Özel Öğretim Kurumları Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Eğitim, insan hakları içerisinde en temel hak kavramlarından biridir. Kamu otoritesinin eğitim-öğretim üzerindeki düzenleyici ve denetleyici refleksleri, liberalizm lehine kamusal eğitimden vazgeçmeye evrilmektedir. Bugün serbest piyasa koşulları gerekçesiyle firsat eşitsizlikleri derinleşmekte, hak ihlalleri ve eğitime erişim engelleri artmaktadır. Ticarileştirilen eğitim-öğretim sisteminde öğretmenlik mesleği itibarsızlaştırılmakta, öğrenciler ve veliler müşteri konumuna indirgenmekte, eğitimin her kademesinde her bir bileşen kronikleşen sorunlarla başbaşa bırakılmaktadır.

Öğretmenler, eğitim ve öğretim faaliyetlerinin başat unsurudur. Milli Eğitim Bakanlığı Milli Eğitim İstatistikleri — Örgün Eğitim 2022-2023 raporuna göre, ülkemizde 60 bin 734 resmi okulda 974 bin bin 488 öğretmen çalışmakta, 14 bin 281 özel okulda 179 bin 895 öğretmen çalışmaktadır. Toplamda ise ülkemizde 1 milyon 154 bin 383 öğretmen çalışmaktadır. Yani eğitim-öğretim faaliyetlerine katılan öğretmenlerin yüzde 15.58'i özel okullarda çalışmaktadır.

Özlük hakları ve ücret kıyaslaması bakımından, özel okullarda çalışan öğretmenler, resmi okullarda çalışan öğretmenlere kıyasla karşılaştıkları zorluklar, güvencesiz şekilde çalışma ortamı gibi başlıklarda pek çok orantısızlıkla karşı karşıya kalmaktadırlar. Kamuoyuna yansıyan örneklere göre, özel okullarda görev yapan öğretmenler, resmi okullarda çalışan meslektaşlarına göre oldukça düşük ücretlerle çalıştırılmaktadır.

Özel okul öğretmenleri asgari ücret düzeyinde olan maaşlarının devlet okullarındaki meslektaşlarıyla eşitlenmesini talep etmektedir. Özel okul öğretmenleri, Türkiye çapında kamusal alanda farklı zamanlarda defalarca yaşadıkları hak gasplarına dikkat çeken eylem ve açıklamalar gerçekleştirmişlerdir. İlgili sendikalar, taban maaş başta olmak üzere düzenlemelerin zaruriyetine dikkat çekmekte; özel okul öğretmenlerinin yaşadıkları sorunları "insanlık dışı çalışma saatleri ve bu saatlerin ödenmeyen ek ders ücretleri; ara tatil, yarı yıl tatili ve resmi tatillerde zorla ve baskıyla çalışma ve bunların ücretlerinin ödenmemesi; eksik yatan sigorta primleri ve bunun sonucunda sakat doğacak bir emeklilik yaşamı; açıkça işlenen bir suç olarak elden yatan maaşlar ve mevsimlik işçiler için hazırlanmış "belirli süreli sözleşmelere tabii olarak işsizlik kaygısı" olarak dile getirmektedirler.

Öğretmenlik bir meslek olmasının ötesinde, toplumsal yaşamın devamlılığı açısından kritik önemde bir hizmetin yürütülmesi açısından emek-ücret dengesinin gözetilmesi gereken bir meslek grubudur. Meslek grubunda "özel okul öğretmeni" - "devlet okulu öğretmeni" gibi bir kıyasın yapılması dahi izahtan vareste iken, 5580 Sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanunu'nun 9uncu maddesinin 2'nci fıkrası, 6528 Sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi ile 2014 yılında yürürlükten kaldırılarak, özel okullarda yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmeti yürüten öğretmenlerin, dengi resmi okullarda ödenen aylık ile sosyal yardım kapsamındaki ek ödeme tutarlarından az ücret alamayacağı düzenlemesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Özel okul öğretmenlerinin aleyhine sonuçlar doğuran, meslektaşları arasında eşit işe eşit ücret ilkesinin ihlal edildiği bu düzenleme, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın sonuç raporuna da yansımış ve ilgili yasal düzenlemenin kaldırılmış olmasının, özel okullarda çalışan öğretmenler için, özel okul sayısının da artmasına bağlı olarak bu kurumlarda ücret seviyesinin düşmesine ve ciddi uyuşmazlıkların doğmasına neden olduğu devletin kayıtlarına girmiştir. Diğer bir anlatımla; kamu tarafından yapılan bir düzenlemenin ciddi uyuşmazlıkların doğmasına neden olduğunu yine kamu tespit etmiş ve kayıt altına almıştır.

Açıklanan gerekçe doğrultusunda, işbu kanun teklifi ile yürürlükte iken mülga haline gelen bir düzenleyici hükmün yeniden yürürlüğe konulması ve "taban maaş" uygulamasının geri getirilmesi amaçlanarak kamuda çalışan ve özel sektörde çalışan öğretmenler arasında özlük hakları ve ücret adaletsizliğinden doğan uygulamadaki aksaklıkların önlenmesi amaçlanmaktadır.