha az ceza ile yargılanmaları nedeniyle yaptırım gücü zayıftır. Oysa işyerinde iş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemleri almayan, işçiye iş sağlığı ve eğitimi vermeyen işverenin doğabilecek iş kazalarında ihmali davranışından ötürü önemli oranda sorumlu olduğu kabul edilmelidir. Yine madde metnine eklenen dördüncü fıkrada ihmal suretiyle meydana gelen ölüm olaylarında sorumluların olası kast hükümlerinden sorumlu tutulmaları öngörülmektedir. Zira maden, inşaat gibi yüksek risk alanlı meslek gruplarında ölümlü iş kazalarının öngörülmemesi mümkün değildir. Netice itibariyle Soma'da meydana gelen faciada işverenin kusuru ve ihmalinin, böylesi elim bir neticeye sebebiyet verdiği gerçeğinden hareketle iş kazalarında sorumluluğu bulunanların hem ihmal sureti ile öldürmeden hem de olası kasttan sorumlu tutulmaları gereklilik arzetmektedir. Yine maddeye eklenen diğer fıkra ile tüzel kişiliğin sorumluluğu yükseltilerek kanunda öngörülen cezai yaptırımların caydırıcı etkisinin artırılması amaçlanmıştır.

26.09.2004 gün ve 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 8$ inci maddesine aşağıdaki iki fıkra eklenmiştir.

"(9) Belli bir yükümlülüğün ihmali ile yaralanmalı iş kazasının meydana gelmesi durumunda işveren ve sorumlular hakkında bu madde hükümleri ve bu kanunun 21 inci maddesinin 2 inci fikrası uygulanır."

"(3) Yukarıdaki fikra hükümlerine göre ceza verildiği hallerde ayrıca işveren tüzel kişi hakkında bu tüzel kişi için 1 yıldan az 3 vildan fazla olmamak üzere faaliyet izninin iptaline karar verilir. Bu hallerde kanunun 60. Maddesindeki koşullar aranmaz. Bu halde tüzel kişinin temsilcileri ve ortakları faalivet izninin iptal edildiği süre boyunca başka bir tüzel kişiliğin ortağı ya da temsilcisi olamazlar."

Gerekçe: Belli bir yükümlülüğün ihmali ile yaralanmalı iş kazasının meydana geldiği vakalardaişverenin cezai sorumluluğu hâlihazırda işbu kanunun taksirle yaralama hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle de iş kazalarında birincil derecede sorumluluğu bulunanların etkin bir şekilde yargılanmaları mümkün olmamaktadır. Çünkü işverenin taksiri davranışından ötürü sorumluluğu hem mağdurun şikâyetiyle sınırlıdır hem de daha az ceza ile yargılanmaları nedeniyle yaptırım gücü zayıftır. Oysa işyerinde iş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemleri almayan, işçiye iş sağlığı ve eğitimi vermeyen işverenin doğabilecek iş kazalarında ihmali davranışından ötürü önemli oranda sorumlu olduğu kabul edilmelidir. Yine madde metnine eklenen dördüncü fıkrada ihmal suretiyle meydana gelen yaralamalı iş kazalarında ( sorumluların oolası Okast hükümlerinden sorumlu tutulmaları öngörülmektedir. Zira maden, inşaat gibi yüksek risk alanlı meslek gruplarında iş kazalarının öngörülmemesi mümkün olmayıp yüzlerce işçi bu kazalar neticesinde sakat kalmakta, hayatlarını iademe ettirmede güçlük yaşamaktadırlar. Netice itibariyle Soma'da meydana gelen faciada işverenin kusuru ve ihmalinin, böylesi elim bir neticeye sebebiyet verdiği gerçeğinden hareketle iş kazalarında sorumluluğu bulunanların hem ihmal sureti ile yaralamadan hem de olası kasttan sorumlu tutulmaları gereklilik arzetmektedir. Yine maddeye eklenen diğer fikra ile tüzel kişiliğin sorumluluğu yükseltilerek kanunda öngörülen cezai yaptırımların caydırıcı etkisinin artırılması amaçlanmıştır.

(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Kanunun yürürlük tarihini belirtmektedir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Gerekçe: Kanunun uygulanmasına dair hükümdür.