28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 7 madde
2/3040 esas numaralı kanun teklifi 8 Nisan 2025 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Gökhan Günaydın (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/3040, 8 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-3040-mal-bildiriminde-bulunulmasi-rusvet-ve-yolsuzluklarla-mucadele-kanununda-degisiklik-yapil (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/4143d513-962f-41cc-9bdf-019615458720
SÜREÇ
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
MADDELER
19.04.1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine "Cumhurbaşkanı yardımcıları " ibaresinden önce gelmek üzere "Cumhurbaşkanları " ibaresi, "bakanlar" ibaresinden sonra gelmek üzere "bakan yardımcıları" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Kanun Teklifinin 1'inci maddesiyle Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nun kapsamına Cumhurbaşkanları dahil edilerek şeffaflığın artırılması ve etkin bir denetim mekanizmasının kurulması amaçlanmaktadır.
3628 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir.
"Ancak Cumhurbaşkanları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, bakan yardımcılarının kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait bulunan ve göreve gelmeden önceki son beş ve on yıl içinde iktisap edilen para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynakları. borçları ve sebepleri mal bildiriminin konusuna dahildir. Mal bildiriminin konusuna dahil edilen birinci cümlede sayılı unsurlar, MASAK tarafından saptanır. Bu tespit, 9uncu maddedeki usul gözetilerek ilgili kurumun resmi internet sitesinde yayımlanır.
Gerekçe: Kanun Teklifinin 2'nci maddesiyle Cumhurbaşkanlarının, TBMM üyelerinin, Cumhurbaşkanı yardımcılarının, bakanların, bakan yardımcılarının ve eşlerinin. velayetleri altındaki çocuklarının göreve gelmeden önceki son 5 ve 10 yılda edindikleri aktif ve pasifleriyle birlikte tüm mal varlıklarının ve bunların kaynaklarının mal bildirimi kapsamına dahil edilmekte; bu saptamanın MASAK tarafından yapılması ve tespitin. ilgili kurumun resmi internet sitesinde yayımlanması öngörülmekte ve şeffaflığın artırılması amaçlanmaktadır.
3628 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ancak Cumhurbaşkanları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve bakan yardımcıları, her yıl en geç ocak ayı sonuna kadar bildirimlerini yenilerler."
Gerekçe: Kanun Teklifinin 3'üncü maddesiyle (o Cumhurbaşkanlarına, milletvekillerine, Cumhurbaşkanı yardımcılarına, bakanlara, bakan yardımcılarına 5 yılda bir yerine her yıl mal bildirimi yenileme zorunluluğu getirilerek; bu kişilerin mal varlığı değişimlerinin daha sık aralıklarla denetlenmesi sağlanmaktadır.
3628 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine "Cumhurbaşkanı yardımcıları" ibaresinden önce gelmek üzere **"Cumhurbaşkanları"? ibaresi, "bakanlar" ibaresinden sonra gelmek üzere **bakan yardımcıları" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Bu Kanun Teklifiyle Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nun kapsamına Cumhurbaşkanları ile bakan yardımcıları dahil edildiğinden; bu maddeyle uyum düzenlemesi yapılmakta ve Cumhurbaşkanları ile bakan yardımcıları tarafından bildirimin verileceği merci olarak Cumhurbaşkanlığı belirlenmektedir.
3628 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasını aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ancak mal bildirimleri. Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri bakımından Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin resmi internet sitesinde; Cumhurbaşkanları, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve bakan yardımcıları bakımından Cumhurbaşkanlığı'nın resmi internet sitesinde her yılın şubat ayının |'inde ilan olunur."
Gerekçe: Kanun Teklifinin 5'inci maddesiyle kamuoyunun bilgi edinme hakkının güvence altına alınması amacıyla; milletvekillerinin mal bildirimlerinin TBMM'nin; Cumhurbaşkanları, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve bakan yardımcılarının mal bildirimlerinin ise Cumhurbaşkanlığı'nın resmi internet sitesinde her yılın şubat ayının I'inde yayımlanarak kamu yönetiminde hesap verilebilirlik güçlendirilmektedir.
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
Tali Komisyon
Esas Komisyon
Adalet
Tarih: 9-4-2025
Esas No:2/3040 iiyo GENEL GEREKÇE
Hukuk devletinin, demokrasinin, sürdürülebilir kalkınmanın, istikrarlı ekonominin temel ilkelerinin aşındırıldığı rejimlerde kamu gücünü elinde tutanların görev ve yetkilerini, maddi veya maddi olmayan nitelikteki şahsi menfaatleri uğruna kullanması oldukça sık görülen bir durumdur. Kamu görevlilerinin hukuka aykırı zenginleşmeleri, Devleti tüm kurum, kuruluş ve organlarıyla zafiyete uğratmakta; vatandaşın yöneticilere olan güvenini derinden sarsmaktadır.
Bu nedenle modern devletlerde kamu yönetiminde yolsuzluğun, haksız kazancın önlenmesi ile kamu görevlilerinin şeffaflık ve hesap verilebilirlik esasları doğrultusunda kamu hizmetini yerine getirmesi amacıyla; seçilmişler de dahil olmak üzere kamu görevlilerinin gelir ve kazançlarının kaynağının etkin bir biçimde tespitine ve kontrolüne yönelik çeşitli mekanizmalar oluşturulmuştur. Türkiye'de de bu çerçevede, kamu görevlilerine düzenli aralıklarla mal bildiriminde bulunma yükümlülüğü getirilmiştir.
Nitekim Anayasa'nın "Mal Bildirimi" kenar başlıklı 71'inci maddesinde kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmalarının ve bu bildirimlerin tekrarlanma sürelerinin kanunla düzenleneceği; yasama ve yürütme organlarında görev alanların. bundan istisna edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda sosyal adaletin ve iyi yönetimin sağlanması, vatandaşın vergilerinin korunması amacıyla; 19.04.1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu çıkarılmıştır. Ancak anılan Kanun'un amir hükümlerine rağmen; ne yolsuzluk ne rüşvet ne de nepotizm engellenebilmiştir.
Başka bir anlatımla Türkiye'de kamu yönetiminde şeffaflığın ve hesap verebilirliğin giderek azaldığı bir dönemde siyasi erki ellerinde bulunduranların. yolsuzluk, rüşvet ve haksız zenginleşme vakaları olağan hale gelmiş, ancak mevcut yasal düzenlemeler yetersiz kalmıştır. Siyasi güç temerküzünün bir sonucu olarak, kamu kaynaklarını belirli kişi ve kesimlere yönlendirme, Devletin imkanlarını siyaseten kendilerine yakın zümrelerin hizmetine sunma ve ülke yönetimini kişisel servet artırma aracına çevirme pratiği üzerine iş, işlem ve eylemler yaygınlaşmış, buna karşın Türkiye'de geniş kesimler açlık ve yoksulluk sınırının altında yaşamaya mahkum edilmişlerdir.
Bundan da öte kamuoyuna yansıyan açık yolsuzluk örnekleri, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinden yine siyasi erkin etkisiyle ari tutulmakta; yolsuzluk örnekleriyle zenginleşenlerin pervasız tutumları, kamuoyunun vicdanını derinden yaralamaktadır.
Bu bağlamda, Türkiye'de siyasilerin mal varlıklarını şeffaf bir şekilde beyan etmemesinin ve bu anlamda idari ve adli denetim süreçlerinin siyasileştirilerek etkisizleştirilmesinin nasıl büyük bir yolsuzluk düzenine yol açtığı tüm örnekleriyle ortadadır.
Mal bildirimleri şeffaf değildir ve kamuya açık bir şekilde paylaşılmamaktadır.
Siyasetçilerin aile bireyleri ve yakın çevr saklamalarına yönelik bir denetim mekanizması yoktur.
Yolsuzluk soruşturmaları bağımsız bir şekilde yürütülememektedir ve iktidarın baskılarıyla kapatılmaktadır.
Türkiye'de yolsuzluğun ve rüşvetin Devlet yönetimine nasıl sirayet ettiğini göz önüne alarak, halkın güvenini yeniden tesis etmek ve kamu kaynaklarının adil şekilde kullanılmasını sağlamak adına yasal bir düzenlemenin yapılması kaçınılmaz hale gelmiştir.
Bu kapsamda Kanun Teklifiyle Cumhurbaşkanının, Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin, Cumhurbaşkanı yardımcılarının, bakanların, eşlerinin, velayetleri altındaki çocuklarının göreve gelmeden önceki son 5 ve 10 yılda edindikleri aktif ve pasifleriyle birlikte tüm mal varlıklarının ve bunların kaynaklarının MASAK tarafından araştırılması ile bu tespitin yıllık olarak ilgili kurumun resmi internet sitesinde yayımlanarak kamuoyu denetimine açılması öngörülmektedir.
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
GÖRÜŞMELER
Genel Kurul · 80. Birleşim
“Teşekkür ederim Sayın Başkan. Değerli milletvekili arkadaşlarım, dün İstanbul'da meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki deprem ve 9'u 4 ve üzeri olmak üzere toplam 266 artçı deprem İstanbul'da yaşayan yurttaşlarımızı derin bir kaygıya ve korkuya haklı olarak sürüklemiştir.”
Konusunda bu teklifin esas numarası (2/3040) geçen konuşmalar; tarih sırasıyla, aynı gün aynı vekilin sözleri bir satırda. Parti, konuşma tarihindeki partidir.
İLGİLİ KAYITLAR
Çerezler. Siteyi çalıştırmak için gerekli olanlar dışında, reklam ve ziyaret ölçümü çerezlerini yalnız onay verirsen kullanırız. Kararını istediğin zaman sayfa altındaki “Çerez tercihleri”nden değiştirebilirsin. Çerez politikası