Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Sinema, bir toplumun yaşam biçimini, tarihsel kırılmalarını, hayallerini ve acılarını yansıtan güçlü bir görsel anlatım aracıdır. Türkiye'de sinema, yalnızca bir sanat üretimi değil, aynı zamanda halkın sesini duyurabildiği, toplumsal sorunları tartışabildiği bir ifade zemini olmuştur. 1948 tarihli ilk "Sinema Filmlerinin Kontrolüne Dair Nizamname"den başlayarak, zamanla sinemayı şekillendiren çeşitli yasal düzenlemeler yapılmış; ancak bu alanda sistemli ve kalıcı bir kültürel koruma politikası yeterince oluşturulamamıştır.

Özellikle 1960'lı ve 70'li yıllarda Yeşilçam'ın altın çağında, sinema halkla daha güçlü bir bağ kurmuş; köyden kente göç, feodal yapının çözülmesi, toprak reformu tartışmaları, işçilerin sınıf mücadelesi ve kadının toplumsal konumu gibi önemli meseleler perdeye taşınmıştır. Metin Erksan, Lütfi Akad, Halit Refiğ, Ertem Eğilmez, Atıf Yılmaz gibi usta yönetmenler, sinemayı dönemin toplumsal adaletsizliklerini, köylü yoksulluğunu ve kentsel dönüşümün yarattığı travmaları belgeleyen bir aynaya dönüştürmüşlerdir. Yılmaz Güney'in "Umut", "Sürü" ve "Yol" gibi eserleri, sinemamızda eşitlik, özgürlük ve toplumsal vicdan temasını en çıplak haliyle ortaya koymuş; onun kamerası yoksulların, topraksız köylülerin ve ezilenlerin adalet arayışına tanıklık etmiştir.

Bu filmler, yalnızca bireysel hikâyeleri değil, bir dönemin sınıfsal çelişkilerini, işçi grevlerini, köylülerin toprak mücadelesini ve halkın özgürlük arayışını tüm dünyaya anlatmıştır. Ancak bu güçlü birikimi sistemli bir şekilde koruyacak, belgeleyip gelecek kuşaklara aktaracak bir yapının eksikliği hâlen sürmektedir. Türkiye sineması, senaryo taslaklarından film afişlerine; yönetmen defterlerinden kamera ekipmanlarına; sansür kurulu belgelerinden set fotoğraflarına kadar geniş bir arşiv potansiyeline sahip olsa da, bu materyallerin önemli bir bölümü ya kişisel koleksiyonlarda dağınık durumdadır ya da zamanla yok olma tehlikesi altındadır.

Bu Kanun Teklifiyle, Türk sinema tarihine ait belge, görsel ve fiziksel materyallerin düzenli şekilde arşivlenmesi, bu arşivin öğrencilere, akademisyenlere, sanatçılara ve topluma açık bir kaynak olarak sunulması, sinemamızın toplumsal boyutlarıyla birlikte geçirdiği dönüşümlerin kayıt altına alınması ve Türk Sinema Tarihi ve Sinema Müzesi'nin kurulması hedeflenmektedir.

Sinemamız; işçi grevlerini, topraksız köylülerin umudunu, kadının özgürleşme mücadelesini, kentsel dönüşümün yarattığı sosyo-ekonomik adaletsizlikleri beyazperdeye taşıyarak büyük bir toplumsal aydınlanma işlevi görmüştür. Bu işlevin kavranması ve yaşatılması yalnızca geçmişi onurlandırmakla kalmayacak; aynı zamanda toplumsal hafızamıza sahip çıkmamıza ve kültür politikalarımızın demokratikleşmesine katkıda bulunacaktır.

Sinema tarihimizin bu zengin birikimini sahiplenmek; sanatı, toplumsal adalet, eşitlik ve özgürlük mücadelelerinin bir yansıması olarak korumak, hem kültürel mirasımıza hem de ortak vicdanımıza sahip çıkmak anlamına gelmektedir. Bu Kanun şilili sihemamızın belleğini kurumsal bir yapıya kavuşturarak, sanatla halk arasındaki bağ üğigndi eyi, entelektüel dinamizmi beslemeyi ve Türkiye"nin kültürel tarihine ışık imi hedeflerğektedir.