Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 7'nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Çalışamayacak durumda olan epilepsi hastalarına asgari ücretin aylık net tutarının 2/3'ü kadar aylık sosyal yardım yapılır. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir."

Gerekçe: Epilepsi hastaları, kronik ve öngörülemez seyreden nöbetler nedeniyle düzenli olarak çalışamamakta ve dolayısıyla gelir kaybı yaşamaktadır. Mevcut durumda, çalışamayacak durumda olan epilepsi hastaları, temel geçim ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli sosyal destekten yararlanamamaktadır. Bu madde ile, asgari ücretin aylık net tutarının 2/3'ü oranında aylık sosyal yardım sağlanarak, hastaların temel yaşam standartlarının korunması ve ekonomik mağduriyetlerinin hafifletilmesi hedeflenmektedir.

22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'na aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 4- Özel sektör işyeri işverenlerine, istihdam edecekleri epilepsi hastaları için ilgili döneme ait günlük brüt asgari ücretin sigortalının prim ödeme gün sayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, sigortalının 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı tutarında; her ay bu işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle prim desteği sağlanır.

Birinci fıkra kapsamında gerçekleştirilen istihdamın artırılması amacıyla işverenlere vergi istisnası ve muafiyeti sağlanır. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir."

Gerekçe: İş gücü alanında epilepsi hastaları, işverenler tarafından iş kazası ve risk unsuru olarak değerlendirildiği için istihdam edilme konusunda büyük zorluklar yaşamaktadır. Bu durum, epilepsi hastalarının sigortalı iş bulamamalarına ve dolayısıyla sosyal güvenceden mahrum kalmalarına yol açmaktadır. Önerilen ek madde ile, özel sektör işyerlerinde epilepsi hastalarını istihdam eden işverenlere, prim desteği sağlanarak; ilgili döneme ait günlük brüt asgari ücretin, sigortalının prim ödeme gün sayısıyla çarpımı sonucu hesaplanacak tutarı aşmamak kaydıyla, sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı mahsup edilecektir. Ayrıca, işverenlere vergi istisnası ve muafiyet uygulanması öngörülerek, epilepsi hastalarının iş gücüne kazandırılması konusunda teşvikler sunulacaktır. Bu düzenleme, istihdamda ayrımcılığın önüne geçmeyi ve işverenlerin epilepsi hastalarına yönelik olumsuz tutumunu azaltmayı amaçlamaktadır.

1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 1- Epilepsi hastaları bu Kanun kapsamında engelli olarak kabul edilir. Epilepsi hastalarına geçirdikleri nöbet sıklığına ve çalışabilirlik durumlarına bağlı olarak en az "640 engelli raporu verilir. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir."

Gerekçe: Güncel engelli raporu uygulamalarında, epilepsi hastalarının nöbet dışında yapılan testler neticesinde çalışma kapasiteleri ve günlük yaşam becerilerindeki kısıtlamalar yeterince yansıtılamamakta, bu nedenle hastalara düşük engellilik oranları verilebilmektedir. Bu durum, epilepsi hastalarının ihtiyaç duydukları sosyal haklardan yararlanmasını engellemekte ve yaşam kalitelerini düşürmektedir. Bu madde ile, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamına epilepsi hastalarının dahil edilmesi ve hastaların geçirdikleri nöbet sıklığı ile çalışabilirlik durumları göz önünde bulundurularak, en az 9640 engelli raporu verilmesi öngörülmektedir. Böylece, hastaların gerçek yaşam koşullarındaki işlev kayıpları daha objektif ve adil bir şekilde değerlendirilecek; sosyal yardımlardan, sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan daha etkin biçimde yararlanması sağlanacaktır.

31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 98 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Epilepsi hastalarının yıllık ve daha uzun süreli özel sağlık sigortalarına ait harcamalarını karşılamak üzere Kurum tarafından fon kurulur. Bu fona ilişkin usul ve esaslar Kurumun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir."

Gerekçe: Epilepsi hastalarının tedavi ve takip süreçlerinde, özellikle özel sağlık sigortası kapsamında ortaya çıkan uzun vadeli maliyetler, hastaların ve ailelerinin ekonomik yükünü artırmaktadır. Bu maliyetler, hastaların sağlık hizmetlerine erişimini kısıtlayarak, tedavi süreçlerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu madde kapsamında, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na eklenecek fıkra ile, epilepsi hastalarının yıllık ve daha uzun süreli özel sağlık sigortası harcamalarını karşılamak üzere, Kurum tarafından bir fon kurulması öngörülmektedir. Böylece, hastaların sağlık giderlerine yönelik finansal destek sağlanarak, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan güçlüklerin giderilmesi ve tedavi süreçlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.

5510 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 24- Epilepsi hastası olan sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az "630'unu, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az "430'unu veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malül sayılır.

En az beş yıldan beri sigortalı bulunan ve 900 gün malullük primi bildirmiş olan epilepsi hastası sigortalıya malüllük aylığı bağlanır."

Gerekçe: Epilepsi hastaları, nöbetlerin öngörülemez doğası nedeniyle, mevcut malulen emeklilik şartlarını (10 yıl sigortalılık, 1800 gün prim ve 9060 iş gücü kaybı) yerine getirmekte ciddi güçlükler yaşamaktadır. Hastalar, nöbet dönemleri dışında yapılan değerlendirmelerde normal görünebilmekte ve bu durum, gerçek iş gücü kayıplarının tespitinde yetersiz kalmaktadır. Bu madde ile, epilepsi hastalarının, sağlık kurullarınca çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az Y630'unu kaybettiği tespit edildikten sonra, en az beş yıldan beri sigortalı bulunmaları ve 900 gün malullük primi bildirmiş olmaları koşulu ile malulen emeklilik aylığı bağlanması öngörülmektedir. Böylece, epilepsi hastalarının mevcut şartlara uygun olarak, gerçek iş gücü kayıpları üzerinden malulen emeklilik hakkı kazanması sağlanacak; sosyal güvenlik sisteminde adil ve kapsayıcı bir yaklaşım benimsenecektr.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.