5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4817, 2/4798, 2/4788, 2/4791 , 2/4TTI, 2/4748, 2/4730, 27/47OL, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 2/4367, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 214286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 2/4261, 24234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 2/3796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 213532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 2/3341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. < oo - 2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2571, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720, 2/1721, 2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 211679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145, 2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004, 132/996, 2/997, 2/989, 2/916, 2/866, 2/778, 21451, 2/695, 2/722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453, 12/457, 21458, 2/502, 2/697, 2/1564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/1611, 2/490, 2/504, 2/553, 2/1690, 2/5965, 2/582;2/596, 2/600, 2/477, 2/659, 2/493, 2/649, 2/657, 2/682, 2/693, 2/705, 21462, 21469, 2/1614, 2/495, 21660, 2/526, 21696, 21566, 21576, 2/723, 21599, 2/470, 2/4TI, 21608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 2/726, 2/464, 2/617, 24483, 2/485, 2/629, 2/531, 21672, 2/540, 21554, 2/572, 2472, 21613, 21624, 21625, 2/498, 2/6T1, 2/1537, 21692, 2/561, 2/1714, 2/456, 2/594, 24482, 2/488, 2/627, 2/497, 21500, 21539, 2/5517, 21563, 2/5917, 2/601, 21618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/536, 2/677, 21701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/1637, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/550, 2/5T1, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/517, 2/662, 2/552, 2/709, 2/476, 21636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 2/522, 21525, 2/1528, 2/529, 2/530, 2/706, 2/460, 2/1463, 2/473, 2/487, 2/635, 21527, 2/1667, 21668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/506, 2/643, 2/665, 2/1669, 21674, 2/538, 2/454, 21455, 21642, 21509, 21533, 2/6176, 2/541, 2/1679, 2/1567, 2/5TT, 21465, 21602, 2/644, 24646, 2/6173, 2/543, 2/544, 2/547, 2/715, 2/592, 2/593, 21641, 2/1647, 2/681, 21549, 2/699, 21579, 21717, 2/1581, 2/1583, 2/1595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/691, 2/707, 2/7119, 2/467, 2/652, 21655, 21688, 2/555, 2/556, 2/694, 21558, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 24654, 2/521, 2/1524, 2/559, 2/1562, 21712, 2/586, 21587, 21606, 2/1523, 2/666, 2/6175, 21700, 2/1708, 2/711, 2/578, 21580, 2/724, 2/4175, 2/478, 2/631, 2/661, 21535, 2/6178, 2/545, 2/702, 2/7120, 21589, 2/609, 2/480, 21633, 2/546, 21683, 2/548, 2/560, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/1685, 2/5173, 2/5175, 2/1716, 2/585, 2/1591, 2/620, 2/622, 21623, 2/1520, 2/551, 2/689, 2/713, 2/1718, 2/725, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca

28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 7

Av.Mahmut'Ta al Şanlıurfa Millgtkekili

Tali Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyon | Komisyonu

Esas

Komisyon Plan ve Bütçe Komisyonu

Esas No: 2 /866

Tarih: 19 Haziran 2023 iL GENE Eve m EMEL EVBAK man sanmam önem

A Haziran 2023

1206584 vezne

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda Değişiklik yapılmasına dair Kanun Teklifim ve Gerekçesi ekte sunulmuştur.

Tali

Komisyon beyinin, Gâlire ei Talan

Esas

İ Komisyon İlan se ia. N . N Tarih : 15 Ekim 2018 JEsâsi sise. 2/267

06 Eylül 201ğ GELENEVRAK TAI

EBYS'ye AKTARILMIŞTIR GENEL GEREKÇE

En geniş anlamda devlet memurluğu, kişi ile devlet arasında imzalanan bir sözleşmedir. Bu sözleşmede kişi yani memur tarafı mevzuatta belirtilen şartlar ve sürelerde devletin emrinde hizmet vermekle, devlet tarafı da bunun karşılığında yine mevzuatta belirtilen mali ve diğer hakları sağlamakla yükümlüdür. Uygulamada gerek memurdan gerekse idareden kaynaklanan nedenlerle kamu görevlisine olması gerekenden fazla ödeme yapılabilmektedir. Bu tutarların geri alınmasında hatalı yorumlamadan kaynaklanan sorunlar olabilmekte ve bu sorunlar mağduriyetlere yol açabilmektedir. Devlet memurları kamu hizmeti ifası ile mükelleftir ve bunun karşılığında kendilerine çeşitli ödemeler yapılmaktadır. Bu ödemeler ilgili mevzuatta; aylık, zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler (ek ders, fazla çalışma, sosyal yardımlar vs.) olarak çeşitli adlar altında belirtilmiştir. Mali haklara ilişkin mevzuatın bir hayli karmaşık ve yoruma muhtaç olmasından dolayı zaman zatnan idare tarafından hatalı yorum yapılmak suretiyle personele olması gerekenden fazla ödemeler yapılabilmektedir. Bunun yanında personelin ödemeye esas bildirimlerini eksik veya yanlış yapmasından dolayı da bir fazla ödeme durumu ortaya çıkabilmektedir. Yapılan fazla ödemelerin doğru yorumlanması bunların geri alımında uygulanacak mevzuat açısından önemli bir husustur

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sigortalar Kanunu 96. Maddenin b bendine göre: Fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun Kapsamındaki her türlü ödemeler,

Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanuni faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır." Denilmek suretiyle Sosyal Güvenlik Kurumu'nun hatasıyla fazla veya yersiz olarak yapılan ödemelerin külfeti de vatandaşa yüklenmiştir.

1 No'lu Ek Protokolün 1. maddesi, özel ve tüzel kişilere ait mal ve mülke Devlet tarafından yapılabilecek herhangi bir keyfi müdahaleye karşı korumaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokol Mülkiyetin Korunması başlıklı Madde Ve göre "Her Gerçek ve Tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir." Hükmü gereği kişilerin malvatlıklarındaki miktarlara devletler tarafından tek taraflı müdahaleyi yasaklamıştır. Bunun aksi devlet işlemleri Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırılık teşkil edecek ve iptali gerekecektir.

Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Devletin kusuru nedeniyle yanlışlıkla kazanılan mülkiyet haklarını, ortadan kaldırılıncaya kadar Protokol 1-1 anlamında "mülk" kabul ettiği çok sayıda kararı vardır. AİHM bu durumlarda, yanlışlıkla verilen ekonomik değere ilişkin hakkın ortadan kaldırılmasını 'mülkiyet hakkı'na müdahale olarak ele almakta, bunun ihlal teşkil edip etmediği yönünde değerlendirme yapmakta, bu kapsamda Devletin yapılan hatayı düzeltmesinin meşru bir amaç taşıdığını belirtmekte, müdahalenin orantılılığı yönünden Devletin "iyi yönetim" ilkesine uygun davranıp davranmadığını incelemektedir. Mahkeme bu ilkeye göre, idarenin hatayı düzeltirken iyi bir zamanlamayla, uygun bir şekilde ve en önemlisi tutarlı olarak hareket edip etmediğini değerlendirmektedir. yüklenmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır. Son olarak ifade etmek , Mahkeme, hatayla elde edilen ekonomik değerin sonradan ortadan kaldırılmasını "mülkiye

Ayrıca, Devletin kendi hatasından kaynaklanan riskleri Kil : a. kapsamında incelerken bu ekonomik değerlerin elde edilmesinde başvurucunun iyi niyetli olup olmadığını dikkate almaktadır.

Nitekim AİHM, Moskal/ Polonya katatında, başvurucunun şartları oluşmamasına rağmen erken emekli edilmesi ve durumun yaklaşık on ay sonra anlaşılması üzerine emeklilik işleminin iptal edilmesine ilişkin olayda, Polonya Hükümetinin başvurucunun bir mülkiyet hakkının doğmamış olduğu yönündeki itirazını reddetmiş ve başvuruyu yukarıda belirtilen çerçevede mülkiyet hakkı kapsamında esastan incelemiştir.

Dolayısıyla 5510 Sayılı Kanun'un 96. Maddesi Anayasa'nın 2. Maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine ve Anayasa 35'de belirtilen mülkiyet hakkına aykırıdır. Nitekim Hukuk Devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kutup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Dolayısıyla Hukuk Devletinde kişinin sebep olmadığı hatalı işlemden sorumlu tutulması mümkün değildir. Devletin, idarenin veya bir Kurumun hatasından dolayı yasayla, ilgili sorumlu tutuluyorsa, devletin "Hukuk Devleti" değil "Kanun devleti" olduğu algısı ortaya çıkar. Çünkü Hukuk Devletinde, kişinin kendi hatasından, kusurundan yararlanamaması esastır. Başkasının hatasından sorumlu tutulmamak da genel kabul görmüş bir kuraldır.

Yukarıda anlatılan sebeplerle 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda Değişiklik yapılmasına dair Kanun Teklifi hazırlama mecburiyeti doğmuştur.