Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Savunma. hakkı, yargı organları nezdinde kendini savunma, avukat yardımından yararlanma, soru sorma, susma, aleyhine olan işleme katılmama, tercümandan yararlanma, delillerin toplanmasını isteme, duruşmada hazır bulunma, kanun yoluna başvurma gibi hakları ifade etmektedir. Savunma hakkı, ülkemizin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi"nde (AİHS), Adil Yargılanma Hakkı ile birlikte düzenlenmiştir. Yine savunma hakkı Anayasamızın "hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan Jaydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz. " şeklinde düzenlenmiştir.

Ülkemizde ceza yargılamasında kabul edilen ilkelere göre; şüpheli ya da sanık kendi savunmasını yapabileceği gibi bir müdafiden de faydalanabilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) "ifade ve sorgunun tarzı" başlıklı 147. maddesinde kişilerin müdafi seçme hakkının bulunduğu, müdafinin ifade veya sorgusunda hazır bulunabileceğinin kendisine bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Yine ilgili madde hükmünde müdafi seçecek durumda olmayan şüpheli, sanık veya mağdurun müdafi yardımından faydalanmak istediği taktirde kendisine baro tarafından müdafi görevlendirileceği düzenlenmiştir.

21.09.2023 tarihinde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14. maddesinin 1. ve 4. fıkralarında yapılan değişiklikle, Ceza Muhakemesi Kanunu Kapsamında görevlendirilen müdafi/vekil ile özel vekâletname sahibi avukat arasındaki ayrım ortadan kalkmıştır. Tarife'nin "Ceza Davalarında Ücret" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrasına kamu davasına katılma üzerine, mahkumiyete ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ise vekil ile temsil edilen katılan lehine sanığa yükletilecek avukatlık ücretine katılan vekilinin 9271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca zorunlu vekillik görevi üstlenen avukat olması halinde de mahsup işlemi yapılmak suretiyle hükmedileceğine ilişkin düzenleme eklenmiştir. Yine tarifenin 14. maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan düzenleme ile fıkrada yer alan "Beraat eden ve vekil veya müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir." kuralının, sanığın Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi bulunması durumunda kovuşturma için Hazineden alınan ücretin mahsubu suretiyle uygulanması mümkün kılınmıştır.

Yapılan yasal düzenlemeye rağmen, mahkemeler tarafından zorunlu müdafilik kapsamında görev icra eden avukatlar lehine beraat vekalet ücretine hükmolunmadığı bilinmektedir. Mahkemelerce bu yasal düzenlemeye uyulmamasının sebebi kanunun yargılama giderleri bölümünde zorunlu müdafilere ödenecek beraat vekalet ücretlerinin yer almaması olarak gösterilmekte olduğundan bu hususta ortaya çıkan tereddüdün giderilmesi amacıyla işbu kanun teklifinin sunulması gerekliliği doğmuştur.