Cemevlerine İbadethane Statüsü Kazandırmak Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 6 madde
Kaynak göster
2/3209 esas numaralı kanun teklifi 14 Temmuz 2025 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Gökan Zeybek (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Gökan Zeybek (CHP, İstanbul). “Cemevlerine İbadethane Statüsü Kazandırmak Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/3209, 14 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-3209-cemevlerine-ibadethane-statusu-kazandirmak-amaciyla-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi-h (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/6b51b344-bb18-4273-84f1-019808c01ccb
SÜREÇ
Teklifin yolculuğu
-
TBMM Başkanlığına sunuldu1 imza
-
tarih kaydı yokEsas komisyona havaleİçişleri Komisyonu
-
tarih kaydı yokKomisyon görüşmesi (şu anki aşama)Komisyonda bekliyor
-
tarih kaydı yokGenel KurulHenüz gelmedi
-
tarih kaydı yokKabul edildiHenüz yok
-
tarih kaydı yokResmî GazeteHenüz yok
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
İlk imza sahibi
MADDELER
Neler düzenleniyor? — 6 madde
MADDE 118/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu'nun 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "cami" ibaresi,
18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu'nun 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "cami" ibaresi,
"cami, mescit cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu'nun 2. maddesi kapsamında, köy yerleşiminde tanımlanan "ibadethane" kavramına cemevlerinin de dâhil edilmesi amaçlanmaktadır. Bu değişiklik ile köy statüsündeki yerleşim alanlarında cemevlerinin hukuken ibadet mekânı sayılması sağlanmaktadır.
MADDE 24/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 16. maddesinin yedinci fıkrasının (d)…
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 16. maddesinin yedinci fıkrasının (d) bendinde yer alan "ibadethanelere" ibaresi,
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerine" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: - 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında "ibadethanelere yönelik güvenlik tedbirleri" düzenlenmiştir. Cemevlerinin bu hükümde sayılan ibadet yerleri arasında açıkça yer almasıyla, güvenlik bakımından eşit ve ayrım gözetmeyen bir uygulama amaçlanmaktadır.
MADDE 38/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu'nun 9.
8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu'nun 9.
Maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "ibadethaneler" ibaresi,
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu uyarınca ibadethanelerin yakın çevresinde içki satışıyla ilgili sınırlamalar bulunmaktadır. Cemevlerinin de bu statüye alınmasıyla, çevresel koruma hükümlerinden eşit biçimde yararlanması sağlanmaktadır.
MADDE 431/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 31 ve 32. maddelerinde yer alan "cami" ibareleri, İ
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 31 ve 32. maddelerinde yer alan "cami" ibareleri, İ
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nda yer alan "ibadet yerlerine" ilişkin bazı yapılaşma ve kullanım muafiyetlerinin, cemevlerini de kapsaması amaçlanmaktadır. Böylece kırsal ve orman içi alanlarda cemevleri için tanınan haklar genişletilmektedir.
MADDE 515/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak…
15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "ibadet yerleri" ibaresi,
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun içinde "ibadet yerleri" için öngörülen koruma ve yeniden inşa yükümlülüklerinin cemevleri için de geçerli olması etmektedir.
MADDE 631/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı…
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi,
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir. birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi "camı, mescit, si benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 8- 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"2. Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerinde,"
MADDE 9- 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "ibadet yerleri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 10- 2464 sayılı Kanunun 90 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "ibadet yerleri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 11- 2464 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan "ibadethaneler," ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri ile" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 12- 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "ibadethane" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir. '
MADDE 13- 2/3/1984 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8 nci, 13 ncü, 18 nci, 27 nci, 44 ncü ve Ek 2 nci maddelerinde geçen "ibadethane//ibadet alanları/ibadet yerleri/ibadet yeri" ibareleri,
"cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 14- 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendi ile üçüncü fıkrasının (d) bendinde yer alan "mabetler" ibareleri "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 15- 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 153 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "İbadethanelere" ibaresi, 188 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde alan "ibadethane" ibaresi ve 191 inci maddesinin onuncu fikrasında yer alan "ibadethane" ibaresi
MADDE 16- 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) bendinde yer alan "ibadet yerleri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 17- 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 73 üncü maddesinin onaltıncı fıkrasında yer alan "ibadethane" ibareleri "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 18- 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunnun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 19- 16/2/2011 tarihli ve 6113 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Bir Kısım Borç ve Alacaklarının Düzenlenmesine Dair Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan "İbadethanelerin" ibaresi "Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerinin" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 20- 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "ibadethanelere" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerine" şeklinde değiştirilmiştir.
GEÇİCİ MADDE 1- Bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce ibadethane olarak kullanıldığı belirlenen ancak müze, kültür merkezi, okul vb. yapılara dönüştürülmüş cemevleri, Alevi kurumlarına tahsis edilerek yeniden ibadete açılır. Uygulama esasları Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
MADDE 21- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 22- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89. maddesi, bağış ve yardımların vergiden düşülmesine olanak tanımaktadır. Cemevlerinin de bu hükümden yararlanmasıyla, bu kurumlara yapılan bağışlar teşvik edilmiş ve mali eşitlik sağlanmıştır.
Genel gerekçeyi oku (15 paragraf)Genel gerekçeyi kapat
Gereğine saygılarımla arz ederim.
İnsan Haklarını İnceleme , Tali Komisyon (o (Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor
Esas Komisyon İİçişleri
Tarih: 16-7-2025 |Esas No:2/ 3209
7 4 ken 19/5 o TEMM 7 GENEL EVRAN İ amaa jNo:
Türkiye Cumhuriyeti, tarihsel olarak farklı inanç ve kültürlerin bir arada yaşadığı Anadolu topraklarında kurulmuş; bu çoğulculuğu anayasal düzeyde güvence altına alan laik, demokratik ve sosyal bir hukuk devleti olarak tanımlanmıştır. Anayasa'nın 2. maddesi devleti "laik" ve "demokratik" niteliklerle tanımlarken, 10. ve 24. maddeleri de tüm yurttaşların eşitliğini ve din-vicdan özgürlüğünü güvence altına almaktadır.
Buna karşın, milyonlarca Alevi yurttaşımızın ibadet mekânı olan cemevleri, halen hukuken "ibadethane" statüsünde tanınmamaktadır. Bu durum, anayasal eşitlik ilkesine, inanç özgürlüğüne, ve Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne açıkça aykırıdır. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2 Aralık 2014 tarihli CEM Vakfı v. Türkiye kararında, cemevlerine yönelik uygulamaların ayrımcılık oluşturduğuna ve inanç özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetmiştir.
Cemevlerinin ibadethane olarak kabul edilmemesi, bu yapıların ticari alan gibi değerlendirilmesine, elektrik-su giderlerinin karşılanmamasına, imar planlarında yer verilmemesine, vergi ve kamusal hizmet muafiyetlerinden yararlanamamasına neden olmaktadır. Bu uygulama yalnızca idari değil, sembolik bir dışlayıcılık oluşturarak Alevi toplumunun kamusal alandaki görünürlüğünü ve inanç hakkını sınırlandırmaktadır.
Bugün Türkiye'de 1586 cemevi bulunmaktadır. Bu cemevlerinin tamamı dernek veya vakıf statüsünde faaliyet göstermekte; devletin ve yerel yönetimlerin eşit hizmet yükümlülüğüne rağmen, yasal statü eksikliği nedeniyle birçok kamusal haktan mahrum bırakılmaktadır. Yerel düzeyde bazı belediyeler bu ihtiyacı karşılamak adına meclis kararları ile cemevlerini ibadethane kabul etmişse de, bu tür uygulamalar merkezi düzeyde yasal güvenceye kavuşmamıştır.
Bu Kanun Teklifi ile:
Cemevlerinin ibadethane olarak tanınması sağlanmakta,
Belediyeler ve merkezi yönetim tarafından eşit hizmet sunulması yasal güvenceye kavuşturulmakta,
Elektrik, su, vergi muafiyetleri ve planlamada yer ayrılması gibi i sağlanan tüm haklardan eşit yararlanma ilkesi tesis edilmekte,
Geçmişte cemevi olarak kullanılan ama işlevi değiştirilmiş yapılar, Alevi kurumlarına iade edilerek yeniden ibadete açılması öngörülmekte, Toplumsal barış ve eşit yurttaşlık hukuku güçlendirilmektedir.
Bu kanun teklifi ile cemevlerinin ibadethane statüsü yasal olarak tanınmakta ve iç hukukumuzda cami, mescit, kilise ve sinagoglara sağlanan haklardan cemevlerinin de eşit şekilde yararlanması sağlanmaktadır.
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
İLGİLİ KAYITLAR