Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele, Dijital Şiddetin Önlenmesi ve Uyuşturucu-Şiddet Bağımlılığının Kırılması Hakkında Kanun Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı;

a) Kadına yönelik fiziksel, psikolojik, cinsel, ekonomik ve dijital şiddetin tüm türlerini önlemek,

b) Dijital platformlarda artan şiddet, taciz, mahremiyet ihlali ve manipülasyon ve takip yöntemlerini tanımlamak ve engellemek,

c) Israrlı takip, flört şiddeti, zorla evlendirme ve benzeri davranışların erken müdahale ile önlenmesini sağlamak,

ç) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımının şiddet davranışlarını artırıcı etkisi dikkate alınarak şiddet döngüsünün kırılmasını sağlamak,

d) Mağdurların hızlı, erişilebilir ve bütüncül mekanizmalarına erişmesini temin etmek,

e) Failin etkili biçimde soruşturulması, kovuşturulması, elektronik izleme tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinin kurumsallaştırılmasını, sağlamaktır.

(2) Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşlarını, yerel yönetimleri, eğitim ve sağlık kuruluşlarını, kolluk birimlerini, adli makamları, işyerlerini, dijital platform sağlayıcılarını, içerik üreticilerini ve veri işleyen gerçek ve tüzel kişileri kapsar.

Gerekçe: Bu madde ile Kanunun temel amacı ve kapsamı belirlenmektedir.

(1) Bu Kanunda geçen;

a) Kadına yönelik şiddet: Kadının insan haklarını ihlal eden her türlü fiziksel, psikolojik, cinsel, ekonomik, dijital veya sosyal eylem, tehdit veya ihmali,

b) Dijital şiddet: İnternet ve elektronik haberleşme kanalları üzerinden gerçekleştirilen tehdit, taciz, izinsiz görüntü paylaşımı, mahrem içerik yayma, deepfake yani sahte içerik üretimi veya yayımı, dijital takip, hesap ele geçirme, konum izleme, casus yazılım kullanımı, kişisel verileri yaymak, zorlayıcı çevrim içi flört davranışları ve benzeri fiilleri,

c) Ekonomik şiddet: mağdurun çalışma hayatına erişiminin engellenmesi, iş bırakmaya zorlanması, gelirine veya malvarlığına el konulması, finansal hesaplarının kontrol edilmesi, eve para bırakmama veya borçlandırma yoluyla kurulan baskı araçlarının tümünü,

ç) Dijital platformlar: Gruplar arasındaki etkileşimleri kolaylaştırmak için çevrimiçi altyapı kullanan iş modelleri olup sosyal medya kanalları, çevrimiçi pazar yerleri, mesajlaşma uygulamaları, video paylaşım platformları, erişim sağlayıcıları, yer sağlayıcılar ve benzeri dijital alanları,

d) Acil Durum Koruma Emri (EPO): Yüksek riskli durumlarda kolluk tarafı uygulanabilen ve hakim onayına sunulan geçici koruma tedbirini,

e) Uyuşturucu-şiddet bağımlılığı: Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin şiddet eğilimini artırıcı etkisiyle ortaya çıkan davranış döngüsünü,

f) Risk değerlendirmesi: Kolluk tarafından mağdur beyanı esas alınarak yapılan ve standartlaştırılmış elektronik risk değerlendirmesi formunu da kapsayan hızlı analiz yöntemini,

g) Tanık çocuk: Şiddet eyleminin gerçekleştiği ortamda bulunan, şiddeti gören veya duyan on sekiz yaşından küçük bireyi, ifade eder.

Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi ve Etkin Koruma

Gerekçe: Bu madde ile Kanunun uygulanmasında tereddütleri gidermek amacıyla temel kavramlar açık ve kapsamlı biçimde tanımlanmıştır.

(1) Kolluk ve savcılık ilk başvuruda, standartlaştırılmış elektronik risk değerlendirmesi formu kullanır.

. (2) Form; önceki şiddet öyküsü, silah erişimi, alkol veya uyuşturucu kullanımı, dijital şiddet davranışları, kıskançlık ve izolasyon eğilimleri, çocuğa yönelik riskler ve failin mağdura yakınlık derecesi gibi kriterleri içerir.

(3) Yüksek risk tespitinde kolluk 24 saat içinde geçici koruma kararı uygular ve aynı gün Cumhuriyet savcısına iletir.

(4) Mağdura 7 gün 24 saat erişilebilir telefon hattı, çok dilli tercüman desteği, engelliler için erişilebilir başvuru araçları (işaret dili, metin-telefon, çevrim içi acil başvuru modülü) sağlanır.

Gerekçe: Bu madde ile şiddet olaylarında ilk temas anının hayati önemi dikkate alınarak, kolluk ve savcılık makamlarına standartlaştırılmış elektronik risk değerlendirmesi yükümlülüğü getirilmektedir.

(1) İçişleri Bakanlığı bünyesinde "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Daire Başkanlığı" kurulur.

(2) Elektronik kelepçe uygulaması hâkim kararı beklenmeksizin kolluk tarafından alınan geçici tedbir kapsamında derhal uygulanır, 24 saat içinde hâkim onayına sunulur.

(3) Her ilde 24 saat kesintisiz çalışan "Kadın Destek Başvuru ve Acil Müdahale Merkezi" kurulur.

(4) Sığınma evi kapasitesini karşılamayan belediyelere idari yaptırım uygulanır.

Gerekçe: Bu madde ile kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Kadına yönelik şiddetle mücadelede dağınık yapıların etkin sonuç üretmediği dikkate alınarak, İçişleri Bakanlığı bünyesinde uzmanlaşmış bir daire başkanlığı kurulması öngörülmüştür.

(1) Mağdur beyanı, acil koruma tedbiri için tek başına yeterlidir.

(2) Yaklaşmama, iletişim yasağı, konuttan uzaklaştırma, elektronik kelepçe, dijital erişim engeli tedbirleri kolluk tarafından derhal uygulanır. Tedbir kararları dijital ortamda tüm kolluk birimlerine anlık olarak işlenir.

(3) Failin dijital delilleri (mesaj, arama kaydı, konum geçmişi) silmesi, cihazları sıfırlaması veya şifre paylaşmaktan kaçınması, "Delil Karartma" suçu kapsamında değerlendirilir ve tutuklama nedeni sayılır.

(4) Koruma tedbirinin uygulanmasında gecikme halinde kamu görevlisi ve idare doğrudan sorumludur.

(5) Şiddet olayına tanık olan çocuklar, doğrudan şiddet mağduru olarak değerlendiğilir:

(6) Tanık çocuklara resen psikolojik destek ve koruma tedbirleri uygulanır. . kişisel ilişki kararlarında şiddet öyküsü belirleyici ölçüt sayılır.

Gerekçe: Bu madde ile mağdur beyanının korunma tedbirleri açısından esas alınması açıkça düzenlenmektedir. Şiddet vakalarında delil arayışı nedeniyle yaşanan gecikmelerin ağır sonuçlara yol açtığı bilindiğinden, önleyici yaklaşım benimsenmiştir.

(1) 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde "Eşitlik ve Şiddet Önleme Sorumlusu" atanır.

(2) Sorumlu; başvuru mekanizmasını yürütür, gizlilik sağlar, mağdurun dış kurumlardan destek almasını koordine eder,

(3) Mağdura güvenlik izni (ücretli izin), çalışma saatlerinde esneklik, yer değişikliği, evden çalışma imkanı sağlanır.

(4) Mağdurun başvurusu gerekçe gösterilerek işten çıkarılması yasaktır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Uyuşturucu—Şiddet Bağımlılığının Kırılması

Gerekçe: Bu madde ile işyerlerinin şiddetle mücadelede aktif rol üstlenmesi hedeflenmektedir. Kadına yönelik şiddetin çalışma hayatına erişimi ve ekonomik bağımsızlığı doğrudan etkilediği dikkate alınarak, işverenlere önleyici ve koruyucu yükümlülükler getirilmiştir.

(1) Kadına yönelik şiddet suçu işleyen fail hakkında bağımlılık taraması zorunludur.

(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altında şiddet uygulayan failler hakkında denetimli serbestlik hükümleri uygulanmaz. Ceza infazı, kapalı rehabilitasyon merkezlerinde zorunlu tedavi ile başlar.

(3) Tedavi reddedildiğinde veya yarıda bırakıldığında fail, cezasını kapalı ceza infaz kurumunda çekmeye devam eder.

(4) Tedavi süresince fail, mağdurla hiçbir iletişim kuramaz.

Gerekçe: Bu madde ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımının şiddet suçlarıyla olan güçlü ilişkisi dikkate alınarak, ceza infaz sürecine tedavi ve rehabilitasyon boyutu eklenmektedir.

(1) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gençlere yönelik uyuşturucu—şiddet döngüsünü kırmaya yönelik zorunlu eğitim modülleri hazırlanır.

(2) Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından risk altındaki gençler için ücretsiz danışmanlık ve destek merkezleri kurulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Dijital Şiddetin Önlenmesi

Gerekçe: Bu madde ile şiddet ve bağımlılık döngüsünün yalnızca cezai tedbirlerle kırılamayacağı kabul edilmekte; eğitim ve önleyici sosyal politikalar devreye sokulmaktadır.

(1) Dijital şiddet kapsamında suç teşkil eden fiiller şunlardır:

a) Rızasız mahrem ve sahte içeriklerin üretimi ve yayılması, paylaşılması veya paylaşma tehdidi,

b) Hesap ele geçirme, dijital takip, konum izleme, casus yazılım kullanımı,

c) Siber taciz, siber flaşlama, zorlayıcı çevrim içi flört davranışları,

ç) "Namus veya Onur? gerekçesiyle dijital ortamda işlenen fiiller,

(2) İzinsiz görüntü paylaşımı, paylaşma tehdidi, dijital taciz, siber takip, hesap ele geçirme, sahte içerik (deepfake) üretimi veya yayımı 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Suçun eş, eski eş, partner veya ısrarlı takip eden kişi tarafından işlenmesi nitelikli haldir; ceza bir kat artırılır.

(4) Birinci fıkradaki suçlar katalog suç niteliğindedir.

Gerekçe: Bu madde ile dijital şiddet fiilleri açıkça suç olarak tanımlanmakta ve yaptırıma bağlanmaktadır.

(1) Dijital platformlar;

a) Rızasız mahrem içerik (intikam pornosu, deepfake vb.) bildirimlerinde, içeriği en geç 4 saat içinde erişime kapatmak,

b) Diğer şiddet ve tehdit içerikli bildirimleri 24 saat içinde sonuçlandırmak,

c) Şiddet mağdurunun "Unutulma Hakkı" kapsamındaki taleplerini (arama motoru indeksleri dahil) 48 saat içinde yerine getirmek,

ç) Delil bütünlüğünü koruyacak şekilde içerikleri hızlı dondurmak,

d) Delil saklama yükümlülüklerini yerine getirmek,

e) Güvenilir bildirici statüsündeki sivil toplum kuruluşlarının, kolluk kuvvetlerinin ve özel birimlerin acil başvurularına 2 saat içinde yanıt vermek,

f) Kötüye kullanım risklerine ilişkin yıllık sistemik risk değerlendirmesi yapmak,

g) Algoritmik öneri sistemlerinin şiddet içeriklerini çoğaltma, mağduru hedef gösterme veya fail davranışını pekiştirme riskine dair yıllık hazırlamak ve bağımsız denetime açmak,

&) Dijital şiddet verisini tam olarak ve zamanında iletmek, yükümlülüklerini taşır.

(2) Yükümlülüklerin ihlali hâlinde 20 milyon Türk lirasından 200 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır.

(3) Sistematik ihlal halinde bant genişliği 9690"a kadar daraltılabilir; temsilcilik izinleri iptal edilebilir.

Gerekçe: Bu madde ile dijital platformların sorumlulukları net biçimde düzenlenmektedir.

(1) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde "Dijital Şiddet İzleme ve Müdahale Merkezi" kurulur.

(2) Merkez; dijital şiddet beyanının belgelenmesi, URL-görsel-video silme desteği vermek, teknik takip sürecini başlatmak ve mağduru ilgili kurumlara yönlendirmekle görevlidir.

Mağdur Hakları, Eğitim ve Veri

Gerekçe: Bu madde ile dijital şiddet vakalarının teknik boyutunu yönetebilecek uzmanlaşmış bir merkez kurulması amaçlanmaktadır. Merkez, mağdurun tek noktadan destek almasını sağlayarak ikincil mağduriyetin önüne geçecektir.

(1) Mağdura ücretsiz avukat atanır; psikolojik ve sosyal destek hizmetleri sağlanır. Sığınak, geçici konut, tercüme, kreş desteği ve sosyal yardımlara erişim kolaylaştırılır.

(2) Engelli, göçmen, LGBTİ, kırsalda yaşayan kadınlar için mobil destek birimleri, gezici sağlık hizmetleri ve yerinde tercüman sağlanır.

(3) Mağdur beyanı ikincil mağduriyet yaratmaması için uzman personelce tek seferde sesli—görüntülü kayda alınır; Hakim ve savcıların yeniden beyan alma zorunluluğu hariç kurumlarca yeniden beyan talep edilemez.

Gerekçe: Bu madde ile mağdurun adalete erişimi, psikososyal iyilik hali ve temel ihtiyaçları güvence altına alınmaktadır.

(1) Kolluk, savcı, hakim, sosyal hizmet uzmanı ve sağlık personeli için şiddet, travma bilgili yaklaşım, risk analizi ve dijital delil eğitimi zorunludur.

(2) Okullarda dijital güvenlik, siber zorunluktan korunma ve eşitlik modülleri zorunlu ders olarak okutulur.

Gerekçe: Bu madde ile uygulayıcıların bilgi ve farkındalık düzeyinin artırılması amaçlanmaktadır.

(1) Türkiye İstatistik Kurumunca 3 yılda bir temsili araştırma yürütülür; adli, sağlık, kolluk ve sosyal hizmet verileri birleştirilmiş anonim veri tabanında toplanır. Veri; şiddetin coğrafi dağılımını, tekrar oranlarını, dijital şiddet eğilimlerini ve risk profilini analiz edecek şekilde işlenir.

(2) Veri işleme kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun yürütülür.

Gerekçe: Bu madde ile politika üretiminin bilimsel verilere dayandırılması amaçlanmaktadır. Düzenli ve anonim veri toplama sayesinde şiddetin boyutları, eğilimleri ve risk alanları tespit edilebilecektir.

(1) Sivil toplum, barolar, akademi ve uzmanlardan oluşan Bağımsız İzleme Kurulu kurulur.

(2) Kurul; yıllık rapor hazırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunar. Rapor; eksik uygulamaları, istatistikleri ve politika önerilerini içerir.

(3) İlgili bakanlıklar, Kurul tarafından hazırlanan politika önerileri doğrultusunda gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

ALTINCI BÖLÜM Yaptırımlar, Yürürlük ve Yürütme

Gerekçe: Bu madde ile Kanunun uygulanmasının bağımsız biçimde izlenmesi ve denetlenmesi amaçlanmaktadır. Sivil toplum ve uzman katılımı, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin gereğidir.

(1) Görevini ihmal eden kamu görevlileri hakkında disiplin ve adli işlem yapılır.

(2) Tedbir uygulanmaması nedeniyle doğan zararlardan idare tazminatla sorumludur.

Gerekçe: Bu madde ile ihmallerin cezasız kalmasının önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Devletin koruma yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde idarenin tazmin sorumluluğu açıkça düzenlenmektedir.

(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler 3 ay içinde çıkarılır.

Gerekçe: Bu madde ile Kanunun uygulanabilmesi için ikincil mevzuatın kısa sürede çıkarılması amaçlanmaktadır.

(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir. KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE, DİJİTAL ŞİDDETİN ÖNLENMESİ VE UYUŞTURUCU-ŞİDDET BAĞIMLILIĞININ KIRILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ Amaç, Kapsam ve Tanımlar