Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Yıllarca çalıştıktan sonra emekli olmaya hak kazanan memurlarımızın büyük bir çoğunluğu, emeklilik dönemini huzur içinde geçirmek isterken ülkenin kötü ekonomik koşulları yüzünden ne yazık ki insanca yaşamalarını sağlayacak bir aylık almaktan oldukça uzaktırlar.

AKP'nin uyguladığı yanlış ekonomi politikaları nedeniyle gelir dağılımında ücretliler ve bağımlı sınıflar aleyhine bozulma yaşanmaktadır. o Özellikle "Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi" adı altındaki ucube sistemin hayata geçmesinden sonra gelir dağılımındaki adaletsizlik giderek artmış, pandemi sonrasında da dünyada eşi benzeri görülmeyen beceriksiz ekonomi politikası nedeniyle de toplumdaki bağımlı sınıflar hızla yoksullaşmıştır.

Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik krizden etkilenen ve yoksullaşan toplumsal grupların başında emekli vatandaşlarımız gelmektedir. Aylıkları gerçek, enflasyon karşısında değersizleşen, emeklilerimiz temel ihtiyaçlarını karşılamakta bile zorlanmaktadırlar. Bu nedenle emeklilerimiz genel ekonomik sorunlarının yanı sıra toplumsal hayata katılamamaktan kaynaklanan sosyal ve gelir eksikliğinden kaynaklanan psikolojik sorunlarla da baş etmeye çalışmaktadır.

2023 yılı Temmuz ayında emeklilerin satınalma gücündeki düşüşü karşılamayan, özellikle kamu görevlilerine yapılan seyyanen zammın emeklilere yansıtılmaması nedeniyle yaklaşık iki milyon beş yüz kırk bin memur emeklisi, mağdur edilmiştir. Çalışmakta olan memur ve sözleşmeli personel ile bunların emeklilerinin aylıkları arasında oldukça ciddi bir fark oluşmuştur. Yaratılan bu eşitsizlik nedeniyle kamu çalışanları emekli olduklarında çalışırken elde ettikleri aylık kazançlarının yarısına bile ulaşmayan emekli aylıklarıyla yetinmek zorunda bırakılmıştır.

Anayasanın 2'nci maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti "sosyal bir hukuk devletidir". 60'1ncı maddesinde de "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar" denilerek sosyal güvenlik hakkı Anayasal güvence altına alınmıştır.

Emeklilerin düşük emekli aylıklarıyla yarı aç yarı tok yaşamaya çalıştığı ülkemizde, emekli memurlarımızın onurlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli iyileştirmelerin bir an önce yapılması devletin sorumluluğu ve yükümlülüğüdür.

Bu çerçevede, memur emeklilerine yönelik olarak 2023 yılında memurlara yapılan seyyanen zammın memur emeklilerine de yapılmasına yönelik bir düzenleme yapılması hakkaniyet ve eşitlik açısından elzem olduğu kadar sosyal devlet ilkesi gereğince de bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kamu görevlilerine ödenen ücretlerin adil, şeffaf ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması, sosyal devlet ilkesinin gereği olduğu kadar çalışma barışının da temel: şartıdır. Son yıllarda memurlara çeşitli adlar altında ödenen seyyanen ücret Tarklakiş;," 5 kök maaş sisteminin dışına çıkarılarak ek ve geçici nitelikte uygulanmış bağ < e GUM emeklilik hakları başta olmak üzere birçok sosyal ve mali hakkın zayıflamasına neden olmuştur.

Seyyanen ödemeler kök maaşa dâhil edilmediği için; emekli aylıkları ve ikramiyeler düşük kalmakta, ücret artışları gerçek maaşlar üzerinden değil daraltılmış kök maaş üzerinden yapılmakta, aynı İşi yapan personel arasında unvan ve statü farklarına bağlı gelir adaletsizlikleri derinleşmektedir. Ayrıca geçici nitelikteki bu ödemeler, kamu maliyesinde kalıcı ve öngörülebilir bir ücret politikasının önüne geçmektedir.

Anayasa'nın sosyal devlet ilkesi ve kamu görevlilerinin insanca yaşam koşullarına sahip olma hakkı gereği, ücret yapısının bütüncül ve kalıcı bir zemine oturtulması zorunludur.

Öte yandan seyyanen yapılan ödemelerin emekli aylıklarına yansıtılmaması, kamu görevlilerinin emeklilikte ciddi bir gelir kaybı yaşayacağı endişesini artırmakta; bu durum, çalışanların emeklilik haklarını kullanmalarını fiilen engelleyerek görev sürelerini yasal sınırlarının sonuna kadar sürdürmek zorunda kalmalarına yol açmaktadır. Emekliliğin caydırılması niteliği taşıyan bu uygulama, kamu personel rejiminde doğal kadro yenilenmesini de sekteye uğratmaktadır. Deneyim aktarımının planlı biçimde sağlandığı bir sistem yerine, zorunlu uzayan çalışma süreleri nedeniyle yeni kadroların açılamadığı; gençlerin kamuya giriş imkânlarının daraldığı ve genç işsizliğinin derinleştiği bir tablo ortaya çıkmaktadır. Bu yönüyle seyyanen ödeme uygulaması yalnızca çalışan ve emekliler açısından değil, istihdam politikaları ve kuşaklar arası adalet bakımından da ciddi bir yapısal soruna dönüşmüştür. Bu kanun teklifi ile memurlara ödenen seyyanen maaş farklarının kök maaşa dâhil edilmesi; emeklilik haklarının güçlendirilmesi, ücret artışlarının gerçek maaş üzerinden yapılması ve kamu personel sistemi içinde adaletin sağlanması amaçlanmaktadır.

Kanun teklifimizle memurlarımızın ve emekli memurların yaşadığı bu adaletsiz durumun düzeltilmesi ve bir nebze olsa bile ekonomik durumlarının iyileştirilmesi amaçlanmıştır.