Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara

Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur.

Adnan Şefik ÇİRKİN Hatay Milletvekili Tali Komisyon i Bayındırlık, İmar, Esas Komisyon Ulaştırma ve Turizm

Tarih: 9-1-2025 O (Esas No:2/2857

€-posta: adnansefik.çirkin&tbmm.govtr Adres: Halkla İlişkiler Binası 1. Kat C-105

6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen büyük depremler, ülkemizde geniş bir alanda yıkımlara neden olmuş ve milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkilemiştir. Bu felaketin ardından afetzedelere yönelik çeşitli yardımların sağlanması için 7269 Sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Kanunu, 5327 Sayılı Konut Edindirme Yardımları Kanunu, 4133 Sayılı Kanun ve Resmi Gazetenin 13.04.2023 tarihinde yayınlanan Cumhurbaşkanlığı'nın 142 nolu kararnamesiyle yardımların belirli bir düzene sokulması hedeflenmiştir. Ancak, depremin yarattığı yıkımın boyutu, afetin ardından yaşanan zorluklar ve sürecin karmaşıklığı göz önünde bulundurulduğunda, afet mağdurlarının hak sahipliği işlemleri için verilen süreler zaman zaman 2 günlük başvuru süresi halinde uzatılsa da henüz hak sahipliği sorunu çözüme ulaşmış değildir.

7269, 5327, 4133 Sayılı Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılan yardımların, afetzedelerin taleplerine göre şekillendirilmesi için belirli bir başvuru süresi öngörülmüştür. Ancak, depremin hemen ardından başlayan bu süre, birçok afetzedenin, özellikle yıkımın boyutunun büyük olduğu bölgelerde, başvurularını tamamlamalarını engellemiş ya da geciktirmiştir. Afetzedeler, evrak temini, mülkiyet belgelerinin alınması ve diğer başvuru prosedürlerini zamanında yerine getirememiştir. Ayrıca, afet sonrasındaki psikolojik travmalar, yerinden edilme, geçici barınma sıkıntıları gibi faktörler, başvuru işlemlerinin zamanında tamamlanamamasına yol açmıştır.

Ayrıca deprem sonrası geçici barınma ve yaşam koşullarının zorluğu, birçok afetzedenin başvurularını tamamlamasını engellemiştir. Birçok afetzede, güvenli barınma alanlarına yerleşene kadar süreç içerisinde belgelerini temin edememiş, afetzede statüsünde başvuruları tamamlayamamıştır. Bunun yanı sıra, afetzedelerin başvuru yapabilecekleri noktaların sayısının kısıtlı olması ve bilgiye erişimdeki zorluklar, başvuru sürecinin aksamalarına neden olmuştur. E-devlet üzerinden başvuru yapılabilmesi elverişli olsa da, tüm afetzedelerin dijital altyapıya ulaşabilmesi mümkün olmamış, yerel başvuru noktalarına başvuru sürecinde gecikmeler yaşanmıştır.

Başvuruda bulunmak için belirlenen 60 günlük sürenin ardından, 21-22 Kasım 2024 tarihlerinde verilen ek 2 günlük süre bile, hak sahipliği başvurularını tamamlamak için yetersiz kalmıştır. Bu süre, büyük bir felaketin ardından hızlıca toparlanma şansı bulamayan afetzedeler için yeterli olmamıştır. Depremin üzerinden geçen zaman ve depremzedelerin hâlâ geçici barınma koşullarında bulunmaları, başvuru süresinin yeniden düzenlenmesinin gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.

Depremzedelere yönelik yapılan yardımlar, bu kişilerin yeniden hayatlarına tutunabilmesi için kritik bir öneme sahiptir. Bu yardımların sürekliliği, afetzedelerin tekrar inşa edebilmesi için gerekli olan sürecin tamamlanabilmesi adına esastır. Bu nedenle, hak sahipliğinde başvuru süresinin kaldırılarak, devletin afet mağdurlarına verdiği desteği sürdürebilmesi ve adaletli bir şekilde herkese ulaşabilmesi adına önemlidir.

Bu gerekçelerle 6 Şubat 2023 depremlerinin yarattığı büyük yıkım sonrası, afetzedelerin hak sahipliği başvurularının e-Devlet üzerinden süre sınırlaması olmadan yapılabilmesi, afet yönetiminin etkinliğini artıracak ve toplumun bu zorlu süreçten daha sağlıklı bir şekilde çıkmasını sağlayacaktır.