2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Üniversitelerimizin rektör belirlenme süreci sık sık gündeme gelmekte ve tartışma konusu olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarihimizde rektör seçimleri 1946*da yürürlüğe giren 4936 sayılı Üniversiteler Kanununa göre, "Fakülte Profesörler Kurullarının bir arada yapacakları toplantıda, iki yıl için, aylıklı ordinaryüs profesör veya profesörler arasından, sıra ile, her seçim döneminde başka bir fakülteden olmak üzere salt çoklukla seçilir." şeklinde belirlenmiştir. 1981'de çıkarılan Yükseköğretim Kanunu ile rektör seçimleri kaldırılarak, rektörleri YÖK'ün önerdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesine geçilmiştir. Ancak 1992'de rektörlük seçimler geri gelmiş ancak YÖK ve Cumhurbaşkanı atama yetkisine dokunulmamıştır. Bu düzenlemede YÖK, üniversitede seçimle belirlenen altı kişi arasından üç kişiyi ataması için Cumhurbaşkanının onayına sunulmaktaydı ancak en son yapılan değişiklikle rektör ataması 2016'da 676 sayılı KHK ile günümüzdeki atama sistemine geçilmiştir. "Devlet üniversitelerinde rektör Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilecek, profesör olarak en az üç yıl görev yapmış üç aday arasından Cumhurbaşkanınca atanır. Bir aylık sürede önerilenlerden birisinin atanmaması ve Yükseköğretim Kurulu tarafından, iki hafta içinde yeni adaylar gösterilmemesi halinde Cumhurbaşkanınca doğrudan atama yapılır." şeklinde yürürlükte bulunmaktadır. Ancak üniversitelerde katılımcı bir sürecin gerekliliği ortak görüşleri birleştirmektedir. Çünkü üniversiteyi yönetecek rektörün akademik olarak yetkin olması ve akademik kurumlarda yönetim deneyiminin olmasının yanında üniversiteye kaynak bulabilecek, sosyal ilişkileri kuvvetli, çevresi geniş, becerikli ve mali konularda deneyimli bilim insanlarından oluşmalıdır. Bu nedenlerle rektörün kim olacağından önce üniversitenin misyonu, bulunduğu durum ve hedeflerinin belirlenmesi gerekir. Bunu doğal olarak en iyi yapabilecek kurum üniversitenin kendisi ancak bir denetim mekanizmasının çalıştırılması da büyük önem taşımaktadır. Çalışma sırasında üniversite mensupları, yönetim ve gerekirse üniversite dışı paydaşların hem bir fikir birliğine doğru ilerlemeleri hem de küçük bir grubun bütün kararları almasına engel olmalarının önüne geçilmiş olacaktır. Sonuç olarak bir kişi tarafından Türkiye'deki bütün üniversiteler için hem üniversite misyonunu anlayacak, hatta üniversitelerin değişmesine yol açacak öngörüleri görebilen adayları bulup aralarından en iyisini seçmesi kısa süre zarfında maalesef ki mümkün görünmemektedir.