Kamu ihale kanunu ile kamu ihale sözleşmesi kanununda değişiklik yapılması hakkında (s.s.253)

AHMET KENAN TANRIKULU (İzmir)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; görüşülmekte olan kanun tasarısının 23’üncü maddesi hakkında verdiğimiz önerge üzerinde konuşacağım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın milletvekilleri, geneli üzerinde daha önce yaptığım konuşmamda bu tasarıyla Kamu İhale Kurumunun inceleme yetkisinin kısıtlanarak Kurumun etkisizleştirildiğini ve tasarının iktidarın Kurum denetiminden kaçışının da önemli bir göstergesi olduğunu söylemiştim. Bu görüşümü yeniden ifade ederek tasarının ikinci bölümünde önemli gördüğüm hususları da bu vesileyle sizlere arz etmek istiyorum.

Hâlen yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca kamuoyuna yansıyan veya Kuruma çeşitli yollardan ulaşan yolsuzluk, usulsüzlük iddiaları üzerine Kurum tarafından iddiaların incelenmesi kapsamında inceleme yapılmakta, ancak bağlayıcı karar alınamamaktadır. Bu nitelikteki incelemelerin dayanağı Kanun’un 53’üncü maddesinde yer alan “Kurum gerekli gördüğü takdirde, bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunduğuna ilişkin iddiaları da inceler ve sonuçlandırır.” hükmü olup maalesef biraz önce görüştüğümüz tasarının kabul edilen 20’nci maddesiyle bu hüküm tamamıyla ortadan kaldırılmaktadır.

Tasarının 20’nci maddesindeki bahse konu düzenleme, şimdi görüşmekte olduğumuz ikinci bölümdeki düzenlemelerle de doğrudan ilişkilidir. İddialar üzerine yapılan incelemede bağlayıcı nitelikte karar alınamaması, Kurumun inceleme yetkisini ortadan kaldırmanın da bir mazeretini teşkil etmez. Bu nitelikteki incelemelerde, Kurum, kamu adına denetim görevi yapmaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemelerde, ihalede henüz sözleşme imzalanmamışsa bağlayıcı kararlar alınmasını sağlayacak yasal bir dayanak oluşturmak yerine Kurumun inceleme yetkisinin ortadan kaldırılmasının izahı nasıl yapılabilir?

Tasarının ikinci bölümünde yer alan ve yine biraz önce görüştüğümüz 21’inci maddesinde de Kanun’un 54’üncü maddesi yeniden düzenlenerek ihalelere yönelik başvuruların şekil şartları belirlenmekte ve bu şekil şartlarına uygun olmayan başvuruların da reddi öngörülmektedir. Bu durumda şekil şartlarını taşımayan başvuruların reddine karar verilmesine ilişkin düzenlemeler ile Kurumun iddiaları inceleme yetkisi maalesef kaldırılmaktadır. İhalenin tarafı olarak başvuranların dilekçeleri şekil şartlarını taşımaması hâlinde dilekçedeki mevzuata aykırılık iddiaları ne kadar ciddi olursa olsun, kamu zararı ne denli büyük olursa olsun Kurum tarafından herhangi bir şekilde inceleme yapılamayacaktır.

Diğer yandan, tasarının 23’üncü maddesinde, şimdi görüşülen maddede, iptal edilen ihale işlemlerinin şikâyete konu edilemeyeceği öngörülmektedir. Bu düzenlemenin savunulacak bir yanı, haklı ve makul bir gerekçesinin olamayacağı bütün muhalefet milletvekillerince de ortaya konulmuştur. Tasarının tümü üzerindeki görüşmelerde Hükûmet adına o sırada oturan Sayın Bakan da hazırladıkları bir önerge olduğunu belirtmiş ve bunu Genel Kurula da kısmen sunmuştur. Bu önemli bir adımdır, belki bundan sonra bu önerge okunacaktır. Genel Kuruldaki tenkitler nispeten etkili olmuştur, bu onu gösteriyor. Belki de iktidar bu konuda kamuoyunun getirdiği baskıyı da üzerinde fazlaca taşıyamayacağını anlamıştır. Ancak yine de birtakım kısıtlamalar içeren bu adımın yeterli olmadığını da görüyoruz. İhaleye ilişkin diğer işlemler gibi, ihalenin Kurumca iptal edilmesi de şartsız olarak itirazen şikâyete konu edilebilmelidir.

Yine tasarının 23’üncü maddesinde yer alan “Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından da inceler.” ifadesinin bu hâliyle yasalaşması durumunda, uygulamada farklı yorum ve tartışmaları da başlatması kaçınılmaz olacaktır. Madde metnine ve gerekçesine bakıldığı zaman sanki eşit muamele ilkesi yönünden inceleme zorunlu kılınıyormuş gibi gözükse de, bu düzenleme Kurumun inceleme yetkisini kısıtlamaktadır. Tabiatı itibarıyla, ihalede eşit muamele yapılıp yapılmadığı konusu Kanun’un 5’inci maddesinde temel ilkeler arasında sayıldığı için, ayrıca bir kayda gerek olmadan hem idari işlemlerde hem Kurum tarafından yapılacak incelemelerde de gözetilmesi gereken bir konudur.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Tanrıkulu, devam edin.

AHMET KENAN TANRIKULU (Devamla)Teşekkür ederim.

Kaldı ki, hâlen yürürlükte olan şikâyet yönetmeliğinde bu ifadeye aynen yer verilmiş ve başvuruların incelenmesinde bakılacak zorunlu konulardan sadece birisi olarak belirlenmiştir.

Tasarıda öngörülen düzenlemeye göre, ihalede gerçekleştirilen işlemler açıkça kanuna aykırı ve kamu zararına neden olsa dahi şikâyet dilekçesinde yer verilmeyen işlemlere de bakılması mümkün olamayacaktır.

Bu itibarla, uygulamada yaşanılan sorunların giderilmesi gayesiyle hazırlandığı belirtilen söz konusu bu değişikliklerin yeni sorunlar çıkarmaya namzet ve Kurumun inceleme yetkisini de kısıtlamaya yönelik olduğu apaçık ortadadır ve bu yanlıştan dönülmesi de elzemdir.

Bu vesileyle, verdiğimiz önergenin Genel Kurulumuz tarafından destek görmesini talep eder, tekrar hepinize saygılarımızı sunarız. (MHP sıralarından alkışlar)