Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)

ABDULKADİR AKGÜL (Yozgat)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı üzerine şahsım adına söz almış bulunuyorum. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Konuşmama başlamadan önce, Güneydoğu’da şehit düşen askerimize Cenabıallah’tan rahmet diliyorum.

Yine, Elazığ’daki depremde hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Cenabıallah’tan rahmet diliyorum.

Değerli arkadaşlar, üretiminden tüketimine kadar geniş bir kesimi ilgilendiren tasarının kanunlaşmasıyla birlikte, tarladan sofraya kadar izlenebilir güvenli bir ticaret ve tüketim dönemi başlatacak olan bu kanun tasarısının Meclise getirilmesi önemli bir dönüm noktasıdır.

Tabii, kanunun elzem olması, Komisyonumuza geldiğinde bazı aksaklıklarının giderilebilmesi için, bu kanunla iştigal eden, kanunu ilgilendiren tüm kesimlerle, özellikle alt komisyonda, ana komisyonda, bütün bu kesimlerin temennileri, dilekleri tartışılarak, kanun, önemli ölçüde işe yarar şekilde, ülkemizin menfaatlerine uygun şekilde hazırlanmıştır. Tabii, bir iki husus da yine daha sonradan, Komisyondan geçtikten sonra, bu kanunun aksayacak yerleri tekrar dinlenilmiştir. Maddelere geldiğinde de önemli ölçüde bu istekler üzerinde durulacağına inanmaktayız.

Değerli arkadaşlar, özellikle kanunla ilgili şikâyetlerin önemli ölçüde Komisyonda giderildiğini birlikte müşahede ettik. Ancak, bir iki husus var ki bunlar, özellikle sebze ve meyve komisyoncularının, bu işle iştigal eden dernek mensuplarının ve bazı belediyelerin bu kanun üzerindeki istekleri daha sonradan tarafımıza iletilmiştir. Maddeler geldiğinde bunların bütün gruplarla paylaşılması ve bu kanun üzerindeki aksaklıkların en asgari seviyeye indirilmesi üzerinde çalışılacağına inanmaktayız.

Değerli arkadaşlar -bunlar, özellikle asgariye inen bu şikâyetler- belediyelerin almış olduğu, özellikle üretici bölgelerdeki belediyelerimizin almış oldukları rüsumlarla ilgili şikâyetler söz konusudur. Daha önce yüzde 2 olan rüsumun yarıya indirilmesi, Antalya yöremizdeki bazı belediyelerden gelen talepler doğrultusundadır. Bunların madde gerekçelerinde tekrar değerlendirileceği kanaatindeyim.

Bir diğer istek ise yine sebze ve meyve komisyoncularından gelmiştir. Bu da toptancı hallerindeki mülkiyete sahip olan belediyelerin, yürürlükteki 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de olduğu gibi, tahsis, kiralama ve satış yetkisinin aynen muhafaza edilmesi talebidir ki bunlar kanunun üzerinde en çok durmuş olduğumuz hususlardan bazılarıdır.

Fakat, bu ufak istekler dışında, kanunun mükemmele yakın bir şekilde hazırlandığı kanaatindeyiz. Özellikle malların haller üzerinden pazarlanma zorunluluğu serbest rekabeti olumsuz yönde etkilemekte, rüsum ve komisyon oranları da ticareti zorlaştıracak ve kayıt dışılığı artıracak düzeydedir. Önemli ölçüde bunun giderildiğini görmekteyiz.

Tasarının amaç ve kapsam maddesi başlığından daha geniş bir anlama sahip olduğu için başlığın kapsamının da biraz daha genişletilmesi yine Komisyonumuzca benimsenmiştir.

Özellikle “arz ve talep derinliğine göre olan belirlenecek diğer mallar” ibaresinin ise kanun kapsamında dâhil olacak farklı mal gruplarına ilişkin farklı düzenlemelerin yapılması hususundadır.

Değerli arkadaşlarım, tasarı yalnızca toptancı hal işlemlerini düzenlememekte, üreticiden tüketiciye kadar bütün perakende ve toptancı zincirini de düzenlemektedir. Bu nedenle de tasarının kapsamının doğru olduğu kanaatindeyim.

Bugünkü hâliyle Türkiye’deki haller her türlü ürünün satılmasına elverişli değildir. Ancak, tasarıyla hallerin modernizasyonu da düzenlenmekte ve öngörülen süreler sonunda hallerin modern altyapılarının tamamlanması, arz ve talep derinliğine göre Bakanlığın belirleyeceği ürünlerin de Avrupa Birliği üyesi ülke hallerinde olduğu gibi farklı ürün yelpazesinin sunulduğu yerler olması özellikle kanun kapsamında hedeflenmektedir.

Toptancı hallerinin üretici ve tüccar mallarının değerlendirilerek paraya çevrildiği yerler olduğu, malların güvenilirlik ve izlenebilirliğinin sağlanacağı, laboratuvar kontrollerinin yapılabileceği en uygun yerler haller olduğu, hal dışında satışların yasal olarak oluşturulmasının kayıt dışılığı artırabileceği de… Bunun için tasarının bu şekilde de düzenlendiği hususlar göz ardı edilmemiştir.

Sebze ve meyvenin maliyet esasına göre satılmadığı, söz konusu malların arz ve talebe göre fiyat bulduğu şeklindeki şikâyetlerin de, asgari düzeyde, bu kanun kapsamında üzerine düşülen en önemli hususlardan olduğu görülmüştür.

Özellikle, esnafların, üyesi olduğu odalarla bağını güçlendirmek, oda kayıtlarının tutarlı olmasını sağlamak ve ülkemizin bir numaralı sorunu olan kayıt dışı faaliyette bulunmayı önleyebilmek için meslek mensubu, pazarcı, perakendeci tanımlarıyla ilgili, “bu ilgili meslek odalarına kayıtlı” ibarelerinin bu kanun kapsamına Komisyonumuzca eklenerek özellikle meslek odalarındaki sivil toplum kuruluşlarının da bu işe dahli söz konusu olmuştur.

Toptancı hallerinde alınan rüsum oranının hal içinde yapılan satışlarda yüzde 1’e indirilmesinin… Ki özellikle belediyelerimizi ve diğer kesimlerden gelen şikâyet bu doğrultudadır. Tabii, maddeler geldiğinde bu konunun tekrar gözden geçirileceğini biliyorum ama bugün üretici üretmiş olduğu ürünün karşılığını tam manasıyla alamadığı, ülkemizde bu kanun kapsamında aksaklıklar olduğundan üreticinin alın terinin tam manasıyla yansımadığı görülmektedir. Bu kanundaki bu düzenlemeyle de üreticilerin şikâyetlerinin en asgari düzeye ineceği kanaatindeyim.

Özellikle Komisyonumuzdaki diğer üyeler ve buradaki milletvekillerimizin kanun kapsamında bazı endişelerinin olduğu hususlardan bir tanesi de büyük marketlerin, büyük sermaye birliklerinin bu konuda daha aktif hâle geleceği, üreticilerin, küçük esnaf gruplarının bu kanun kapsamında zarar göreceği hususu vardır ki buna, tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi artık ülkemizde de bir yerinden başlanmasının gerektiği, özellikle tüketici birliklerinin tam manasıyla bu işte önemli rol oynamalarının gerektiği ve onların da düzenlemelerde, kapsamda kendi faaliyetlerini artırıcı düzeyde olmaları gerektiği kanaatindeyim. Onun için de serbest piyasa içinde bu kanunun bir an önce… Büyük marketlerin de endişesinin giderilerek, küçük esnaf ve sanatkârların, üreticilerin bu kanun kapsamında kendilerini buna göre hazırlamaları gerektiği söz konusudur.

Değerli arkadaşlar, özellikle kayıt sisteminin ve bildirimin tasarının omurgası olduğu, tasarının yürürlüğe girmesiyle Türkiye’deki hallerin borsa niteliğinde olacağı, Bakanlıkta bu sürecin sağlıklı işlemesi için çalışmaların hızla yürütüldüğünü biliyoruz. Tasarının yürürlüğe girmesiyle birlikte öngörülen süre bir yılın sonunda bu sistemin tamamlanacağı şeklindedir. Bu yüzden, yaş sebze ve meyve ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek malların satış usulünde farklılıklar olabileceği, bu sebeple ikincil mevzuatta bu farkın dikkate alınarak düzenlemenin yapılması gerektiği kanaatindeyiz.

Ama bütün şikâyetlerin asgariye indirildiği bu kanunla özellikle ülkemizde yaş sebze ve meyve ticaretinin en iyi şekilde düzenleneceği ortadadır. Bu kanun onun için de iyi bir çalışmayla buraya kadar getirilmiştir.

Bazı küçük aksaklıkların da maddeler görüşüldüğünde giderileceği düşünülerek bu kanunun inşallah ülkemize, üreticilerimize ve bu kanunla ilgili tüm camiamıza hayırlı olmasını diliyorum, emeği geçenlere teşekkür ediyorum.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)