Toplumsal Mutabakat Komisyonu ile Ortak Akıl Heyeti Kurulması Hakkında Kanun Teklifi
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 2 madde
Kaynak göster
2/332 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Toplumsal Mutabakat Komisyonu ile Ortak Akıl Heyeti Kurulması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/332, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-332-toplumsal-mutabakat-komisyonu-ile-ortak-akil-heyeti-kurulmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/577f6bf6-7f94-41b8-a5ed-0188d90b71e4
SÜREÇ
Teklifin yolculuğu
-
TBMM Başkanlığına sunuldu1 imza
-
tarih kaydı yokEsas komisyona havaleAnayasa Komisyonu
-
tarih kaydı yokKomisyon görüşmesi (şu anki aşama)Komisyonda bekliyor
-
tarih kaydı yokGenel KurulHenüz gelmedi
-
tarih kaydı yokKabul edildiHenüz yok
-
tarih kaydı yokResmî GazeteHenüz yok
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
İlk imza sahibi
MADDELER
Neler düzenleniyor? — 2 madde
MADDE 1Amaç
(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla kurulacak Toplumsal Mutabakat Komisyonu ile Ortak Akıl Heyetinin kuruluşu, oluşumu ve görevleri ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir. a Tanımlar
Gerekçe: Kanunun amacının, Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla kurulacak Toplumsal Mutabakat Komisyonu ile Ortak Akıl Heyetinin kuruluşu ve görevleri ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemek olduğu belirtilmiştir.
MADDE 2Bu Kanunun uygulamasında;
(1) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Heyet: Ortak Akıl Heyetini, i
b) Komisyon: Toplumsal Mutabakat Komisyonunu,
c) Tam tutanak: Komisyon başkan ve üyelerinin toplantı süresince yaptığı tüm konuşmaların kaydedildiği belgeyi,
d) TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisini, İfade eder...
Komisyonun Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Usul ve Esasları
Komisyonun kuruluşu Madde 3- (1) Komisyon, TBMM Başkanlık Divanının kararıyla kurulur.
(2) Komisyon, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin kendi üyeleri arasından göstereceği ikişer milletvekilinden oluşur.
(3) TBMM Başkanı Komisyonun başkanıdır. TBMM Başkanının yokluğunda, görevlendirdiği Başkan Vekili Komisyona başkanlık eder.
(4) Herhangi bir nedenle Komisyon üyeliğinin boşalması halinde aynı esas ve usulle Komisyon üyesi seçilir.
Komisyonun görevleri
Madde 4- (1) Komisyon Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken temel sorun alanlarında; .
a) TBMM'de grubu bulunan siyasal partiler arasında doğrudan diyalog, etkili iletişim ve işbirliği ortamı oluşturarak görüş ve yaklaşım farklılıklarını demokratik süreç! ve eşilikçi zeminlerde en aza indirmek,
b) Bakanlar Kurulunun. çözüme lişkin. geliştirdiği strateji ve programı var İse, TBMM Başkanlığı aracılığı ile Komisyona sunacağı strateji ve programı değerlendirmek, kuruluşları, üniversiteler, enstitüler, araştırma kuruluşları, akademisyenler, araştırmacılar ve benzerleri tarafından hazırlanmış rapor, kitap ve makaleleri incelemek,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının (yargı organı hariç) görüşlerini almak,
e) Gerektiğinde toplumun tüm kesimleriyle doğrudan görüşmek, f Heyetin sunacağı görüş ve önerilerden yararlanmak, suretiyle üzerinde anlaşma sağlanan hususlarda TBMM Başkanlığına sunulmak üzere ortak aklı yansıtan öneriler içeren rapor üretmektir.
(2) TBMM Genel Kurulunda görüşülerek üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğu ile kabul edilen öneriler, Bakanlar Kurulu açısından tavsiye kararı niteliğindedir. vi ii a il şa a ili
(3) Siyasi. partiler tavsiye, kararının. hayata geçirilmesinde Bakanlar Kuruluna gerekli yardım, kolaylık ve desteği sağlar. TBMM Başkanı, tavsiye kararı niteliğindeki önerilerin gerçekleştirilmesini izler.
Komisyonun çalışma usul ve esasları
Madde 5. (1) Komisyon haftada en aZ iki gün toplanır. Toplantılar Salı ve Perşembe günleri yapılır. Gerektiğinde haftalık toplantı sayısı artırılabilir.
(2) Komisyon ilk toplantısını Başkanın belirlediği gün ve saatte ve Başkanın belirlediği gündemle yapar. İzleyen toplantının gündemi ile gün ve saati Komisyon üyelerinin görüşlerini alarak Başkan tarafından belirlenir. Komisyon Ankara dışında da toplanabilir.
(3) Komisyonun TBMM' de grubu bulunan siyasi partilerin komisyon üyelerinin tamamıyla toplanması asıldır. Ancak, TBMM' de 'grubu bulunan siyasi partilerin komisyon üyelerinin dörtte üçünün katılımı ile de toplanabilir. ve öneride bulunabilir...
(5) Komisyon toplantılarında tam tutanak tutulması asıldır. Ancak, bazi hallerde Komisyon Başkan ve üyelerinin teklifi ve toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararıyla tutanak tutulmamasına karar verilebilir.
(6) Toplantı tutanakları üyelere basılı veya CD ortamında ivedi olarak dağıtılır.
Komisyon çalışmaları sona erene kadar hiçbir tutanak kamuoyuna açıklanamaz.
(7) Komisyon toplantıları basına kapalı olarak yapılır. Ancak, saydamlığı ve kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlamak üzere Başkan toplantı bitiminde uygun göreceği içerikte açıklamada bulunabilir.
(8) Komisyon toplantılarına Komisyon üyeleri, Heyet üyeleri, toplantıya davet edilen kişiler ve görevlendirilenler dışında kimse katılamaz.
Teknik heyet ve danışman görevlendirilmesi
Madde 6- (1) Komisyona üye veren siyasi partilerin göstereceği birer uzman ile TBMM Başkanlığınca her siyasi parti için görevlendirilecek birer uzmandan oluşan iki teknik heyet oluşturulur. Gerektiğinde teknik heyet sayısı artırılabilir. Teknik heyet, verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve bir değerlendirme raporu hazırlayarak
Komisyona sunar. .
(2) Komisyona üye veren ' her siyasi parti toplantılarda ikişer danışman bulundurabilir. Danışmanlar, müzakereye katılamaz ve oy kullanamazlar.
(3) Siyasi partilerin önereceği uzmanlar i ile danışmanların ödenek ve yollukları
TBMM Başkanlığınca karşılanır.
Görev süresi
Madde 7- (0) Komisyon çalışma sürecini kendi belirler ve kurulduğu andan itibaren en geç 12 ay içinde raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığına sunar. Bu süre gerek görüldüğü takdirde TBMM Genel Kurulunca uzatıla bilinir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Heyetin Kuruluşu Görevleri ve Çalışma Usul ve Esasları Heyetin kuruluşu Madde 8- (1) Heyet, Komisyon kararıyla kurulur.
(2) Heyet, Komisyonda üyesi bulunan her siyasi partinin, toplumsal sorunlara duyarlılığı olan ve siyasi partilerle üyelik bağı bulunmayan kişiler arasından önereceği üçer üyeden oluşur. Siyasi partilerin önereceği üyelerden en az birinin kadın olması zorunludur.
(3) Heyet, kendi içinde her siyasi partiden en az bir üye bulunmak şartıyla iki veya daha fazla çalışma grubu oluşturabilir.
(4) Heyet kendi üyeleri arasından birini Heyet Başkanı, çalışma grubu ise kendi üyeleri arasından birini Çalışma Grubu Başkanı seçer.
Heyetin görevleri
Madde 9- (1) Heyet, Türkiye" nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken temel sorun alanlarında Komisyonun çerçevesini çizdiği görev tanımı içinde ve
Komisyonla koordineli biçimde; > Ni TEMM de temsil edilmeyen siyasi partilerin, sendikalar, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları ile bilim insanı ve sanatçıların etkin iletişime ve katılımcı süreçlere dayalı yapılarda görüş ve önerilerini almak,
b) Tüm yurttaşlara açık kapalı ve açık hava toplantıları, birebir ilişki ve yüz yüze görüşmelerle yurttaşların. görüş ve önerilerini 'dinleyerek tasa, kaygı ve duyarlılıkları ile geleceğe ilişkin toplumsal barış ve huzur beklentilerini nesnel olarak yansıtmaya özen göstermek, suretiyle kendi düşüncelerini de içeren görüş ve önerileri bir rapor halinde
Veri Na
Komisyona sunar.
Heyet ve çalışma gruplarının çalışma usul ve esasları
Madde 10- (1) Heyet ve çalışma gruplarının toplantı günleri ile gündemlerini
Komisyon çalışmaları ile koordineli olacak şekilde Heyet belirler.
(2) Heyet, üyelerinin tamamıyla toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de Heyet toplanabilir. Heyet, toplantı yeter sayısının üçte iki çoğunluğu ile karar alır, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile öneride bulunur.
(3) Çalışma grubu, üyelerinin tamamı ile toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de çalışma grubu toplanabilir. Çalışma grubu, toplantı yeter sayısının üçte ikisiyle karar alır ve öneride bulunur.
(4) Heyet ve çalışma grubu raporlarında ayrışık oyu bulunanlar gerekçelerini ayrıntılı olarak açıklar.
(5) Heyet ve çalışma grubu, toplantıları tutanağa. bağlanır.
(6) Heyet ve. çalışma grubu. toplantıları: kamuya açık yapılır. Ancak, bazı hallerde Heyet ve çalışma grubu başkan ve üyelerinin t teklifi ve toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararıyla gizli ve basına kapalı toplantılar yapılabilir.
Teknik heyet ve danışman görevlendirmesi ği
Madde 11- (1) Komisyona üye veren siyasi partilerin göstereceği birer uzman ile TBMM Başkanlığınca görevlendirilecek bir uzmandan oluşan teknik görevliler, Heyet çalışmalarına teknik destek sağlamak üzere görevlendirilir. Teknik görevliler, verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve "Heyetin raportörlük işlerini yürütür.
(3) Siyasi partilerin önereceği üyeler ile uzmanların ödenek ve yollukları İRİ i i
TBMM Başkanlığınca karşılanır: * pk
Görev süresi .. . . . ll a, KR NN
Madde 12- (1) Heyetin çalışma süresi Komisyon tarafından belirlenir ve kurulduğu andan itibaren en geç sekiz ay içinde raporunu tamamlayarak Komisyona sunar.Gerek görüldüğü takdirde bu süre Komisyonca uzatılabilinir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Hakkında hüküm bulunmayan haller
Madde 13- Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde TBMM Başkanlık
Divanının belirleyeceği usul ve esaslar uygulanır.
Soruşturma.
Madde 14- Heyet üyeleri, yaptıkları görev nedeniyle TBMM Başkanlık
Divanının izni olmadıkça soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulamazlar. Yürütme Madde 15- Bu Kanun hükümlerini TBMM Başkanlık Divanı yürütür. Yürürlük
Madde 16- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Teklifin 2 nci maddesiyle Kanunda geçen kavram ve ifadelerin tanımları yapılmıştır.
Genel gerekçeyi oku (20 paragraf)Genel gerekçeyi kapat
Türkiye'de Kürt sorunu ve bunun önemli bir boyutu olan silahlı çatışma ve terör yöntemleri binlerce yurttaşımızın ölümüne neden olmuştur. Bu sorun ülkemiz gündeminin üst sıralarını işgal etmeye halen devam etmektedir. Bunun sonucunda ülkemizin beşeri ve ekonomik kaynakları heba olmakta ve iletişimsizlik beraberinde toplumsal gerilim ve kutuplaşmayı getirmektedir.
Cumhuriyet tarihi Kürtterör sorununu salt güvenlik eksenli politikalarla çözülemeyeceğinin kanıtlarıyla doludur. Genelkurmay Başkanlığı'nın verilerine göre, 1984 ile 2009'un Nisan ayı arasında tam 11 bin 735 güvenlik görevlisi ile 30 bine yakın PKK mensubu ve binletce sivil yurttaşımız hayatlarını kaybetmişlerdir. Faili meçhul cinayetlere kurban gidenler ile kayıpların sayısı bu rakamlara dâhil değildir.
Sadece güvenlik eksenli politikaların bu sorunları çözemediği acı tecrübelerle aşikâr hale gelmiştir. Başka seçeneklerin hayata geçirilmesi, ertelenemeyecek bir ihtiyaç olarak önümüzde durmaktır. Bu bağlamda, siyasi alanın toplumsal barışı sağlayacak demokratik bir. çözüm. için ; yeniden düzenlenmesi ve yeni araçların devreye sokulması gerekmektedir. .. . ;
Bugüne kadar değişik Hükümetler döneminde yapılan çalışmalar istenilen sonuçları tam olarak vermemiştir. -Bu olumsuz durumun esas nedeni, siyasi çözümün sadece Hükümetlerin işi olarak, görülmesi ve , TBMM'nin yeterli ölçüde sorumluluk üstlenmemiş olmasıdır. Bu, sorunun kapsayıcılığıyla bağdaşmayan bir yaklaşımdır.
Ülkenin önemli, ve bütün toplumu, ilgilendiren sorunlarının-,çözümünün asli adresi TBMM'dir. Kürt sorununun çözümü ulusal mutabakat gerektirmektedir. Ulusal irmauJe TBMM'de temsil edildiğine: göre, ulusal -mutabakatın: oluşacağı TBMM'dir.
Toplum, kutuplaşmanın ve gerginliğin sürekli artmasına yol açan çözümsüzlük ortamından kurtulmak ve insanlarımızın artık yaşamlarını yitirmeyeceği, barış, huzur, güven ve güvenliği sağlayacak bir çözümü görmek istemektedir.
Anayasa gibi toplumsal mutabakat gerektiren temel bir konuda çalışma başlatarak uzlaşma arayışına giren TBMM'nin Kürt meselesinde benzer bir çalışma içinde olmaması/olamaması, izah ve kabul edilebilir bir durum değildir.
Bu mülahaza ve nedenlerle Kürt meselesinde, TBMM denetiminde bir süreç ve mekanizma oluşturulması ertelenemez bir aşamaya gelmiştir. Kanun Teklifimizin amacı, siyasi partiler arasında doğrudan ve sürekli bir diyalog imkânı yaratmaya, görüş ve yaklaşım farklılıklarını asgari düzeye indirmeye ve siyasetin dilini uzlaşma ve demokratik çözüm temeline oturtmaya çalışmaktır. Böylece bu meselenin; siyasi partiler arasında polemik, yıpratma, üstünlük ve, yenilgi konusu olmaktan çıkarılacağını umut ediyoruz.
Önerimiz, TBMM bünyesinde bir "Toplumsal Mutabakat Komisyonu" ile sivil alanda, TBMM ile:bağlantılı ve koordineli .şekilde faaliyet gösterecek bir "Ortak Akil Heyeti" oluşturulmasını.öngörmektedir. . wi
Toplumsal Mutabakat Komisyonu, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin eşit katılımıyla toplam sekiz üyeden: oluşacaktır.
Bu komisyonun çalışmalarına yardımcı olacak Ortak Akıl Heyeti ise, yine siyasi partilerin eşit sayıda önerecekleri toplam on-iki üyeden oluşacaktır. ; Toplumsal: Mutabakat Komisyonu, kendi çalışma kural ve yöntemlerinin yanı sıra Akil İnsanlar Grubu'nun da görev tanımını belirleyecektir.
Toplumsal mutabakat arama sürecinin. işleyişi ve gelişimi sürecinin konusundaki öngörümüz de aşağıdaki gibidir: . ; :" a
a) Hükümet; terör ve şiddetin sona erdirilmesi ve Kürt meselesinin çözümüne ilişkin düşünce ve önerilerini, bugüne kadar olanların değerlendirmesini de yaparak TBMM Başkanının oluruyla Toplumsal Mutabakat Komisyonu'na iletecektir.
b) Hükümetin yaklaşımı Toplumsal Mutabakat Komisyonu tarafından ele alınacaktır. Her siyasi parti, hükümetin mevcut duruma dair tespitlerine ve geleceğe dönük politikalarına ilişkin eleştiri ve önerilerini bu çalışmalar sırasında gündeme getirme imkânına sahip olacaktır. Ayrıca devletin ilgili kurum ve kuruluşları da görüşlerini Toplumsal Mutabakat Komisyonu'na ileteceklerdir.
c) Ortak Akıl Heyeti, öncelikle TBMM'de temsil edilmeyen siyasi partilerin görüşlerini alacaktır. Bu arada hem kendisi düşünce ve öneri üretecek, hem Toplumsal Mutabakat Komisyonu'nun kendisine vereceği görevleri yerine getirecektir. Sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve meslek odaları ile vatandaşlarımız katkılarını Ortak Akıl Heyeti üzerinden yapacaklardır.
d) Toplumsal (Mutabakat Komisyonu (çalışmalarını, kurulup Oo göreve başlamasından itibaren 12 ay içinde bitirerek, hazırlayacağı raporu TBMM
Genel Kurulu'na sunacaktır.
e) Genel Kurul, rapor üzerindeki görüşmelerini tamamladıktan sonra, üzerinde mutabık kalınan ve ortak aklı yansıtacak önerileri, uygulanma isteği ve amacıyla Hükümete iletecektir.
f) Bu önerilerin hayata geçirilmesi bakımından bütün siyasi partiler mutabakatın unsurları doğrultusunda Hükümete yardımcı olacaklardır.
Öte yandan, Teklifimiz Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken diğer temel sorunlarının da toplumsal mutabakat ve ortak akılla çözülmesine çerçeve oluşturmaktadır.
Anlaşma metnini oku (2 paragraf)Anlaşma metnini kapat
Onayı istenen anlaşmanın teklife ekli Türkçe metni; taranmış PDF’ten otomatik okundu. Yabancı dildeki metinler ve imza sayfaları burada gösterilmiyor, TBMM PDF’indedir.
Amaç ve Tanımlar
Amaç
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
İLGİLİ KAYITLAR