Hakimler ve Savcılar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde yer alan "üç" ibaresi "beş" şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe: Avukatlık mesleğinden geçiş yapmak isteyenlerde avukatlık mesleğinde geçecek sürenin azami fayda sağlaması için üç yıllık sürede edinilen mesleki tecrübenin yetersiz olduğu dikkate alınmış; bu sürenin en az beş yıl olması ve bu sürede kazanılacak tecrübenin hâkimlik ve savcılık mesleğine katkı sağlayacağı öngörülmüştür.

2802 sayılı Kanunun 9/A maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, sekizinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "Mülâkat Kurulu; Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirleyeceği yükseköğretim kurumlarının sosyoloji ve psikoloji bölümlerinde görevli birer öğretim üyesi ile hukuk fakültelerinde hukuk felsefesi öğrenimi vermekle görevli bir öğretim üyesi, Yargıtay'dan bir üye, Danıştay'dan bir üye, Anayasa Mahkemesinden bir üye, Teftiş Kurulu Başmüfettişlerinden bir başmüfettiş, Adalet Akademisi Danışma Kurulundan bir üye, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreteri olmak üzere 9 kişiden oluşur."

"Mülakat görsel ve sesli kayıt altına alınır."

Gerekçe: Mesleki yetkinlik derecesinin takdir ve değerlendirilmesinin de Hakimler Savcılar Kurulunun belirleyeceği yükseköğretim kurumlarının sosyoloji ve psikoloji bölümlerinde görevli birer öğretim üyesi ile hukuk fakültelerinde hukuk felsefesi öğrenimi vermekle görevli bir öğretim üyesi, Yargıtaydan bir üye, Danıştaydan bir üye, Anayasa Mahkemesinden bir üye, Teftiş Kurulu Başmüfettişlerinden bir başmüfettiş, Adalet Akademisi Danışma Kurulundan bir üye ve Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreteri olmak üzere 9 kişiden oluşturulacak, siyasetin etkisinin olamayacağı bir mülakat kurulunun oluşturulmasının yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının sağlanması için olması gereken olduğu değerlendirilmiş ve değişiklik yapılması gerekmiştir. Hâkimlik ve Savcılık mülakat sınavı sonuçlarının, yapılacak itiraz ve dava sürecinde denetlenebilmesi için, görsel ve sözlü kayıt altına alınma zorunluluğu bulunduğundan, bu değişikliğin yapılması gerekmiştir.

2802 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: 2802 sayılı Kanunun 62. maddesinde sayılan yer değiştirme cezası kaldırıldığından, söz konusu fikra, bu açıdan uyum sağlamak üzere madde metninden çıkarılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 62 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Hakim ve savcılara; sıfat ve görevlerine uymayan hal ve hareketlerinin tespit edilmesi üzerine durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunca aşağıdaki yazılı disiplin cezalarından biri verilir:

a) Uyarma,

b) Kınama,

c) Kademe ilerlemesini durdurma,

d) Derece yükselmesini durdurma,

e) Meslekten çıkarma."

Gerekçe: Anayasa'nın 139. maddesinde bulunan "Hâkimler ve savcılar azlolunamazlar, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz. Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır." hükmü gereğince, hâkimler ve savcılar, hiçbir şekilde özlük haklarından mahrum bırakılamayacaklarından, Anayasa'nın bu açık hükmünü ihlal eden aylıktan kesme cezası kaldırılmıştır. Yer değiştirme cezası da; hâkim ve savcı ile birlikte ceza nedeniyle atandığı yeni görev yerinde hak arayan kişiler üzerinde olumsuz bir etki yapacağı ve bir nevi cezanın yeni görev yerinde yaşayanlara verilmiş bir ceza olarak nitelendirilmesi sonucunu doğuracağından, kaldırılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: Aylıktan kesme cezası kaldırıldığından, aylıktan kesme cezasına ilişkin olması itibariyle, bu madde de kaldırılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 67 nci maddesinin ikinci fikrasına (b) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiştir.

"c) Kusurlu veya uygunsuz hareket ve ilişkileriyle mesleğin şeref ve nüfuzunu veya şahsi onur ve saygınlığını yitirmek,

d) Yaptıkları işler veya davranışlarıyla görevini doğru ve tarafsız yapamayacağı kanısını uyandırmak,

e) Hatır ve gönüle bakarak veya kişisel duygulara kapılarak görev yaptığı kanısını uyandırmak,

f) Göreve dokunacak surette ve kendi kusurlarından dolayı meslektaşlarıyla geçimsiz ve dirliksiz olmak,

g) Madde tayin ve deliller elde edilmemiş olsa bile, rüşvet aldığı veya irtikâpta bulunduğu kanısını uyandırmak,

h) Doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemek ve görev sırasında olmasa dahi almak, hallerinde uygulanır."

Gerekçe: Yer değiştirme cezası kaldırıldığından, ilgili filler, derece ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesini gerektiren eylem ve işlemler içerisine alınmıştır. düzenleme kaldırılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 68 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 69 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fikraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"68 inci maddenin (e) bendinde yazılı hallerden dolayı hangi sınıf ve derecede olursa olsun iki veya derece ve sınıf kaydı aranmaksızın derece yükselmesinin durdurulması cezası almış olmak veya taksirli suçlar hariç olmak üzere, altı aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan biri ile kesin hüküm giymek meslekten çıkarılmayı gerektirir. Ancak, verilen cezanın 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan dolayı verilmemiş olması ve cezanın ertelenmiş, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50 nci maddesindeki tedbirlerden birine çevrilmiş veya yüzseksen günden fazla adli para cezası olması halinde meslekten çıkarma cezası yerine derece ilerlemesinin durdurulması cezası verilir."

"Birinci fıkra dışında kalan ceza mahkümiyetlerinin ertelenmiş veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50. maddesindeki ceza veya tedbirlere çevrilmiş olmasına bakılmaksızın suçun niteliğine göre bu Kanunun 65, 66 veya 67 nci maddelerde sayılan disiplin cezalarından biri verilir."

Gerekçe: Yer değiştirme cezası kaldırıldığından, uyum sağlamak üzere düzenleme yapma ihtiyacı doğmuştur.

2802 sayılı Kanunun 72 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Meslekten çıkarma cezası hariç olmak üzere disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin işlenmesinden itibaren üç yıl geçmiş ise disiplin soruşturması açılamaz. Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez."

Gerekçe: Yer değiştirme cezasının disiplin cezası olarak verilmesi düzenlemesi kaldırıldığından, bu düzenlemeyi yapma ihtiyacı doğmuştur.

2802 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"İtiraz üzerine verilen kararlara karşı yargı yolu açıktır. Bu kararlar hakkında ilgilinin görevine göre ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay veya Danıştay'a başvurulabilir."

Gerekçe: Hak arama özgürlüğü çerçevesinde tamamen idari karar mahiyetinde olan Hakimler ve Savcılar Kurulu kararlarına karşı yargı yolu açılması gerektiğinden, bu değişiklik yapılmıştır.

2802 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Meslekten çıkarma cezasından başka bir disiplin cezası verilen hakim ve savcılar, uyarma ve kınama cezalarının kesinleşmesinden itibaren dört yıl, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesini durdurma cezalarının kesinleşmesinden itibaren altı yıl geçtikten sonra Hakimler ve Savcılar Kuruluna başvurarak bu disiplin cezalarının sicillerinden silinmesini isteyebilirler."

Gerekçe: Yer değiştirme ve aylıktan kesme cezaları kaldırıldığından, uyum sağlamak üzere düzenleme yapma ihtiyacı doğmuştur.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.