Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına

Dair Kanun Teklifim ve gerekçesi ektedir.

Tali Komisyon

Plan ve Bütçe

Esas Komisyon

Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm

Tarih: 2-7-2025

Esas No:2/3191 Adres: Halkla İlişkiler Binası 1. Kat C-105

02 inme 1v75

Numara! ele YES İZ

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve merkez üssü Kahramanmaraş olan depremler, başta Hatay olmak üzere 11 ilimizde büyük yıkıma ve on binlerce vatandaşımızın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Bu depremler, Cumhuriyet tarihinin en büyük afetlerinden biri olarak kayıtlara geçmiş; çok sayıda bina yıkılmış, yüzbinlerce konut ve iş yeri oturulamaz hâle gelmiştir. En ağır hasarı alan illerden biri olan Hatay, hem can kaybı hem de yapısal yıkım açısından en fazla etkilenen şehirler arasında yer almıştır.

Depremler sonrası başlayan yeniden yapılandırma ve kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında, "yerinde dönüşüm" modeline geçilmesi teşvik edilmiştir. Bu kapsamda, vatandaşlar kendi arsalarında yeni konutlarını inşa etmeye yönlendirilmiş, ancak bu süreçte riskli yapıların yıkılmasıyla birlikte geçici barınma sorunu çok ciddi bir şekilde ortaya çıkmıştır.

Hatay'da ve diğer deprem bölgelerinde yaşayan binlerce hak sahibi, evlerinin yıkılması ya da ağır hasar alması nedeniyle barınma ihtiyacını kendi imkânlarıyla karşılamaya zorlanmıştır. Ne var ki, bölgedeki konut arzı hâlen yetersizdir; ayakta kalan konut sayısı sınırlı, talep ise çok fazladır. Bu durum, kiralık konut piyasasında spekülatif fiyat artışlarına yol açmış, özellikle gelir düzeyi düşük vatandaşlar için barınma neredeyse imkânsız hâle gelmiştir. Hatay'da kira bedelleri, normal koşullarda ödenebilir düzeyin çok üstüne çıkmış; afetzedeler fahiş fiyatlarla karşı karşıya kalmıştır.

Mevcut uygulamalarda, belli kentsel dönüşüm projelerine dahil olan hak sahiplerine kira yardımı yapılırken; aynı şekilde evini kaybeden, yerinde dönüşüm sürecine girmiş olan vatandaşların bu yardımdan yararlanamaması ciddi bir eşitsizlik doğurmaktadır. Deprem nedeniyle aynı mağduriyeti yaşamış kişiler arasında ayrımcılık hissi oluşmakta, bu durum sosyal adalet ve devletin eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Özellikle Hatay gibi tamamen yıkıma uğramış, altyapı ve konut stokunun büyük bölümü ortadan kalkmış bir şehirde, halkın kendi imkânlarıyla barınma ihtiyacını karşılaması beklenemez. Kira yardımının yerinde dönüşüm yapan hak sahiplerini de kapsaması, bu adaletsizliğin giderilmesi açısından zorunludur. Aksi takdirde hem barınma krizi derinleşecek hem de vatandaşların yeniden inşa sürecine katılımı azalacak, dönüşüm projeleri başarısızlıkla sonuçlanacaktır.

Bu Kanun Teklifi ile 6306 sayılı Kanun'a eklenecek düzenleme sayesinde, yerinde dönüşüm kapsamında evini kaybeden hak sahiplerine de kira yardımı yapılması sağlanacaktır. Bu yardım ile; afetzedelerin insani koşullarda yaşamını sürdürebilmesi için temel bir destek olacak, kira piyasasındaki adaletsizliğe karşı vatandaşları koruyacak, dönüşüm projelerine olan güveni artıracaktır.

Kira yardımının usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi, uygulama birliğini sağlayacak ve yardımın hızlı, şeffaf ve adil şekilde dağıtılmasına olanak tanıyacaktır. Yardımın, yalnızca malikler değil, sınırlı ayni hak sahipleri, fiilen yapıda ikamet edenler ve bunların kanuni mirasçıları tarafından da alınabilmesi, bölgedeki gerçek ihtiyaç sahiplerini kapsayacak "şekilde sosyal koruma kalkanını genişletecektir.

Bu düzenleme, sadece teknik bir mevzuat değişikliği değil, aynı zamanda Hatay halkının yaşadığı büyük mağduriyetin telafisi açısından insani ve vicdani bir zorunluluktur. Devletin sosyal sorumluluk anlayışının bir gereği olarak, böylesi bir düzenleme ile halkın yalnız bırakılmadığı açıkça ortaya konmuş olacaktır.