Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 5 madde
Kaynak göster
2/373 esas numaralı kanun teklifi 2 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/373, 2 Temmuz 2018. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-373-turk-ceza-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/d0a78853-e146-4752-aae5-0188d916e289
SÜREÇ
Teklifin yolculuğu
-
TBMM Başkanlığına sunuldu1 imza
-
tarih kaydı yokEsas komisyona havaleAdalet Komisyonu
-
tarih kaydı yokKomisyon görüşmesi (şu anki aşama)Komisyonda bekliyor
-
tarih kaydı yokGenel KurulHenüz gelmedi
-
tarih kaydı yokKabul edildiHenüz yok
-
tarih kaydı yokResmî GazeteHenüz yok
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
İlk imza sahibi
MADDELER
Neler düzenleniyor? — 5 madde
MADDE 15237 sayılı Türk Ceza Kanununun 66'ıncı maddesinin 7'nci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 66'ıncı maddesinin 7'nci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ayrıca nerede işlenmiş olursa olsun aşağıdaki suçlar hakkında zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz."
Kasten öldürme (madde 81)
Kasten öldürmenin nitelikli şekilde işlenmesi (madde 82)
İşkence (madde94)
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence (madde95)
Gerekçe: Ceza kanununun amacı suç nedeniyle bozulan kamu düzenini yeniden sağlamaktır. Bu bakımdan yeterli suç şüphesinin bulunduğu hallerde kamu davası açmak Cumhuriyet Savcısı bakımından bir zorunluluktur. Temel prensip bu olmakla birlikte, kamu davası belirli istisnalar dışında zamanaşımı nedeniyle düşebilmekte ve etkisiz kalmaktadır. Zamanaşımı düzenlemesi ile amaçlanan, uzun zaman önce işlenen suçlar nedeniyle insanların suç isnadı ile karşılaşmalarının yaratabileceği haksızlığın önüne geçmek ve geçen zaman nedeniyle maddi gerçeğe ulaşmanın güçleşmesidir. Ayrıca bir diğer yönü ile üzerinden uzun zaman geçen suçlar bakımından yapılacak yargılamanın bozulan kamu düzenini tekrar sağlamayacağı da değerlendirilmektedir. Ne var ki yaşam hakkı, çocukların cinsel dokunulmazlığı ve işkence suçlarının soruşturulması ve kovuşturulmasının belli bir süreye bağlanmış olması sadece bozulan kamu düzeninin tesisi bakımından değil; ayrıca kamu vicdanı ve mağdurlar ve maktul yakınları bakımından da ayrı bir anlam ifade etmektedir. Zira bu suçlarla ihlal edilen haklar niteliği gereği diğer hak ihlalleri arasında özel bir önemi haizdir. Özellikle de yaşam hakkının olmadığı bir yerde diğer haklardan söz etmek olanaksızdır. Bu nedenle zamanaşımı uygulamasının failler tarafından suistimal edilmesinin önüne geçilmesi bu suçların zamanaşımından istisna tutulmaları ile mümkündür. Kanunun 66. maddesinin yedinci fıkrasında ikinci kitabının dördüncü kısmında yazılı ağırlaştırılmış müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların yurtdışında işlenmiş olması halinde dava zamanaşımı süresinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Bilindiği üzere ilgili kısmın başlığı "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler " dir. Bu suçların kovuşturulmasının önemi açık olmakla birlikte salt yurtdışında işlenmeleri nedeniyle bu suçlara tanınan istisnanın katalog olarak belirlediğimiz suçlarda tanınmaması anlaşılamamaktadır. Zira millet ve devletin varlığı bireyin varlığına bağlıdır. Ayrıca, failin kaçması nedeniyle uzun yıllar sonuçlanmayan bu tip davalarda, suç işledikten sonra teslim olan fail cezasını çekerken, kaçan failin cezalandırılamaması durumlarının toplumda yarattığı adalet algısı tehlikeli bir boyuttadır. Bu nedenle yargıya ve devlete olan güven sarsılmaktadır.
MADDE 2Çocukların cinsel istismarı (madde 103)
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 68'inci maddesinin 3'üncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ayrıca nerede işlenmiş olursa olsun aşağıdaki suçlar hakkında zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz."
Kasten öldürme (madde 81) Kasten öldürmenin nitelikli şekilde işlenmesi (madde 82) İşkence (madde94) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence (madde 95) Çocukların cinsel istismarı (madde 103)
Gerekçe: Dava zamanaşımı bakımından öngörülen zorunluluklar ceza zamanaşımı bakımından da geçerli olmakla birlikte konuyu vahim kılan bir yön daha bulunmaktadır. Bu düzenleme mahkeme tarafından verilmiş olan kesin hükmün uygulanmasına engel olmaktadır. Durumun vahameti suçlu veya sanığın adaletten kaçabilmeyi başarması nedeniyle adeta mükâfatlandırılmasından kaynaklanmaktadır. Bağımsız yargı organları tarafından verilen mahkumiyet kararının devletin cezalandırma yetkisinden feragat ederek yok sayılmasının yaşam hakkı ihlali söz konusu olduğunda kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir. Bilindiği üzere; Anglo Sakson hukukunda ceza zamanaşımı uygulaması bulunmamaktadır.
MADDE 35237 sayılı Türk Ceza Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 1- Bu kanun hükümleri devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturmalar ile infaz edilemeyen hükümler bakımından da uygulanır."
Gerekçe: Bu kanunla getirilen düzenlemelerin devam etmekte olan soruşturma, kovuşturma ve infaz edilemeyen hükümler bakımından da uygulanmasını, herhangi bir yoruma ya da karışıklığa mahal vermeden, sağlamak amaçlanmıştır.
MADDE 4Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
MADDE 5Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
Genel gerekçeyi oku (57 paragraf)Genel gerekçeyi kapat
27. Dönemde vermiş olduğum;
2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372, 2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381, 2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391. 2/392, 2/393, 2/394,2/395, 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268. 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279,2/280,2/40,2/75,2/281,2/282,2/41,2/76,2/283, 2/42, 2/77, 2/284,2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312, 2/92, 2/313, 2/59,2/314, 2/93, 2/315, 2/60, 2/316, 2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319.2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/1İ1, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/f40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163,2/164,2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/18, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/2'0, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venilivorum.
Tali
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon
Esas
Komisyon Adalet Komisyonu
Tarih: 19 Haziran 2023 Esas No: 2/373
26. Dönemde vermiş olduğum;
2/2163,2/1787,2/1764,2/1 734,211731,2/1719,2/1705,2/1699,2/1698,2/1691,2/1654 ,2/11629 211609,2/1497,2/1496,2/1459,2/1414,2/1384,2/1369,2/1359,2/1341,2/1311,2/1284,2/1283 2/1206,2/1042,2/1016,2/1003,2/926,2/846,2/804,2/637,2/636,2/594,2/593,2/592,2/591,2/590 2/1589,2/542,2/531,2/500,2/494,2/290,2/289 j ( 4/ bi287, 21286 2/285.2/284 2128321282 2/281,2/280,2/279,2/278,2/277,2/1276,21275,2/274,21273,2/271,21270,21269,21268,2/267,
2/215,2/214,2/213,2/212,2/211,2/210,2/209,2/208,2/207,2/1206,2/205,. .2/203,2/202, 2/1200,2/199,2/198,2/197,2/196,2/195,2/194,2/193,2/192,2/191,2/190,2/189,2/188,2/187.
2/186. 2/185,2/184,2/183,2/182,2/181,2/180,2/179,2/178,2/177,2/176,2/175,2/174,2/173, 2/1171, 21170, 2/169, 2/168, 2/167,2/166,2/165,2/164,2/163,2/162,2/161,2/160,2/159,2/158, 2/156,2/155,2/154,21153,2/152,2/151,2/150,2/149,2/148,2/127,2/126,2/125,2/124,2/123 2/122,2/121,2/120,2/119,2/118,2/117,2/116,2/115,2/114,2/113,2/112,2/111,2/110,2/109 21108,2/107,2/106,2/105,2/104,2/103,2/102,2/101,2/100,2/99,2/98,2/97,2/96,2/95,2/94 2/93, 2/92,2/91,2190,2/89,2/88, 2/87, 2/86, 2/85, 2/84, 2/83, 2/82, 2/81, 2/80, 2/79, 2/78, 2/77, 2176, , 2174, 2/73, 2172, 2171, 2170, 2169, 2168, 2167, 2166, 2/65, 2/64, 2/63, 2/62, 2161, 2/60,
2/59, 2/58, 2/57, 2/56, 2/55, 2/54 ve 2/53 esas numaralı Kanun Tekliflerimi yeniliyorum.
Tali
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonlar
Esas Komisyon
Tarih01.10.2018 Esas No:144
Adalet
K 02 bmv 2018
İ gep 22: Sa Ş6$i e | SUMMURNET HALK PARTİSİ pe çılığı
21756,21757, 21758, 21759, 21761, 21764, 21765, 21768, 21769, 21770, 21771, 21772 21773, 21774, 21776, 21777, 21778 evrak numaralı Kanun Tekliflerimi yerili .
25. Döneme ait 81412, 8113, 8114,/8115, 8117, 8118, 8119, 8120, 8121, 8122, 8123, 8124,
— 8125, 8126, 8127, 8128, 8129, 8130, 8131, 8132, 8133, 8134, 8136, 8137, 8138, 8140, 8141, 8142, 8143, 8145, 8626, 8627, 8628, 8629, 8630, 8631, 8632, 8634, 3635, 8636,
8637, 8638, 8639, 8641, 10836, 10837, 10845, 10846, 10847, 10848, 10849, 10850, 10851 : 10852, 10853, 10854, 10856, 10857, 10858, 10859, 10860, 10862, 10863, 10864, 10865, 10866,10867, 10868, 10869, 10870, 10871, 10872, 10873, 10875, 10876, 10877, 10878,
Saygılarımla.
Masa MİKE da, edin ana
İ TBMM BAŞKANLIĞI | e
Rasok. Madara dizi
Tali i R j Komisyon i i Komisyon RK , i Tah: (GM ENE
LE) ZE Mr, BAŞKANI (JA
2k Kasm 2015 Ne: 59330
• İ GÜMMÜRİYET HAL PARTİSİ 3. Grup Beşken Vİ
Dİ Tarih em 05... id Sayı hai le
24. Dönemde TBMM Başkanlığına verilmiş bulunan 2/209 Esas
Numaralı Kanun Teklifimi yeniliyorum.
Saygılarımla arz ederim.
(4 Temz 2015 No: O ©1709.
A Başarı /.
Ç Tarih :. 20/4 CH> Sayı ; Alf, eaaeemeaeamananaraann
Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifimiz ve gerekçesi ektedir. Gereğini arz ederiz. 06.12.2011 ya Ülker Tarhan Dr.M. Sezgin Tanrıkulu © an letvekili İstanbul Milletvekili hi UNAL ( Tiprek are
WYhmet 5. VEğİMELİ Kırk vel V9,
A39SE NEDNAZN ACOVSNA GG ALAYAYIC MALanYau
İY avan
Ni TEBM.M. BAŞKANLISI
Tali Komisyon İnce. sre pin esen Halam iaok.
Esas Komisyon ale Tarihi 2014 F.No: WV209
Kanunlar ve Kararlar Müdürlüğü
Numara
İ 08 irk 2011
No: S3ALI
Metnin bu bölümü (PDF s. 11) el yazılı imza çizelgesi (imzacılar sayfada ayrıca listeleniyor); burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)
Uluslararası insan hakları sözleşmelerinde ve Anayasa'da da ifade edildiği üzere yaşama hakkı, cinsel dokunulmazlık ve küçültücü muameleye maruz kalmama hakları korunması gereken en temel haklardır. Anayasa'nın, "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 17'nci maddesinde; "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir." hükmü yer almaktadır. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "İnsan haklarına saygı yükümlülüğü" kenar başlıklı Vinci maddesinde; "Yüksek Sözleşmeci Taraflar, kendi yetki alanları içinde bulunan herkese bu Sözleşme'nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanırlar" hükmüne yer verildikten sonra, 2'nci maddesinde de yaşama hakkı düzenlenmiş bulunmaktadır.
Ne var ki ülkemizde yaşama hakkını ihlal eden ve ölümle sonuçlanan yüz binlerce suç ile işkence suçu davaların ve cezaların zamanaşımına uğraması sonucunda cezasız kalmıştır. Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre, zaman aşımından dolayı faili meçhul 240 bin civarında olayla ilgili dosya ortadan kaldırılmıştır. Güneydoğu'da yaşanan birçok faili meçhul cinayet ve Madımak Katliamı gibi olaylar da zamanaşımına uğramak üzeredir. 1980 yılında öldürülen DİSK'in kurucu başkanı Kemal Türkler'in davası nasıl 2010 yılında zamanaşımından dolayı ortadan kalktıysa bir süre sonra bu davalar da zamanaşımına uğrayacak ve toplum vicdanında onulmaz yaralar açılacaktır.
Adalet, yurttaşların devlete bağlılığını sağlayan ve onu meşru hale getiren yegâne duygudur. Adalet'e duyulan güvenin sarsılması, devletin meşruiyetinin sorgulanmasını da beraberinde getirecek boyutta ciddi bir sorundur.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye'de yaşanan faili meçhul cinayetler ve kayıplarla ilgili olarak verdiği kararlarda, "Etkili Bir Resmi Soruşturma Yapma Yükümlülüğü"nün, "Soruşturmanın Olaya Katılan Kişi ve Kurumlardan Bağımsız Olarak Gerçekleştirilmesi o Yükümlülüğü"nün, . "Soruşturmanın Oo Sorumluların Tespiti (o ve Cezalandırılmasına Yönelik Yapılması Yükümlülüğü"nün" ve "Soruşturmanın Hızlı ve Makul Bir Aciliyet İçerisinde Gerçekleştirilmesi Yükümlülüğü'nün" ihlal edildiği konuları öne çıkmaktadır. Zamanaşımı mekanizmasının olduğu bir hukuk düzeninde, bu sayılan ihlaller adaletin tecelli etmesini imkansız hale getirecek sonuçlar doğurmaktadır. Özellikle devlet görevlilerinin karıştığı faili meçhul olaylarda ve işkencelerde durum daha da vahim bir hale gelmektedir.
Nitekim Adalet Bakanlığı da 2006'da "Faili Meçhul Olaylar ve Cinayetler Hakkında Genelge" yayımlayarak, "Bir kısım faili meçhul olay ve cinayetlerin aydınlatılamadığı, suç faillerinin yakalanamadığı, öldürülenlerin kimliklerinin sağlıklı bir şekilde tespit edilmeden defnedildiği, bu olaylara ilişkin soruşturmaların yürütülmesinde kimi zaman gerekli özenin gösterilmediği, bu surette suç fail ya da faillerinin tespit edilemeden suçun zaman aşımına uğramasına sebebiyet verildiği gibi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine açılan bazı davalarda da soruşturmaların etkili ve yeterli yapılamamasından dolayı ülkemizin tazminat ödemesine mahkum edilebildiği" sonucundan hareketle soruşturmaların etkili ve yeterli yapılabilmesi için bir takım tedbirler öngörmüştür.
Türkiye'de ölümle sonuçlanan ve işkence ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkenfe ve çocuklara karşı cinsel istismar suçlarına ilişkin zaman aşımına uğratılan pek v olğy TCK'nın 77. Maddesi anlamında "insanlığa karşı suç" sayılabilecek niteliktedir ve in a a Ğ karşı suçlarda zaman aşımı hükümleri işlememektedir. Bu husus da dikkate alındığında benzer bir düzenlemenin zamanaşımını düzenleyen diğer hükümlerde de yapılması Türkiye bakımından aynı zamanda da bir gerekliliktir.
Görüldüğü gibi, zamanaşımı resmi olarak da adaletin tecelli etmesini engelleyen başlıca nedenlerden biri olarak sayılmaktadır. Dolayısıyla, en temel insan hakkı olan yaşam hakkı, çocukların cinsel dokunulmazlığı ve kanıtlanması uzun zaman alan ve genellikle de sistem tarafından korunan devlet görevlileri tarafından bu güç kullanılarak işlenen işkence suçları bakımından zamanaşımının uygulanmaması vicdani bir zorunluluk olduğu gibi, yargının daha sağlıklı işlemesini sağlayarak devlete ve adalet duygusuna duyulan güveni güçlendirecektir.
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
İLGİLİ KAYITLAR