Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Küresel ekonomik koşullardaki değişimleri, iş gücünün yeni becerilerle donatılmasını, böylece hem ulusal hem de uluslararası ölçekte rekabete uygun nitelikleri edinmesini zorunlu kılmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumunun veri tabanından alınan rakamlara göre; 2014 yılında çıraklık ödemesi yapılan 359 bin, stajyer ve kursiyerlik ödemesi yapılan 146 bin kişi bulunurken bu sayılar, sırasıyla, 2024 yılında 521 bin ve 1 milyon 385 bine ulaşmıştır. Ancak mesleki ve teknik ortaöğretim mezunlarının sayısı, aynı dönemde, 471 binden 334 bin 880'e gerilemiştir. Bu gerileme, özellikle imalat sektöründe ara eleman bulunamaması, iş gücünün yenilenmesini sağlayacak yeni mezunların nitelik ve nicelik olarak yetersiz olduğuna ilişkin şikayetlerdeki artışla eş zamanlı olarak gerçekleşmektedir. Buna karşılık olarak da stajyer ve çırakların çalışma koşulları, iş güvenliği ve ücret gibi konularda istedikleri koşulları bulamadığı; böylece iş gücü arzı ve talebi arasında bir uyuşmazlığın ortaya çıktığı gözlemlenmektedir. Bu durum hem ekonomik üretkenliği baltalamakta hem üretim sürecine katılması gereken gençleri bunun dışında tutmaktadır. Konuya ilişkin kamuoyunda dile getirilen şikayetlerden birisi, stajyer ve çırak olarak çalışmaya başlayan kişilerin, sigorta girişlerinin hiç yapılmaması veya gecikmeli yapılması sonucunda ortaya çıkan hak kayıpları olmuştur. Stajyer ve çırak olarak çalışma hayatına başlamış olan bu kişiler, sigortalarının yapılması ve işe başlama tarihleri arasındaki fark nedeniyle, emekli olmakta zorlanmakta olduklarını belirtmektedirler. Söz konusu durum, Anayasa'nın farklı maddeleriyle de çelişmektedir. Anayasa'nın 60'ıncı maddesi, her Türk vatandaşının sosyal güvenlik hakkına sahip olduğunu; 49'uncu maddesi çalışma hakkı ve ödeviyle mükellef bulunduğunu bildirmektedir. Özellikle sosyal güvenlik hakkına uygun düşmeyen, iş gücünün yeniden üretimi üzerinde risk oluşturan bu durumun giderilmesi amacıyla, staj ve çıraklık başlangıcının sosyal güvenlik başlangıcı sayılması amaçlanmaktadır.