Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Sosyal Sigortalar Kurumu'nun (SGK) amacı, sosyal sigortacılık ilkesi ile, risklere ve istatistiklere bağlı olarak sosyal güvenlik sistemini yürütmektir. SGK, 20 Mayıs 2006 tarihli 26173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın tek çatı altında birleşmesi ile oluşmuştur.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile tüm sigorta kollarında bulunan çalışanlar tek bir kurum aracılığıyla sigorta primlerini takip edebilir hale gelmiştir. SGK kapsamında sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, bir diğer deyişle sigortalının geride kalan yakınlarına belirli şartlar altında SGK tarafından yapılan ödeme ölüm aylığı olarak ifade edilmektedir. Sigortalının hak sahipleri ise 5510 sayılı Kanunda belirtilmiştir. Bunlar eş, çocuk, anne ve babadır.

SGK kapsamındaki sigortalının vefat etmesi halinde eşine bağlanan paraya dul aylığı, çocukları için bağlanan paraya yetim aylığı denilmektedir. Aylık maaş aşacak kişilerin çalışma, sağlık, eğitim durumu, cinsiyet, yaş gibi bazı kriterler aranmaktadır. Ekim 2008 tarihinden sonra vefat eden sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için; 4/A ve 4/B sigortalıları için en az 1800 gün uzun vadeli sigorta kolları primi (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi) bildirilmiş olmak, veya sadece 4/A"lılar ( eski adıyla SSK"lılar) için her türlü borçlanma süreleri hariç olmak üzere az 5 yıldan beri sigortalı bulunup toplamda 900 gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olmak, 4/B sigortalıları için her türlü prim borcunu ödemiş olmak, sigortalının ölmeden önce malullük veya yaşlılık aylığına hak kazanmış olup işlemleri henüz tamamlanmamış olması veya aylık alıyor olması, bağlanmış bulunan malullük vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı sigortalı olarak çalışmaya başlamaları nedeniyle kesilmiş olması ve yazılı talepte bulunmak şartları aranmaktadır.

Vefat eden sigortalının çocuklarının ölüm aylığı almaları kız çocuğu, erkek çocuğu ve malul çocuklar olarak ayrı ayrı değerlendirilmeye tutulmaktadır. Kız çocuklarına aylık bağlanabilmesi için 5510 sayılı Kanun veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma şartı dışında bunların yaşları ne olursa olsun evli olmaması, evli olmakla birlikte sonradan boşanmaları veya dul kalması şarttır.

SSK ve Bağ-Kur emeklisi olan kız çocukları yetim aylığına hak kazanırken Emekli Sandığı'ndan emekli olan kız çocuklarına yetim aylığı alma hakkı tanınmamaktadır. Ancak işbu husus hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil etmektedir. Eşitlik ilkesinin düzenlendiği T.C. Anayasası'nın 10. Maddesi: "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla SSK ve Bağ Kız çocuklarının yetim aylığına hak kazanamamaları Anayasamıza açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Emekli Sandığı'ndan emekli olan kız çocuklarının da SSK ve Bağ-Kur emeklisi olan kız çocuklarına sağlanan hakkın tanınması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan hususlardan neticesinde işbu kanun teklifi ile Emekli Sandığı kapsamında emekli olup vefat etmiş sigortalının, Emekli Sandığı'ndan emekli olmuş kız çocuğunun yetim aylığına hak kazanmasının sağlanması amaçlanmıştır. Emekli Sandığı'ndan emekli olmuş kız çocuklarının yetim aylığına hak kazanması sağlanarak SSK ve Bağ-Kur emeklisi kız çocukları ile aralarındaki adaletsizliğin, eşitsizliğin giderilerek yaşanan hak kayıplarının önüne geçilmesi hedeflenmektedir.