Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hem de sosyal güvenlikle ilgili önceki mevzuatta ölüm sigortası uygulaması konusunda farklı uygulamalara yer verilmiştir.

Öreğin hizmet akdiyle çalışanlarda, 5510 sayılı yasadan önce sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için en az beş yıldan bu yana sigortalı bulunup bu süre içerisinde en az 900 gün prim ödeme koşulu aranırken, bağımsız çalışanlarda (Bağ-Kur) ölen sigortalı için en az üç yıl (1080 gün) sigorta primi ödenmiş olması koşulu aranıyordu. 1479 Sayılı Kanunda 2003 yılında, 4956 sayılı kanunla yapılan değişiklikle bağımsız çalışanların hak sahiplerinin ölüm aylığına hak kazanabilme koşulu sigortalının "ölüm tarihinde en az beş tam yıl sigorta primi ödemiş olma" koşuluna bağlandı.

2006 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı yasayla gerek hizmet akdiyle çalışanlar, gerek bağımsız çalışanlar, gerekse de Emekli Sandığına tabi çalışan sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için "son beş yıl içerisinde en az 900 gün prim ödemiş olma" koşulu getirilerek, ölüm sigortası uygulaması bütün sigortalılar için eşit hale getirilmişti. Ancak 5510 sayılı yasada, 2008 yılında yürürlüğe giren 5754 sayılı kanunla yapılan değişiklikle, iş akdi ile çalışanlar için "En az beş yıldan bu yana sigortalı bulunup bu sürede 900 gün prim ödemiş olmak koşulu" korunurken, bağımsız çalışan ve Emekli Sandığına tabi çalışan sigortalılar için uygulama farklılaştırıldı ve en az 1800 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olma koşulu getirildi. İş akdiyle çalışan sigortalılar için ise son beş yıl içerisinde en az 900 gün prim ödemiş olma koşulu devam ettirildi.

Sosyal güvenlikle ilgili yasalarda yıllar içerisinde yapılan bu düzenlemeler vatandaşlar arasında Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı uygulamalar yapılmasına yol açtı. Örneğin son beş yılda 900 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş iş akdiyle çalışan sigortalıların (5010 sayılı kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar) hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanırken, aynı koşulları taşıyan bağımsız çalışan sigortalıların (5010 sayılı kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışanlar)hak sahiplerine ise ölüm aylığı bağlanamamaktadır.

Bu uygulama Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırıdır. Keza, Anayasa'nın 60. maddesindeki, "Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar" biçiminde ortaya konan ilkelere de ters düşmektedir.

Yasa teklifimizle bu eşitsizliğin ortadan kaldırılması ve ölüm aylığının sigortalılık farkı gözetilmeden en az beş yıllık bir sigortası bulunan ve bu beş yıl içerisinde de en az 900 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olan sigortalıların, dul ve yetimlerine ölüm aylığı bağlanmasına olanak sağlanmaktadır.

Yasa ve yasalardaki bu farklı hükümler nedeniyle ölüm aylığı bağlanmayan, 5010 sayılı kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışanlardan en az beş yılda 900 gün prim ödemiş olanların hak sahiplerine baş halinde, başvurdukları tarihten geçerli olmak üzere ölüm aylığı bağlanması öngörül MADDE GEREKÇELERİ