Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Mahalle hizmetlerinin yürütülmesi için oluşturulan örgütlü ve resmi bir kurum olan muhtarlık, hem en küçük yerleşim birimlerinin başı hem de merkezi idarenin vatandaşlara en yakın temsilcisi olarak bilinmektedir. Mahalle muhtarı, kamu adına mahallede bulunan sakinlerinin problemlerini dinleyen ve çözümü için merkezi yönetimin ve yerel yöneticilerin harekete geçirilmesini sağlayan bir ara mekanizma konumundadır. Ayrıca diğer yerel yöneticiler gibi seçimle göreve gelen muhtarlarımız önemli bir kamu hizmeti vazifesi yapmaktadırlar. Ancak Türkiye'de yerel demokrasinin en uç noktası olan muhtarlık müessesesi, 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde uygulanmaya başlanan "tek zarf" sistemiyle büyük bir çıkmazın içine itilmiştir. Muhtarlık seçimlerinde uygulan usul ve esasların gözden geçirilmesi, adaylık sürecinin yasal bir zeminde denetimi ve kontrolünün daha etkin bir şekilde yapılması için gerekli çalışmaların bir an evvel yapılması gerekmektedir.

Bilindiği üzere muhtarlık seçimlerinde muhtar adayları, YSK tarafından oy pusulası hazırlanmadan son dakika dahi aday olabilmektedir. Bu durum seçim sürecinde çok farklı sorunları da beraberinde getirmektedir. Muhtar adaylarının da belediye başkanları gibi seçim öncesinde (YSK) resmi başvuruda bulunarak adli ve idari uygunluğun olup olmadığı yönünde onayın alması oldukça elzem görünmektedir. Muhtar adaylarının seçime uygunluğu YSK tarafından belirlendikten sonra diğer bir hususta YSK tarafından tüm adayların yer aldığı "birleşik muhtarlık oy pusulası" bastırılması zorunluluğudur. Münferit olarak muhtar adaylarınca bastırılan muhtarlık oy pusulası, büyükşehir, ilçe belediye başkanlığı ve meclis üyeliği pusulalarıyla aynı zarfa konularak seçmen tarafından seçim sandıklarına atılmaktadır. Ancak seçmen bir zarfa sehven birden fazla muhtarlık pusulası koyması durumunda muhtarlık seçimi için atılan pusulalar geçersiz sayılmaktadır. Bu durum birçok mahalle ve sandıkta ciddi bir geçersiz oy oranını ortaya çıkarabilmektedir. Ayrıca seçmenin muhtarlık oyunun ayrı bir zarfa konulacağını düşünerek muhtarlık pusulasını zarfa koymayı unutması, muhtarlık seçimine katılım oranlarını ve sonuçları doğrudan etkilemekte olup muhtar adayının mağduriyeti ile sonuçlanmaktadır.

Bu kanun teklifi ile muhtarlık seçimlerinde aday olmak isteyen vatandaşların YSK" ya seçimden önce başvurmaları, muhtar adaylık kriterlerinin YSK tarafından kontrol edilmesi, seçim günü muhtar adayları için YSK tarafından hazırlanan birleşik oy pusulası ile seçime girilmesi ve dolayısıyla muhtarlık seçimleri sürecindeki karmaşayı sona erdirerek muhtarlık seçimlerinin daha şeffaf, denetlenebilir ve adil bir yasal statüye kavuşarak yapılmasını amaçlamaktadır. MADDE GEREKÇELERİ