İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
KANUN TEKLİFİ · 2/2174 KOMİSYONDA

Deniz Gezmiş, Yusuf Arslan ve Hüseyin İnan'ın Ölüm Cezalarının Yerine Getirilmesine Dair Kanunun Yürürlükten Kaldırılmasına İlişkin Kanun Teklifi

1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 3 madde

Kaynak göster

2/2174 esas numaralı kanun teklifi 24 Mayıs 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Tekin Bingöl (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.

Tekin Bingöl (CHP, Ankara). “Deniz Gezmiş, Yusuf Arslan ve Hüseyin İnan'ın Ölüm Cezalarının Yerine Getirilmesine Dair Kanunun Yürürlükten Kaldırılmasına İlişkin Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2174, 24 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2174-deniz-gezmis-yusuf-arslan-ve-huseyin-inan-in-olum-cezalarinin-yerine-getirilmesine-dair-k (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e90e05a0-f885-4510-a846-018fba7c8382

Sade metin (Markdown) →

SÜREÇ

Teklifin yolculuğu

Tarihler TBMM kaydından
  1. TBMM Başkanlığına sunuldu
    1 imza
  2. tarih kaydı yok
    Esas komisyona havale
    Adalet Komisyonu
  3. tarih kaydı yok
    Komisyon görüşmesi (şu anki aşama)
    Komisyonda bekliyor
  4. tarih kaydı yok
    Genel Kurul
    Henüz gelmedi
  5. tarih kaydı yok
    Kabul edildi
    Henüz yok
  6. tarih kaydı yok
    Resmî Gazete
    Henüz yok

TEKLİFİ İMZALAYANLAR

İmzacılar

1 İMZA

İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.

İLK İMZA

İlk imza sahibi

MADDELER

Neler düzenleniyor? — 3 madde

Tam metin (PDF) ↗ (yeni sekmede açılır)
MADDE 102.05.1972 tarih ve 1586 sayılı "Deniz GEZMİŞ, Yusuf ARSLAN ve Hüseyin İNAN"ın Ölüm Cezalarının Yerine…

02.05.1972 tarih ve 1586 sayılı "Deniz GEZMİŞ, Yusuf ARSLAN ve Hüseyin İNAN"ın Ölüm Cezalarının Yerine Getirilmesine Dair Kanun" yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: "Deniz GEZMİŞ, Yusuf ARSLAN ve Hüseyin İNAN"ın Ölüm Cezalarının Yerine Getirilmesine Dair Kanun"un toplumda oluşturduğu tahribat ve toplumsal barışa yapacağı düşünülen katkı amacıyla verdikleri onurlu mücadelenin göz önüne alınarak yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.

MADDE 2Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

MADDE 3Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.

Genel gerekçeyi oku (9 paragraf)Genel gerekçeyi kapat

Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idamının üzerinden 52 yıl geçmiştir. Deniz, Yusuf ve Hüseyin'in idamı Türkiye tarihinde derin yaralar açmıştır. Bu karanlık süreç toplum üzerinde kolay kolay unutulması mümkün olmayan bir tahribat yaratmıştır.

Dünyada sol ve özgürlükçü hareketlerin hakim olduğu 68 dönemi Türkiye'de de geniş kitleleri etkisi altına almıştır. Bu dönemde sosyalist solun temsilcisi Türkiye İşçi Partisi Meclise girmiştir. Gençlik hareketleri ise yoğundur. Söz konusu dönemde İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolan Deniz Gezmiş TİP'e, ODTÜ'de okuyan Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan ise, Fikir Kulüpleri Federasyonu'na üyedir. Sol gençlik hareketi içerisinde hızla politikleşen ve öğrenci lideri olan Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan Amerika 6. Filosunun Türkiye'ye gelişini protesto etmek için düzenlenen eylemlerle isimlerini iyice duyurmuşlardır.

Yükselen bu gençlik hareketinin sonucu 12 Mart 1971'de muhtıra ile gelen askeri darbe, öğrenci hareketini hedef tahtasına oturtmuş; Deniz Gezmiş Gemerek'te, Yusuf Aslan Şarkışla'da, Hüseyin İnan Kayseri'de yakalanmıştır. Gezmiş, Aslan ve İnan, savcılığını Baki Tuğ'un üstlendiği, Tuğgeneral Ali Elverdi başkanlığındaki Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 1 Nolu Askeri Mahkeme'de yargılanarak idama mahkum edilmiştir. Kimsenin canına kıymayan üç genç hakkında, "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tamamını, bir kısmını tağyir, tebdil veya ilgaya teşebbüs ettikleri" iddiasıyla "TCK'nın 146/1 maddesi uyarınca" idam kararı verilmiştir.

Bu dönemde onları kurtarmak için yapılan girişimlerin çoğu sonuçsuz kalmış, üç fidanın serbest kalması istemiyle eylem başlatan Mahir Çayan önderliğindeki bir grup ise Kı kuşatıldıkları evde öldürülmüşlerdir.

Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam cezaları TBMM'de 24 Nisan 1972'de yapılan oylamada 48'e karşılık 273 kabul oyuyla kesinleşmiştir. İdam kararları, TBMM Genel Kurulu'nda Süleyman Demirel liderliğindeki Adalet Partisi grubunca, 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra idam edilen Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'a karşılık olmak üzere "üç — üç" diye tempo tutularak onaylanmıştır.

Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 6 Mayıs 1972'de, Ankara Ulucanlar Cezaevi'nde sabaha karşı asılarak idam edilmişlerdir. İdam edildiklerinde Gezmiş ve Aslan 25, İnan ise 23 yaşındaydılar.

Yargılamayı yapan mahkeme savcısının "Onlar mahkemeye iyi davransalardı indirim uygulanır, cezaları müebbete çevrilirdi." ifadesi bu üç gencin yargılama sürecinin antidemokratik, önyargılı ve hukuksuzca yapıldığının kanıtlarından biridir. Verilen bu idam kararının toplumda yarattığı tahribat hala kapanmamıştır.

Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan tam bağımsız Türkiye için mücadele etmiş; Türkiye tarihinde unutulmaz bir mücadeleye imza atmışlardır. Bağımsızlık, demokrasi, özgürlük için mücadele eden bu üç genç adalet, kardeşlik ve yoksulluğun bitmesi gibi haklı taleplere rağmen idam edilmişlerdir. Bu kanun teklifi ile fiilen ve toplum nezdinde itibarları zaten var olan üç fidanın hukuki olarak da itibarlarının iadesi amaçlanmaktadır. Söz konusu

Kanunun yürürlükten kaldırılması ile toplum vicdanın da açılan derin tahribat bir nebze olsun giderilecektir.

Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.

İLGİLİ KAYITLAR

Bağlam