2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye jeolojik yapısı sebebiyle çok sayıda aktif fay zonu ve volkanik arazi barındırmaktadır. Ülkemiz sınırları içerisinde tarih boyunca gerçekleşmiş ve yaşanmaya devam eden tektonik faaliyetlerin ortaya çıkardığı yeryüzü formasyonları, deformasyonları, kripler, havzalar ve benzeri oluşumlar bilimsel, eğitici ve ekonomik değerler taşıyan jeositler olarak tanımlanmaktadır.

Türkiye yüzölçümü üzerinde bulunan jeosit alanları bilimsel, eğitici ve mühendislik uygulamalarına yönelik önemli bilgiler içermektedir. Ender rastlanan, yok olduğunda yerine konulamayacak olan fakat korunarak gelecek kuşaklara aktarılması gereken bu bilgiler, birer jeosit niteliğindedir. Bu jeositler yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu jeositlerin bazıları, günümüzde başta insanoğlunun bilinçsiz faaliyetleri nedeniyle tahrip edilerek zarar görmektedir. Sözü geçen alanlar, Jeolojik Mirası Koruma Derneği'nin (JEMİRKO) jeokoruma amaçlı envanterler listesine girmiş ve korunması gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, günümüzde jeokorumanın yasal statüsünün bulunmaması nedeniyle koruma konusunda herhangi bir yaptırım uygulanamamaktadır.

Yok olma riski altında olan bu jeositlerin korunarak kesinlikle gelecek kuşaklara aktarılması gereklidir. Araştırmaların ortaya çıkardığı sonuçlar ışığında bu jeositlerin yok olmalarını tek bir nedene bağlamak doğru değildir. Erozyon, heyelan, blok düşmeleri, yol ve benzeri inşaat yapımları, bakımsızlık, özel mülkiyet sınırlaması, zorunlu tahribatlar, bilgisizlik, sorumlu bir kişininikurumun olmaması ve tanıtım eksikliği, bu jeositlerin tahrip ve yok olmasında rol oynayan başlıca unsurlardır. Korunması gereken jeositler olarak önerdiğimiz bu alanlardaki jeositlerin bazılarının katı bir koruma altına alınması gerekmektedir. Bir kısım jeositlerin ise bilimsel araştırma ve eğitim amaçlı olarak acilen koruma altına alınması önerilmektedir. Diğer bir kısmı ise; inşaat yapıları, yapılaşma, erozyon, heyelan ve blok düşmelerinin söz konusu olduğu alanlarda bulunduğu için bu tahrip edici faktörlerin de göz ardı edilmemesi gerekmektedir.

Bilimsel ve ekonomik değeri oldukça yüksek olan jeosit alanlarının koruma altına alınarak, eğitim ve turizm faaliyetlerinde değerlendirilmesi için uygun bir kanuni zemin oluşturulması amaçlanmıştır.