Mevsimlik Tarım İşçilerinin Göç Alanlarına Ulaşımının Sağlanması ile Göç Alanlarında Barınma ve Eğitim İhtiyaçlarının Karşılanması Hakkında Kanun Teklifi

Tarım, toplumun en temel ihtiyacı olan gıdaya erişimin ana kaynağıdır. Soframıza ulaşan her tarım ürününün ardında ise görünmeyen ama vazgeçilmez bir emek vardır: mevsimlik tarım işçileri. Bu emek, çoğu zaman güvencesiz, sağlıksız ve insan onuruna yakışmayan koşullar altında verilmektedir.

Türkiye'nin birçok bölgesinde olduğu gibi Mersin'de de tarımsal üretim büyük ölçüde gezici ve geçici mevsimlik tarım işçilerinin emeğine dayanmaktadır. Narenciye, sebze, sera ve örtü altı tarımı başta olmak üzere Mersin tarımı; yılın önemli bir bölümünde farklı illerden gelen binlerce tarım işçisi ve aileleriyle ayakta durmaktadır. Ancak bu üretim yükünü omuzlayan işçiler, hâlâ temel haklara erişimde ciddi sorunlar yaşamaktadır.

Mevsimlik tarım işçileri, çalışacakları bölgelere ulaşırken barınma, gıda, aydınlatma ve günlük yaşam için gerekli malzemeleri de yanlarında taşımak zorunda kalmaktadır. Bu durum, işçilerin çoğu zaman traktör, kamyon ve kamyonet gibi açık kasa araçlarla, yüklerle birlikte yolculuk yapmasına neden olmakta; hem can güvenliğini tehlikeye atmakta hem de insan onuruna aykırı bir tabloyu kalıcı hale getirmektedir. Yaşanan trafik kazaları ve kayıplar bu sorunun ertelenemez olduğunu açıkça göstermektedir.

Anayasa'nın 2'nci maddesinde yer alan sosyal devlet ilkesi, devletin insan onuruna yaraşır yaşam koşullarını sağlama yükümlülüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Aynı şekilde Anayasa'nın Sinci maddesi, devletin temel görevleri arasında bireylerin refahını, huzurunu ve güvenliğini sağlama sorumluluğunu saymaktadır. Mevsimlik tarım işçilerinin güvenli ulaşım, sağlıklı barınma ve temel sosyal haklara erişimi bu anayasal sorumluluğun doğrudan kapsamındadır.

Bununla birlikte, mevsimlik tarım işçileri yalnızca çalışma koşulları açısından değil, barınma ve yaşam alanları bakımından da ciddi hak ihlalleriyle karşı karşıyadır. Çoğu işçi ailesi, sıcak ve soğuğa karşı korumasız, altyapıdan yoksun, temiz suya ve hijyen koşullarına erişimi olmayan geçici çadırlarda yaşamaktadır. Bu koşullar, özellikle çocuklar, kadınlar ve yaşlılar açısından ciddi sağlık ve güvenlik riskleri doğurmaktadır.

Mevsimlik tarım işçileriyle birlikte yaşayan okul çağındaki çocuklar, göç döngüsü nedeniyle eğitim hayatından kopmakta; düzenli eğitime erişememektedir. Ailelerin geçim mücadelesi, çocukların eğitim hakkının fiilen ortadan kalkmasına yol açmaktadır. Oysa Anayasa'nın 42'nci maddesi eğitim hakkını, 56'ncı maddesi sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını, 60'ncı maddesi ise sosyal güvenlik hakkını açık biçimde güvence altına almıştır.

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve Anayasa'nın 90'ncı maddesi birlikte değerlendirildiğinde; barınma, ulaşım, eğitim ve sosyal güvenlik gibi temel hakların korunması devletin ertelenemez yükümlülükleri arasındadır. Mevsimlik tarım işçileri ve aileleri, bu haklardan fiilen yararlanamayan en kırılgan gruplardan biridir.

Bu kanun teklifi ile; başta Mersin olmak üzere, tarımsal üretimin yoğun olduğu bölgelerde çalışan mevsimlik tarım işçilerinin göç alanlarına güvenli ve insan onuruna uygur ilde ulaşmalarının sağlanması, yaşam ve barınma koşullarının iyileştirilmesi, çoçAl Sirmağiğin hakkına erişiminin güvence altına alınması ve sosyal devlet ilkesinin somut afdırgia d ayete, geçirilmesi amaçlanmaktadır. > a

Bu düzenleme; tarımı ayakta tutan emeğin görünür kılınması, alın terinin korunması ve mevsimlik tarım işçilerinin yıllardır ertelenen haklarının yasal güvence altına alınması açısından zorunlu ve gecikmiş bir adımdır.