İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

CANAN ARITMAN (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Heyeti saygıyla selamlarım.

Modern anlamdaki hemşireliğin tarihi, Kırım Savaşında, Florence Nightingale'in, İstanbul'da, Selimiye Kışlasındaki çalışmalarıyla başlar; yani, hemşirelik mesleği bizim topraklarımızda doğmuştur. "Daha yaşanılası bir dünya... Böyle bir dünya bize bağışlanmayacak, o halde hiç duraksamadan bu dünyayı oluşturmaya çabalayalım" diyen Florence Nightingale'in doğum günü olan 12 Mayıs günü, 1954 yılından beri tüm dünyada Hemşireler Günü olarak kutlanmaktadır.

Türkiye'de ise, modern hemşireliğin kurucusu Dr. Besim Ömer Paşadır. Dr. Besim Ömer, 1911'de İstanbul'da hastabakıcılık kursları açmış ve dersleri de kendisi vermiştir; ama, ne yazık ki, ülkemizdeki ilk hemşirelik okulu 1920 yılında İstanbul'da Amerikalılar tarafından Amiral Bristol Hastanesinde açılmıştır.

Cumhuriyet döneminde ise 1925'te Kızılay Hemşirelik Okulu açılmış ve bu okula öğrenci olarak, dikkatinizi çekerim, okuryazar, iyi ahlaklı, sağlıklı kız öğrenciler kabul edilmiştir. 1946 yılında ise, Sağlık Bakanlığına bağlı hemşirelik okulları açılarak, ortaokul mezunları alınmış, önceleri üç yıl olan eğitim süresi, sonra, dört yıla çıkarılmıştır.

Sağlık meslek liselerinin sayısı 1988-1991 yılları arasında büyük bir patlama göstererek, 90'lı sayılardan 300'lü sayılara ulaşmıştır. Bu sayı artışında, ne yazık ki, siyasîlerin, kendi seçim bölgelerine sağlık lisesi açtırmayı son derece iyi bir seçim yatırımı olarak görmeleri rol oynamıştır. Bu okullardan mezun sayısı 90 000'dir. Meslek eğitimi verilemez durumda olan bu okulların ülkeye getirdiği malî yük yanında, Sağlık Bakanlığının bu mezunları atayacak kadrosu da kalmamıştır.

Ülkemizde üniversite düzeyinde ilk hemşirelik yüksekokulu, 1955 yılında Ege Üniversitesinde açılmıştır. Bu, aynı zamanda, Avrupa'da da üniversite düzeyinde açılan ilk hemşirelik okuludur. Avrupa'da, ancak bizden on yıl sonra, İngiltere'de, yüksekokul düzeyinde -üniversite düzeyinde- hemşirelik okulu açılabilmiştir. Ülkemizde şu anda 9 hemşirelik yüksekokulu vardır. Bu okullara, lise ve sağlık meslek lisesi mezunları, üniversite giriş sınavıyla ve sayısal puanla kabul edilmektedirler; eğitim süresi de dört yıldır.

Farklı düzeylerde hemşirelik eğitimine son verilip, hemşirelik eğitiminin lisans düzeyinde sürdürülmesi, toplum sağlığı açısından son derece önemlidir; ancak, Sağlık Bakanlığı, Osman Durmuş zamanında, YÖK'le olan protokolü tek taraflı iptal ederek, sağlık meslek liselerine tekrar öğrenci almaya başlamıştır. Şu anda, ülkemizde, biri YÖK'e, diğeri de Sağlık Bakanlığına bağlı iki ayrı düzeyde; yani, hem lisans hem de lise düzeyinde hemşirelik eğitimi verilmekte olmasına karşın, bu iki farklı programdan mezun hemşirelerin, unvan, görev, yetki ve sorumlulukları birbirinden ayrılmamıştır. Oysa ki, Avrupa Birliği direktiflerinde, hemşirelik eğitimi mutlaka lisans düzeyindedir. AB'ye üye ülkelerde hemşire olabilmek için, en az on yıllık temel eğitimin üzerine 4 600 saatlik ve eşit oranda teorik ve klinik eğitimi, öğretimi kapsayan bir eğitim gereklidir.

Değerli milletvekilleri, ülkemiz, hemşirelik mesleğinde dünyada ilkleri gerçekleştirirken, ne yazık ki, lambalı kadının ışığı dibine vuramamış ve bu meslek mensupları, bugün ülkemizde bir dizi sorunla, güçlükle baş başa bırakılmıştır. Hemşirelik mesleği, dünyanın en zor, en özverili ve aynı zamanda en vazgeçilmez mesleklerindendir. Biz hekimler, nitelikli sağlık hizmeti verebilmek için, hemşireleri ekibin vazgeçilmez unsurları olarak görürüz ve en büyük yardımcılarımızın, bu sağlık emekçilerinin sorunlarının çözümüne katkı koymak için Cumhuriyet Halk Partisi olarak da çaba içerisindeyiz.

Her ülkede hemşirelik işgücünün çoğunluğunu kadınlar oluşturur. Hemşirelik, kadın işidir ve düşük ücret, düşük statü, kötü çalışma şartları, çok az ilerleme olanakları ve zayıf eğitim olmak üzere, kadınlara özgü diğer mesleklerle aynı özelliklere sahiptir. Toplumdaki cinsiyet ayırımı sağlık alanına büyük ölçüde girmiş ve hemşireliğin gelişimini de engellemiştir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)