Spk kaydına alınmaksızın halktan para toplayan şirketlere ilişkin (6/144)

DEVLET BAKANI VE BAŞBAKAN YARDIMCISI ABDÜLLATİF ŞENER (Sıvas)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Ankara Milletvekili Sayın Yakup Kepenek ile Kocaeli Milletvekili Sayın İzzet Çetin'in sözlü soru önergelerini cevaplandırmak üzere huzurlarınızdayım; hepinize saygılarımı sunuyorum.

Önce, şu noktayı açıklamak istiyorum; Sayın Yakup Kepenek'in soru önergesi, Sermaye Piyasası Kurulunun ilgi alanındaki bir konudur. Bildiğiniz gibi, Sermaye Piyasası Kurulu ve benzeri kurullar, bağımsız düzenleyici otorite olarak nitelendirilmektedir, idarî ve malî özerklikleri vardır, siyasî etkilerden uzak olarak ilgi alanlarına giren konularda işlemleri ve düzenlemeleri yapma yetkisine sahiptirler.

Ben, bu noktayı da vurguladıktan sonra, Sermaye Piyasası Kurulunun verdiği notlar çerçevesinde, soruları cevaplandırmak istiyorum. Sayın Kepenek'in konuyla ilgili 8 sorusu vardır; ilk 3 soru birbiriyle ilişkili olduğu için, birlikte, diğerleri de ayrı ayrı cevaplandırılacaktır.

Şimdiye kadar hangi şirketler için kaç dava açıldığı, açılan davaların sonuçlarının ne olduğu, SPK tarafından bildirilmesine karşın henüz açılmayan kaç davanın bulunduğu; bu, ilk 3 sorudur.

Hepinizin bildiği gibi, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca, hisse senetlerini halka arz etmek isteyen anonim şirketlerin, kayda girmek üzere, Sermaye Piyasası Kuruluna başvurmaları zorunludur. Eğer, ilgili anonim şirketler, hisse senetlerini halka arzla ilgili olarak Sermaye Piyasası Kuruluna müracaatlarını yapmazlarsa, bu takdirde, kanunda birtakım müeyyideler öngörülmüştür ve bu müeyyidelere muhatap olacaklardır.

Şirketlerin, Sermaye Piyasası Kanununun 47/A-4 maddesi uyarınca Kurul kaydına aldırmaksızın hisse senedini halka arz fiiline ilişkin olarak, 28 şirket hakkında, 8 merkezde, cumhuriyet savcılıklarına yapılan suç duyuruları üzerine, 39 kamu davası açılmıştır. Ocak 2003 sonu itibariyle, 3 mahkûmiyet kararı verilmiş, 19 davada 4616 sayılı Kanun uyarınca erteleme kararı verilmiş olup, 12 davada yargılama devam etmektedir ve 5 suç duyurusu halen savcılık incelemesi aşamasında bulunmaktadır.

Ayrıca, yapılan incelemeler neticesinde, Sermaye Piyasası Kanununun diğer hükümlerine aykırı davrandığının tespiti üzerine yapılan suç duyurusu sayısı da 43'tür. Açılan kamu davalarında, Ocak 2003 sonu itibariyle, 1 mahkûmiyet kararı, 13 davada 4616 sayılı Kanun uyarınca erteleme kararı verilmiş olup, 13 davada yargılama devam etmektedir, 16 suç duyurusu halen savcılık incelemesi aşamasındadır.

Öte yandan, söz konusu ortaklıkların hisse senetlerinin Kurul kaydına alınmaksızın satılması nedeniyle, ortaklarının tespiti mümkün olamamaktadır. Şirketlerin kayıtlarında gözüken ortakları ile gerçek ortakları uyumlu olmadığından, bu şirketlere yatırım yapan kişilerin haklarının korunmasını teminen, şirketlerin ortaklık yapılarının tespiti için, Sermaye Piyasası Kanununun 46 ncı maddesi uyarınca, Kurulca, bugüne kadar, 11 şirket hakkında dava açılmıştır. Bu davalarda, yatırımcıların olası hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, şirket mal varlıklarına tedbir konulması da istenmiştir. Bu davalardan 2'sinde henüz ihtiyatî tedbir kararı verilmemiş olup, yargılama devam etmektedir. Diğer 2 dava esastan reddedildiğinden, kararlar Kurulca temyiz edilmiştir; kalan 7'sinde ise tedbir konulmuş olarak yargılamalara devam edilmektedir.

4 üncü soru: "Haklarında dava açılanlar arasında milletvekili var mıdır; varsa kimlerdir?"

Haklarında dava açılan kişilerin meslek bilgileri türünden veriler mevcut olmadığından, konuya ilişkin bir tespit yapılamamıştır.

5 inci soru: "Bu şirketlerin ortakları kimlerdir?"

Söz konusu şirketler, Kurul kaydına alınmaksızın hisse senetlerini sattıkları için, ortaklık yapılarının tam olarak tespiti mümkün olamamaktadır. Bu sebeple, Kurulca, bu şirketlerin ortaklık yapılarının tespiti amacıyla tedbir talepli olarak davalar açılmaktadır; söz konusu davalar henüz sonuçlanmadığından, ortaklık yapıları hakkında kesin bilgi bulunmamaktadır.

6 ncı soru: "Bu şirketlerin halktan topladıkları para ne kadardır? Bu paranın yıllara göre dağılımı nasıldır? Ne kadarı yurt dışından sağlanmıştır?"

Söz konusu şirketler, Kurul kaydına alınmaksızın halktan para topladıkları ve bu paralar tam ve doğru şekilde şirket kayıtlarına intikal ettirilmediği için, toplanan paranın tutarı ve kaynağı kesin olarak tespit edilememektedir.

7 nci soru: "Geniş halk kitlelerinin ağır zararlara uğramasına neden olan bu uygulama konusunda bir yasal boşluk var mıdır; yoksa, yasaların uygulanmasında mı yetersiz kalınmaktadır?"

Sermaye Piyasası Kanununun 4 üncü maddesi uyarınca ihraç veya halka arz olunacak hisse senetlerinin, Kurul kaydına alınması zorunludur. Bu zorunluluğa uymayanlar hakkında uygulanacak ceza, aynı kanunun 47/A-4 hükmünde yer almakta olup, izinsiz halka arz fiilini işleyenler için öngörülen ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis, 10 milyar liradan 25 milyar Türk Lirasına kadar ağır para cezasıdır. Bu para cezaları, bugünkü rakamlar itibariyle, yani 2003 yılı için 57,7 milyar ile 144,3 milyar TL arasındadır.

Kurul, bu hükme uygunluğu, yaptığı denetimler ve ihbarlar sonucunda tespit ettiği takdirde kanunla verilen yetkileri kullanmaktadır. Yapılan denetimler sonucunda ulaşılan tespitler üzerine, kayıt yükümlülüğüne uyulmaksızın yapılan halka arz ve satış sonucu, satılan kısmın karşılığı veya satışı yapılacak senetler için her türlü teminattan muaf olarak ihtiyatî tedbir talebiyle tespit davası açmak, sorumlular hakkında Sermaye Piyasası Kanununun 47 nci maddesinin A-4 bendinin yanı sıra, tespit edilen diğer kanuna aykırılıklar nedeniyle de, 49 uncu madde uyarınca suç duyurusunda bulunma yetkilerini, yukarıda da açıklandığı üzere, kullanmaktadır.

Kurul, Sermaye Piyasası Kanununun 49 uncu maddesi uyarınca, kanuna muhalefet nedeniyle suç duyurusunda bulunması üzerine, açılan kamu davalarında, kanun hükmü gereği, müdahil sıfatını kazanmakta olup, bu kapsamda, yalnızca suç duyurusunda bulunmakla yetinmemekte, ayrıca, sorumluların cezalandırılması için davalar kamu adına takip edilmektedir.

Sayın Kepenek'in 8 inci ve son sorusu da şudur: "Bu konuda hangi önlemleri alacaksınız?"

Kurul, mevzuat çerçevesinde yetkili olduğu konularda gerekli hukukî ve cezaî işlemleri yürütmekte olup, buna devam edilecektir.

Öte yandan, 21.8.2001-31.10.2001 tarihleri arasında, yurt çapında 14 şehirde (Aksaray, Eskişehir, Yozgat, Erzurum, Batman, Bartın, Zonguldak, Karabük, Tokat, Sıvas, Kayseri, Konya, Gaziantep ve Denizli) ve 16.11.2000 ile 24.11.2001 tarihleri arasında Almanya'da 5 şehirde (Hamburg, Köln, Münih, Berlin ve Frankfurt) ve 7.6.2002 ve 9.6.2002 tarihleri arasında Avusturya'nın Viyana Kentinde, yatırımcıları bilgilendirme amacıyla, Kurul tarafından toplantılar düzenlenmiş ve bu toplantılarda, Kurulun görevleri, sermaye piyasasının işleyişi ve sermaye piyasası araçları konularında bilgi verilmiştir. Söz konusu toplantılara, Mart 2003 içinde devam edilmesi planlanmıştır.

KOBİ ölçeğindeki ortaklıkların hisse senetlerine likidite kazandırmak ve yöre halkının sermaye piyasasına katılımını teşvik etmek amacıyla, Sermaye Piyasası Kanununun 40 ıncı maddesi çerçevesinde KOBİ hisse senetlerinin işlem göreceği borsaların kurulması için de çalışmalar yürütülmektedir.

Ayrıca, yine KOBİ ölçeğindeki ortaklıklara finansman teminini kolaylaştırma amacıyla, girişimci sermayesi, risk sermayesi modelleri geliştirilmektedir.

Öte yandan, yatırımcıların uyarılması amacıyla, Kurulca, yurtiçi ve yurt dışında yayım yapan gazetelere de ilan verilmektedir.

İkinci cevaplandırmak istediğim soru, Kocaeli Milletvekili Sayın İzzet Çetin'e aittir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)