Gediz nehrinin yarattığı çevre sorunları hk.

AHMET ERSİN (İzmir)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Kütahya, Uşak, Manisa ve İzmir milletvekilleri bilirler; Kütahya'nın Murat Dağından doğan Gediz Nehri, Uşak ve Manisa'dan geçerek İzmir'in Menemen İlçesi Maltepe Beldesinden denize, yani, körfeze dökülür. 400 kilometre uzunluğunda bir nehirdir Gediz Nehri.

Sayın milletvekilleri, bu Gediz Nehrinin çevreye yaşattığı sorunlarla ilgili Sayın Meclisimizi bilgilendirmek için söz aldım; hepinizi saygılarımla selamlıyorum.

İzmir, bir iki yıl öncesine kadar, bütün güzelliklerini gölgeleyen kötü kokusuyla tanınırdı; ancak, 1960'lı yıllarda yapımına başlanan ve büyük bir sabır, emek ve 700 000 000 doları aşan kaynak harcamasıyla büyük kanal projesini oluşturdu, tamamladı ve bu proje, Ege'nin incisi İzmir'i bu bilinen çirkinlikten ve kötü kokusundan arındırmaya başladı. Fakat, Kütahya'dan doğup Uşak, Manisa ve İzmir üzerinden körfeze dökülen Gediz Nehri, İzmir Körfezini, neredeyse, eski kötü kokulu ve kirli konumuna döndürecektir; çünkü, Gediz Nehri çevresindeki yerleşim birimlerinin ve sanayi bölgelerinin evsel ve endüstriyel katı ve sıvı atıkları arıtılmadan nehre ve oradan da körfeze boşaltılmaktadır.

Sayın milletvekilleri, bu bölgelerdeki yerleşim birimleri ile sanayi bölgelerindeki fabrika ve işletmelerin büyük bölümünde arıtma tesisi olmaması ve olanların da denetimsizlik ve umursamazlık sonucu çalıştırılmaması, sorunun özünü oluşturmaktadır. Sanayi tesis ve işletmelere göstermelik ve hatta, önceden haberli yapılan denetlemeler, sorunun özellikle canlılar için korkunç boyutlara ulaşmasına neden olmaktadır. Yaratılan kirlilik, hem her türlü canlıları tehdit etmekte ve hem de İzmir Körfezini kirletmektedir.

Değerli milletvekilleri, Gediz Nehrinin, organize sanayi bölgeleri ile ilçe, belde ve köy yerleşim birimlerinin atıkları nedeniyle aşırı biçimde kirlendiğini herkes kabul ediyor; ancak, bu kirliliğe karşı alınması gereken genel önlemlerin bu dört ilin ortak işbirliğinde olmaması, sorunun başını çekmektedir. Esasen, sorun, yerel önlemlerle giderilemeyecek kadar büyük boyutlara varmıştır ve merkezî hükümetin müdahalesi gerekmektedir.

Bölgedeki sanayici, arıtma tesisi kurmanın ve sürekli çalıştırmanın ürün maliyetini yükselttiği anlayışıyla ve kâr düşüncesiyle hareket ederek, kolay ve masrafsız olanı seçiyor ve böylece, 400'e yakın fabrika ve işletme, endüstriyel ve kimyasal atıklarını doğrudan Gediz Nehrine boşaltıyor.

Bunun yanında, Gediz çevresinde, altyapısı olan belde, köy ve hatta ilçe sayısı parmakla sayılacak kadar azdır. Dolayısıyla, buralardaki 130'a yakın yerleşim biriminin de, evsel katı ve sıvı atıkları, direkt olarak nehre, fosseptiklere ve yeraltı suyuna akıtılıyor. Böylece, gerek sanayi atıkları ve gerekse evsel atıklarla, Gediz Nehrinde sürekli ve aşırı bir kirlenme var. Bu kirlenme olduğu gibi körfeze ulaşıyor. Üstelik, zehirli atıkların yoğun şekilde karıştığı nehir suyuyla çevredeki tarlalarda sulama yapılmakta ve dolayısıyla, bu tarlalardaki ürün, tüketici için de sorun yaratmaktadır. Yani, değerli milletvekilleri, Gediz Nehrinde yaşanan çok aşırı kirlenme ve zehirli atıklar, mutfağımıza kadar ulaşıyor.

Şimdi, bölge televizyonları, bölge basını, özellikle, Kanal Ege Televizyonu, Gediz Nehrinin yaşadığı bu sorunların çok ciddî boyutlara ulaşması ve Gediz Nehrinde yaşayan canlıları da artık yok etmesi nedeniyle, yıllardan beri, bu Gediz Nehrinde yaşanan kirliliği anlatmak için programlar yapıyorlar ve herkesi, Gediz Nehrinde yaşanan kirlilik konusunda uyarmaya çalışıyorlar.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)