Elektronik Haberleşme Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 57. maddesi uyarınca kurulan Mobil Cihaz Kayıt Sistemi, elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt altına alınmasını, kaçak cihazların takibini ve elektronik haberleşme güvenliğinin sağlanmasını düzenlemektedir. Bu sistem, ülkemizde elektronik haberleşme altyapısının güvenliği, kaçakçılıkla mücadele ve cihazların izlenebilirliği açısından önemli bir işlev görmektedir. Sistemin kurulduğu 2006 yılından bu yana, milyonlarca cihazın kayıt altına alınması sağlanmış ve kaçak cihaz kullanımının önlenmesinde başarı elde edilmiştir. Ancak, yurt dışından bireysel kullanım amacıyla getirilen cihazlar için uygulanan TME kayıt ücreti, yıllar içinde enflasyon oranlarına paralel olarak sürekli artış göstermiş ve bugün gelinen noktada makul sınırları aşarak vatandaşlar için katlanılamaz bir mali yük haline gelmiştir.

IMET kayıt ücretinin tarihsel gelişimine bakıldığında, 2015 yılında yalnızca 131 TL olan bu ücretin, 2021 yılında 2.006 TI.'ye, 2023 yılında 6.091 TL'ye, 2024 yılında 31.692 TL'ye ve nihayet 2025 yılında 45.614 TL'ye yükseldiği görülmektedir. Bu artış oranı, son on yılda yüzde 34.700'ü aşmaktadır. 2025 yılı asgari ücretinin 22.104 TL olduğu düşünüldüğünde, IMEİ kayıt ücreti asgari ücretin iki katına tekabül etmektedir. Bir vatandaşın yurt dışından getirdiği orta segment bir cep telefonu için, telefonun maliyetinden daha fazla kayıt ücreti ödemesi durumu ortaya çıkmakta, bu durum hem ekonomik mantıkla hem de sosyal adaletle bağdaşmamaktadır.

Bu yüksek ücret, vatandaşlar arasında kayıt dışılığı teşvik etmekte ve kaçak cihaz kullanımını artırmaktadır.

Ücretin katlanılamaz seviyelere ulaşması, birçok vatandaşı kayıt işleminden vazgeçirmiş, cihazlarını sadece Wi-Fi üzerinden kullanmaya veya kayıt süresinin dolmasını bekleyerek kaçak kullanıma yöneltmiştir. Bu durum, kayıt sisteminin asıl amacı olan kayıt altına alma ve takip hedefini zedelemekte, tersine kayıt dışılığı yaygınlaştırmaktadır. Yüksek ücret nedeniyle kayıt yaptırmayan ve yüzyirmi günlük sürenin sonunda cihazı kapanan vatandaş sayısında son yıllarda belirgin artış yaşanmıştır. Bu da sistemin caydırıcılıktan öte, vatandaş mağduriyeti yaratma aracına dönüştüğünü göstermektedir.

Karşılaştırmalı hukuk açısından bakıldığında, Avrupa Birliği ülkelerinin hiçbirinde benzer bir uygulama bulunmamaktadır. AB üyesi ülkeler arasında cihaz dolaşımı serbesttir ve vatandaşlar yurt dışından getirdikleri cihazları herhangi bir kayıt ücreti ödemeden kullanabilmektedir. Türkiye'nin Avrupa Konseyi üyesi olması ve AB'ye aday ülke statüsünde bulunması göz önüne alındığında, bu alandaki uygulamaların AB standartlarına yaklaştırılması gerekmektedir.

Kayıt sisteminin temel amacı, cihazların kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, çalıntı ve kayıp cihazların takibi, kaçak ithalatın önlenmesi ve elektronik haberleşme güvenliğinin sağlanmasıdır. Bu amaçlar, ücret alınıp alınmamasından bağımsız olarak gerçekleştirilebilir. Nitekim sistemin kurulduğu ilk yıllarda ücretler sembolik seviyelerdeyken de kayıt sistemi başarıyla işlemekteydi. Ücretin yükselmesi, kayıt sisteminin etkinliğini artırmamış, aksine kayıt dışılığı teşvik ederek sistemi zayıflatmıştır. Dolayısıyla, bireysel kullanım amacıyla getirilen cihazlardan ücret alınmaması, sistemin işleyişini bozmayacak, aksine kayıt oranlarını artırarak sistemi güçlendirecektir.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara

Yaşat " 2) çu,

Önerilen düzenleme ile bireysel kullanım amacıyla yurt dışından getirilen cihazların kayıt ücreti kaldırılırken, sistemin kötüye kullanımını önlemek için önemli sınırlamalar getirilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için yılda yalnızca bir cihaz ücretsiz kayıt hakkı tanınması, yabancı uyruklu kişiler için bu hakkın yüzseksen gün günlük süreyle sınırlandırılması, sistemin ticari amaçlı kullanımını engellemektedir. Ticari amaçla getirilen, ithal veya imal edilen cihazlar açıkça kapsam dışında tutularak, düzenlemenin sadece gerçek kişilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olduğu vurgulanmaktadır. Bu sınırlamalar, sistemin suistimal edilmesini önleyecek ve kayıt sisteminin bütünlüğünü koruyacaktır. Düzenlemenin ekonomik ve sosyal etkileri olumlu olacaktır. Yüksek kayıt ücreti nedeniyle oluşan kayıt dışı cihaz kullanımının azalması, sistem kayıtlarının güvenilirliğini artıracaktır. Makul olmayan ücretlerin kaldırılması, devletin vatandaş dostu bir yaklaşım sergilediğini gösterecek ve kamu otoritesine olan güveni artıracaktır. Ayrıca, yurt dışından cihaz getiren vatandaşların yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi, toplumsal huzura katkı sağlayacaktır.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara enset