Türk Kızılay Kanunu Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmeler çerçevesinde hiçbir ayrım gözetmeksizin Türk Kızılay vasıtasıyla ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi; afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesidir.

(2) Bu Kanun; Türk Kızılay'ın görev ve yetkileri ile hak ve muafiyetlerini kapsar.

Gerekçe: Madde ile Kanunun amacı ve kapsamı belirlenmektedir.

(1) Bu Kanunda geçen;

a) Cenevre Sözleşmeleri: 21/1/1953 tarihli ve 6020 sayılı Harp Felâketzedelerinin Himayesine Dair 12 Ağustos 1949 Tarihli Cenevre Sözleşmelerinin Onanması Hakkında Kanunla onaylanan sözleşmeleri,

b) İhtiyaç sahibi: Bireysel, çevresel, ekonomik, fiziksel, psikososyal veya hukuki nedenlerle yoksulluk içinde bulunan, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan, yaşamını asgari düzeyde sürdürmekte güçlük çeken ya da engellilik, yaşlılık, göç gibi dezavantajlı durumlar nedeniyle korunma, bakım, destek, sağlık ve sosyal hizmet müdahalesi ile sağlık malzeme ve ekipmanına ihtiyaç duyan kişileri,

c) Türk Kızılay: Türkiye Kızılay Derneğini,

ç) Tüzük: Türkiye Kızılay Demeği Tüzüğünü, ifade eder.

Gerekçe: Madde ile Kanunda yer alan ve uygulamaya esas terimlerin tanımlarına yer verilmektedir.

(1) Türk Kızılay, Cenevre Sözleşmeleri ile Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi Temel İlkeleri doğrultusunda hiçbir ayrım gözetmeksizin, ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşudur.

(2) Türk Kızılay Cenevre Sözleşmelerinde belirtilen Milli Cemiyet'tir. Türk Kızılay?a uluslararası sözleşmeler doğrultusunda verilmiş münbasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başkaca bir tüzel kişilik kurulamaz.

(3) Türk Kızılay; Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Cemiyeti ve Kızılay adlarını da kullanabilir.

(4) Türk Kızılay'ın adı, bayrağı ve amblemi, uluslararası sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanır, tarafsızlık ve koruma işaretidir. Türk Kızılay'ın adı, bayrağı ve amblemi Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller hariç olmak üzere gerçek ve tüzel kişiler tarafından herhangi bir amaçla izinsiz olarak kullanılamaz.

(5) Türk Kızılay ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşü alınmak suretiyle savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etme, koşulları izleme, aile haberleşmesini sağlama, kayıpları araştırma ve insani yardım ulaştırma faaliyetlerini yerine getirir ve esir değişimleri ile aile birleşimlerinde aracı olarak görev yapar. Türk Kızılay bu görevini yerine getirebilmesi için gerçek kişilere ait gerekli olan verilere ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile yapacağı protokoller çerçevesinde erişebilir. Bu kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde yetkilendirilen kişiler tarafından yapılır.

(6) Türk Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilir, bu kişilere yönelik gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilir.

(7) Türk Kızılay, Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ülkelerin Kızılay ve Kızılhaç Milli Cemiyetlerinden Türkiye'ye olağan veya olağanüstü hallerde gelen ayni ve nakdi yardımlarının alınması ve kullanılması ile ilgili tek yetkili kuruluştur.

Gerekçe: Madde ile Türk Kızılay'ın görev ve yetkilerine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Bu kapsamda; Birinci fikra ile Türk Kızılay'ın, ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu olduğu ifade edilmektedir. İkinci fikra ile Türk Kızılay'ın Cenevre Sözleşmelerinde belirtilen Milli Cemiyet niteliğinde olduğu ve Türk Kızılay'a uluslararası sözleşmeler doğrultusunda verilmiş münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başkaca bir tüzel kişilik kurulamayacağı hüküm altına alınmaktadır. Üçüncü fikra ile yaklaşık 158 yıldır farklı isim ve ünvanlar altında toplumsal hafızada yer edinen Türk Kızılay'ın kullanabileceği adlar belirlenmektedir. Dördüncü fikra ile Türk Kızılay'ın adı, bayrağı ve ambleminin uluslararası sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanacağı ile tarafsızlık ve koruma işareti niteliğinde olduğu hüküm altına alınmaktadır. Beşinci fikra ile Türk Kızılay'ın, savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etme, koşulları izleme, aile haberleşmesini sağlama, kayıpları araştırma ve insani yardım ulaştırma faaliyetlerini yerine getirmesi ve esir değişimleri ile aile birleşimlerinde aracı olarak görev yapacağı hüküm altına alınmaktadır. Altıncı fikra ile Türk Kızılay'ın, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilmesi ve bu kişilere yönelik gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilmesi amacıyla düzenlenme yapılmaktadır. Yedinci fıkra ile Türk Kızılay; Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ülkelerin Kızılay ve Kızılhaç Milli Cemiyetlerinden Türkiye'ye olağan veya olağanüstü hallerde gelen ayni ve nakdi yardımlarının alınması ve kullanılması ile ilgili tek yetkili kuruluş olarak nitelendirilmektedir.

(1) Afet ve acil durumlar ile afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde; ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi amacıyla, Türk Kızılay ile Türk Kızılay'ın iktisadi işletmeleri, iştirakleri veya şirketleri tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilir. Bu alımlar, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmaksızın doğrudan Türk Kızılay'dan veya Türk Kızılay'ın iktisadi işletmelerinden, iştiraklerinden veya şirketlerinden temin edilebilir. Bu alımlar afetin veya olağanüstü durumun kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri çerçevesinde ilgili bakanlık ile Türk Kızılay arasında yürütülecek koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yapılır.

(2) Kamu kurum ve kuruluşları 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamındaki taşıtlar hariç olmak üzere, uygun görülen taşınır mallarını ilgili mevzuat hükümlerine göre Türk Kızılay'a tahsis edebilir. Ayrıca bu kurum ve kuruluşlarda bulunan makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır mallardan uygun görülenler, kamu yararı kapsamında ve ilgili mevzuata uygun olarak Türk Kızılay'a bedelsiz devredilebilir.

(3) İhtiyaç sahibi kişilere yapılacak yardımlarda mükerrerliğe yol açmamak ve daha fazla kişiye yardım ulaştırabilmek amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde bulunan sosyal yardımlara ilişkin veriler yapılacak protokol ile Türk Kızılay'a verilir. Bu kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişiler tarafından yapılır.

(4) Türk Kızılay, 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkümlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde düzenlenen cezaevi yapı harcından muaftır.

(5) Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmet sunucuları ile kamu üniversitelerine ait sağlık hizmet sunucularına temin edilen kan bileşenlerinin bedelleri, bu kurumlarla yapılan sözleşmeler uyarınca kan bileşenlerinin teslimini müteakip, sözleşme gereğince belirtilen ödeme tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Türk Kızılay'a aktarılır ve ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklarından mahsup edilir.

(6) Türk Kızılay tarafından kuruluş amacı doğrultusunda kullanılmak üzere, ticari amaç güdülmeksizin ithal edilen bilimsel alet ve cihazlar, tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına mahsus alet ve cihazlar, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama testleri ile ilaç özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacına yönelik maddeler gümrük vergilerinden muaftır.

Gerekçe: Madde ile Türk Kızılay'a ulusal mevzuattan ve uluslararası sözleşmelerden kaynaklı görevlerini daha etkin ve verimli bir şekilde yerine getirebilmesi için bazi hak ve muafiyetlerin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda; Birinci fikra ile afet ve acil durumlar ile afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde; ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi amacıyla Türk Kızılay ile Türk Kızılay'ın iktisadi işletmeleri, iştirakleri veya şirketleri tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetlerin stratejik alım kapsamında olduğu belirtilerek bunların teminine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. İkinci fıkra ile Türk Kızılay'a ilgili mevzuat hükümlerine göre uygun görülen taşınır malların tahsisi ile makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır malların bedelsiz devrine olanak sağlanmaktadır. Üçüncü fikra Türk Kızılay'ın ihtiyaç sahibi kişilere yapacağı yardımın sağlıklı yapılması ve mükerrer yardım yapılmaması amacıyla Türk Kızılay'ın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile protokol yapabilmesine olanak sağlanmaktadır. Dördüncü fikra ile Türk Kızılay'ın cezaevi yapı harcından muaf tutulması amaçlanmaktadır. Beşinci fikra ile hizmetin sürdürülebilirliğinin sağlanması adına Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmet sunucuları ile kamu üniversitelerine ait sağlık hizmet sunucularına temin edilen kan bileşenlerinin bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklarından mahsup edilmek suretiyle Türk Kızılay'a aktarılacağı hükme bağlanmaktadır. Altıncı fikra ile Türk Kızılay'ın kuruluş amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ithal edilen bazı mal ve maddelerin gümrük vergilerinden muaf tutulması amaçlanmaktadır.

(1) Türk Kızılay'ın ilkeleri, kuruluş amacı, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik hak ve görevleri, üyeliğe kabul ve üyeliğin sona ermesine dair esasları, organlarının görev ve sorumlulukları, bütçe uygulamaları ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar Tüzük ile düzenlenir. Tüzük, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanır.

Gerekçe: Madde ile Tüzük ile düzenlenecek alanlar belirlenmektedir.

(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümleri uygulanır.

Gerekçe: Madde ile Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, ortaya çıkabilecek hukuki boşlukları ve olası ihtilafları ortadan kaldırmak maksadıyla, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

(1)3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun;

a) | inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "görevlendirilenler," ibaresinden sonra gelmek üzere "olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay Derneğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeli," ibaresi eklenmiştir.

b) 2 nci maddesinin birinci fıkrasına (1) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.

"(0 Olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay Derneğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeli;"

(2) 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "ve il müftüsü" ibaresi ", il müftüsü ve Türkiye Kızılay Derneği il merkez şube başkanı" şeklinde ve "ve ilçe müftüsü" ibaresi ", ilçe müftüsü ve varsa Türkiye Kızılay Derneği ilçe şube başkanı" şeklinde değiştirilmiştir.

Yürürlük MADDE $8- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 9- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Maddenin birinci fıkrasıyla olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türk Kızılay'ın faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeline nakdi tazminat ödenmesi amaçlanmaktadır. Maddenin ikinci fıkrası ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununda değişiklik yapılarak Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, Kızılay il merkez şube başkanı ile ilçe şube başkanlarının sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı mütevelli heyetinin üyesi olması amaçlanmaktadır.