Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Sosyal güvenlik sistemi, bireylerin çalışma yaşamları boyunca ödedikleri primler karşılığında yaşlılık dönemlerinde insan onuruna yakışır bir gelir güvencesine kavuşmalarını sağlayan temel bir kamusal mekanizmadır. Bu sistemin adil, erişilebilir ve sürdürülebilir olması; farklı sigortalılık statülerinde bulunan vatandaşlar arasında hakkaniyetin sağlanmasıyla mümkündür.

Mevcut uygulamada, Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan esnaf, çiftçi ve kendi nam ve hesabına çalışan vatandaşların emekli olabilmesi için 9.000 gün prim ödeme şartı aranırken; işçi statüsünde çalışan sigortalılar için bu süre 7.200 gün olarak uygulanmaktadır. Aynı sosyal güvenlik sistemi içinde yer alan ve benzer şekilde prim ödeyen sigortalılar arasında bu denli yüksek bir farkın bulunması, sosyal güvenlik sisteminin eşitlik ve adalet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Türkiye'de küçük esnaf, çiftçi ve kendi hesabına çalışan milyonlarca vatandaş ekonomik dalgalanmalardan doğrudan etkilenmekte; gelirleri çoğu zaman düzensiz ve kırılgan bir yapı göstermektedir. Özellikle son yıllarda artan girdi maliyetleri, yüksek enflasyon, finansmana erişim güçlüğü ve piyasa daralması gibi nedenlerle Bağ-Kur kapsamındaki sigortalıların önemli bir bölümü prim ödemelerini düzenli biçimde sürdürememekte, emeklilik için gerekli gün sayısını tamamlamakta büyük güçlük yaşamaktadır. Bu durum, yıllarca prim ödeyen ancak prim gün sayısını tamamlayamadığı için emekli olamayan yüz binlerce vatandaşın ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

Diğer taraftan, Bağ-Kur kapsamındaki sigortalıları uzun süredir prim gün şartının işçi statüsündeki sigortalılarla eşitlenmesini talep etmektedir. Nitekim bu talep, 14 Mayıs 2023 yılında gerçekleştirilen Genel Seçim sürecinde karşılık bulmuş ve bizzat Cumhurbaşkanı tarafından söz konusu düzenlemenin hayata geçirileceği taahhüt edilmiştir.

Aradan geçen süreye rağmen söz konusu düzenlemenin hayata geçirilmemiş olması, milyonlarca Bağ-Kur sigortalısında ciddi bir hayal kırıklığı yaratmıştır. Sosyal güvenlik gibi doğrudan toplumun geniş kesimlerini ilgilendiren bir alanda verilen sözlerin yerine getirilmemesi, kamu yönetimine duyulan güvenin de zedelenmesine sebep olmaktadır.

Yukarıda sözü edilen değerlendirmelerden hareketle hazırlanmış olan bu kanun teklifi ile Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan vatandaşların yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi için aranan prim ödeme gün sayısının 9.000 günden 7.200 güne düşürülmesi, bu sayede aynı sosyal güvenlik sistemi içerisinde farklı sigortalılık statülerine tabi vatandaşlar arasında ortaya çıkan eşitsizliğin giderilmesi, yıllarca çalışarak ülke ekonomisine katkı sunan esnaf, çiftçi ve kendi hesabına çalışan vatandaşların emeklilik hakkına erişimi kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Mengi