Nazilli Adıyla İl Kurulması Hakkında Kanun Teklifi

Büyük Menderes Havzası tarih boyunca hep önemli bir coğrafya olmuş, insanlığın gelişiminde öncü rol oynamıştır. Bu havzanın önemli merkezi yerleşim alanlarından birisi Nazilli ve çevresidir. Geçmişten günümüze birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan bu topraklar tarihi ve arkeolojik zenginlikleri olan bir üretim ve kültür bölgesidir.

Maiandros (Büyük Menderes) ve Harpasos (Akçay) gibi stratejik nehirlerin geçtiği topraklarda yer alan Nazilli ve çevresi pek çok antik kent, kırsal yerleşim, kale ve höyük barındırmaktadır.

Lidyalılar döneminde para basma yetkisi ve mühim bir ticaret bölgesi olan Mastaura Antik Kenti Nazilli ilçesine bağlı Bozyurt mahallesindedir. Mastaura Antik kentinde yapılan kazı çalışmaları sonrasında Roma mimarisinin dünya üzerindeki en iyi örneği kabul edilen

Kolezyum'un bir benzeri 2 bin 700 yıllık arena ortaya çıkmıştır.

Nazilli?de ilk yerleşim yeri ilk Lidyalılar tarafından kurulmuştur. Kurulan kentin Ege ve Ön Asya ülkeleri arasındaki ticaret yolu üzerinde bulunması Nazilli yöresinin önem kazanmasını ve gelişmesini sağlamıştır. Lidyalılardan sonra Persler bölgeye egemen olmuşlardır. Ayrıca bölgede Makedonya ve Roma uygarlıkları da yaşamıştır. Bizans döneminde ise Afrodisias ve Harpasa (Arpaz) piskoposluk merkezi olmuştur. Afrodisias antikçağın önde gelen mimarlık, sanat, heykeltıraşlık ve tapınma merkezlerindendir. Günümüzde de çok iyi korunmuş anıt yapıları ile Türkiye'nin en önemli arkeolojik yerlerinden biridir. 2009'da UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilen Afrodisias, 2017'de ise Dünya Mirası olarak tescil edilmiştir.

Selçukluların son dönemlerinde Menteşe Beyliği Nazilli yöresini ele geçirmiş, daha sonra Nazilli, Aydınoğulları beyliğine geçmiştir.

Osmanlı padişahlarından II. Murat döneminde ise Nazilli ve çevresi kesin olarak

Osmanlı idaresi altına girmiştir.

Nazilli, Kurtuluş Savaşı döneminde çok önemli ve büyük görevler üstlenmiştir. için idari, siyasi, füli savunma stratejileri belirlenmiştir.

Yunanlıların İzmir ve Aydın'dan sonra 3 Haziran 1919'da Nazilli'yi de işgal etmesinin ardından yerel kuvvetler Yörük Ali Efe ve Demirci Mehmet Efe kuvvet birliği yaparak düşmana karşı birlikte hareket etme kararı almışlardır. Yörük Ali Efe'nin 15-16 Haziran 1919'da Sultanhisar/Malgaç baskınıyla Nazilli ve çevresinde Yunanlılara karşı ilk direniş hareketi başlatılmıştır. 27 ay düşman işgalinde kalan Nazilli 5 Eylül 1922?de işgalden kurtulmuştur.

Ayrıca işgal zamanında Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla Celal Bayar (Galip Hoca) Kuvayı milliyeyi Nazilli'de örgütlemiş, bunun üzerine Demirci Mehmet Efe, Demirci Efe'nin kardeşi Demirci Ahmet Efe ve baş zeybek Sökeli Ali Efe ile birlikte Dokuzun Mehmet Efe, Dokuzun İbrahim Efe, Arslanlılı Çavuş Ahmet Efe, İsabeylili Kaftanoğlu Deli Şakir Efe, Mestan Efe, Rumelili Yaşar Efe, Arnavut Bayram Efe, Kara İbrahim Efe, Bahri Efe, Murtaza Şen Efe, Çakır Mehmet Efe, Tazı Mehmet Efe, Çoban Süleyman Efe, Hacı Kara Mustafa Efe, Yazırlılı Habibin Ali Efe, İsabeylili Ese Efe, Arpazlı Kara Ali Efe; Yörük Ali ile birlikte bölgede işgalcilere karşı savaşmışlardır.

Mustafa Kemal Atatürk, Nazilli'yi milli mücadele günlerinden itibaren farklı bir yere koymuştur. Keza Atatürk Nazilli'ye verdiği önemi "istikbalde vilayet olacaktır? sözleri ile belirtmiştir.

Nazilli, tarihi ve turistik yerler açısından da zengindir. Nazilli?de bulunan Arpaz Beyler Konağı, Osmanlı Hamamı, Harpasa Antik Kenti, Mastura Antik Kenti, Nazilli Belediyesi Etnografya Müzesi, Nazilli Koca Camii, Aşağı Çarşı Camii, Dereağzı Şelalesi önemli turistik yerlerdendir.

Ayrıca Ege bölgesinin zeytin ağaçları ve doğal güzellikleri arasına kurulmuş önemli ticaret ve ulaşım yolu üzerinde yer alan Nysa Antik Kenti, Nazilli ilçesine yalnızca 15 dakika uzaklıktadır.

Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde Aydın'ı "Dağlarından bal ovalarından yağ akan şehir" tanımlaması şehrin verimli, bereketli topraklarından gelmektedir. Bu toprakların büyük bir kısmı Nazilli sınırları içerisinde bulunmaktadır. Menderes ırmağının beslediği Nazilli'nin geniş ovalarında dünyada da marka haline gelmiş olan ve ihracatı 100 milyon doları bulan "Sarı

Lop" incir üretilmektedir. Bunun yanı sıra ağırlıklı olarak pamuk, çilek, yonca ve mısır, zeytin

: : yes , NM, ve kestane hem yurtiçi hem de yurt dışı dağıtımda önemli rol oynayan tarım ürünler, ie AYKA pa Nazilli inciri ve Nazilli kestanesi marka değeri olan ürünlerdir. Ka

Nazilli çevresi ilçeleri olan Sultanhisar, Yenipazar, Bozdoğan, Karacasu, Buharkent, Kuyucak ile İzmir Beydağ ve Kiraz ilçeleri ekonomik ve sosyal olarak Nazilli Merkezle bütünleşmişlerdir.

Bakır, Maden kömürü, kuvars, talk, civa, gümüş madenleri bulunan Nazilli, incir ve zeytin fabrikalarıyla birlikte istihdam kapasitesi yönünden de önemli bir yerdir.

Nazilli'nin önemli tarım ürünlerinden olan çilek başta Rusya, Romanya, Sırbistan

Polonya ve Belarus ülkeleri olmak üzere dünyanın çeşitli ülkelerine ihraç edilmektedir.

Aslında Nazilli?nin gelişmeye başladığı en önemli dönem 1930"lu yıllarda olmuştur. Açılışını Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün yaptığı Basma Fabrikası; sanayinin hızla gelişmesini sağlamıştır. Ayrıca bölge tarımı da fabrikadan etkilenerek, pamuk üretimi bilimsel bir temele oturmuş ve üretimde önemli artışlar sağlanmıştır.

Nazili pamuk üretimi olarak Türkiye'de çok büyük bir potansiyele sahiptir. Nazilli'de üretilen pamuk elyaf kalitesi açısından dünyada en kaliteli olanlardandır. 1934 yılında kurulan dünya üzerinde sayılı kurumlardan olan Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü pamuk konusunda bilimsel araştırmalar yaparak hem daha kaliteli pamuk üretilmesine hem de pamuk çekirdeği üretimiyle verimin daha fazla olmasında büyük katkı sağlamaktadır.

Nazilli Uğur Soğutma fabrikası ihracata ve iç piyasaya dayalı üretim ve istihdam açısından önemli bir merkezdir.

Bunun yanı sıra Nazilli Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaretlere sahiptir. Bunun başında "Kar helvası" olarak adlandırılan yaz içeceği gelmektedir. 31 Mayıs 2018 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır. Bir diğeri ise kıymalı, yumurtalı peynirli, tahinli ve Nazilli Gülü olarak da adlandırılan yuvarlak kıymalı çeşitleri olan Nazilli Pidesi yöreye özgüdür. Nazilli pidesi de 18 Kasım 2020 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Aydın iline bağlı Nazilli ilçesinin il olması, bölgenin il düzeyinde gelişmesini, ekonomik ve kültürel açıdan daha da ileri bir seviyeye ulaşmasını sağlayacaktır.

Bahsi geçen nedenlerle, Nazilli ilçesi merkez olmak üzere Sultanhisar, Yenipazar, MADDE GEREKÇELERİ