Elektronik Haberleşme Kanunu ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Elektronik cihazların günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldiği günümüzde, bu cihazları çalıştırmak için gerekli olan şarj adaptörleri ve bağlantı standartları, tüketici hakları ve çevre koruma açısından giderek daha büyük önem kazanmaktadır. Küresel çapta büyük teknoloji şirketleri, çevre koruma gerekçesiyle elektronik cihazların kutularından şarj adaptörlerini çıkarmaya başlamış, ancak bu durum tüketicilerin ek maliyetlerle karşılaşmasına neden olmuştur. Diğer yandan, farklı cihazların farklı şarj bağlantı noktalarını kullanması, tüketicileri her cihaz için ayrı şarj adaptörü ve kablo almaya zorlayarak hem ekonomik yük oluşturmakta hem de elektronik atık sorununu artırmaktadır.

Avrupa Birliği, bu sorunu çözmek amacıyla 2022 yılında önemli bir adım atarak "Ortak Şarj Çözümü" adı verilen 2022/2380 sayılı Direktifi kabul etmiştir. Bu düzenleme, 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren AB ülkelerinde satılan akıllı telefon, tablet, dijital kamera, kulaklık, taşınabilir hoparlör, el tipi video oyun konsolu ve diğer küçük ve orta boy elektronik cihazlarda USB-C tipi bağlantı noktasının standart olarak kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Dizüstü bilgisayarlar için ise bu zorunluluk 28 Nisan 2026 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.

Avrupa Birliği'nin bu düzenlemesinin altında yatan temel motivasyon, elektronik atık miktarını azaltmak ve tüketicilere daha uyumlu bir şarj deneyimi sunmaktır. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin (ITU) "Küresel E-Atık İzleme 2020" raporuna göre, dünya genelinde yıllık 53,6 milyon ton elektronik atık üretilmekte ve bunun sadece 9017,4'ü resmi olarak toplanıp geri dönüştürülmektedir. Aynı rapor, 2030 yılına kadar e-atık miktarının 74,7 milyon tona ulaşacağını öngörmektedir. Sadece atılan şarj cihazları ve kablolardan kaynaklanan e-atık miktarı ise yaklaşık 11.000 ton civarındadır.

Avrupa Birliği Komisyonu'nun tahminlerine göre, ortak şarj standardı uygulaması sayesinde AB ülkelerinde tüketiciler yılda yaklaşık 250 milyon Avro tasarruf edecek ve e-atık miktarında yıllık 11.000 ton azalma sağlanacaktır. Bu düzenleme aynı zamanda hızlı şarj teknolojilerinin uyumlaştırılmasını da hedeflemekte, USB Güç Dağıtımı (USB PD) protokolü ile uyumluluğu zorunlu kılarak farklı marka cihazların aynı şarj cihazı ile maksimum hızda şarj edilebilmesini sağlamaktadır.

Türkiye'de TÜİK verilerine göre yaklaşık 80 milyon aktif cep telefonu kullanılmaktadır. Hemen her bireyin en az bir akıllı telefona sahip olduğu ülkemizde, farklı şarj adaptörleri ve bağlantı noktaları nedeniyle oluşan elektronik atık miktarı ve tüketicilerin karşılaştığı ekonomik yük dikkate değer boyutlardadır. TÜBİTAK verilerine göre, Türkiye'de kişi başı yıllık elektronik atık miktarı 7,3 kilogram civarındadır ve bu miktarın önemli bir kısmını kullanılamaz hale gelen şarj cihazları ve kablolar oluşturmaktadır.

Modern akıllı telefonlar, ortalama 5-10 Watt güç çeken şarj adaptörleri kullanmakta ve hızlı şarj teknolojisiyle bu güç 20-65 Watt'a kadar çıkabilmektedir. Tüketiciler, farklı cihazlar için farklı adaptörlere ihtiyaç duymakta, bu da hem ekonomik yük oluşturmakta hem de evlerde ve ofislerde kablo karmaşasına yol açmaktadır. Standart bir şarj bağlantı noktası ve adaptörün zorunlu olması, tüketicilerin farklı cihazlar için tek bir şarj adaptörü kullanabilmesini sağlayacak, böylece hem ekonomik tasarruf edilecek hem de elektronik atık miktarı azalacaktır.

Bu kanun teklifiyle, Avrupa Birliği'nin uygulamaya koyduğu ortak şarj standardı düzenlemesinin Türkiye'de de hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır. Elektronik cihazların şarj adaptörleriyle birlikte satılması ve standart bağlantı noktalarının kullanılması zorunluluğu, tükeyii haklarının korunması, elektronik atıkların azaltılması, teknolojik uyumluluğun sağlanması ve çeviğ Kyrie BA dan büyük önem taşımaktadır. Bu düzenlemenin ülkemizde de hayata geçirilmesi, teknoloji LA ördü ülebilir ve tüketici dostu bir şekilde gelişmesine katkıda bulunacaktır. ? il TBMM Halkla İlişkiler Binası Kup BAZ

2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara v.