Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

CAVİT ARI (Antalya)Aslında, bu salonda Adalet Bakanlığı bütçesi dediğimizde; adliyelerin sıkışıklığını, adliyelerdeki hâkim, savcı, adliye personelinin zor koşullarda çalıştığını, avukat meslektaşlarımın savunma görevini yerine getirirken yaşadığı zorlukları, tebligat ücretlerinin yüksekliğini, hâkim ve savcıların avukatlara karşı olan tutum ve davranışlarını, bir otoparkta bile avukatlara ayrıcalıklar yapıldığını, kısacası adliye içerisinde ve dışarısında yargı süreciyle ilgili yaşanan sorunları konuşmak isterdik. Ancak gelin görün ki bunlara sıra gelmeden bu ülkede esas, ana konunun yargı ve adalete olan güven meselesi olduğunu bir kez daha ifade etmek isterim.

Şimdi, ülkemizde yargıya ve adalete olan güven nedir? Bütün temel mesele esasen burada düğümlenmektedir. Hukuk devletinde adalet, sadece kanunların uygulanmasından ibaret değildir; bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin güvence altına alındığı, toplumsal barışın, eşitliğin, hakkaniyetin en üst düzeyde sağlandığı bir maddi ve ahlaki değerdir. Bir hukuk devletinde "adalet" kavramının temel koşulları vardır. Örneğin, kanun önünde eşitlik, en temel olgulardan biri; dil, din, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce veya sosyal statü farkı aranmaksızın... Yine, hukuk güvenliği ve belirginliği: Burada da vatandaşların, devletin eylem ve işlemlerini önceden öngörebilmesi, kuralların geriye yürütülmemesi ve herkesin yargı mercilerine güvenle başvurabilmesi... Bağımsız ve tarafsız yargı: Adaletin tecellisi için yargı organlarının, yasama ve yürütme erkinden, toplumsal baskılardan ve siyasi çıkarlardan tamamen bağımsız, yalnızca hukuka ve vicdana göre karar vermesi şarttır. Hak ve özgürlüklerin de yine eşit bir şekilde korunması gerekir çünkü hukuk devletinde adalet, güçlünün haklı olduğu değil, haklının güçlü olduğu bir teminattır.

Şimdi, sabah yapılan sunumda "Türkiye Cumhuriyeti devleti, demokratik bir hukuk devletidir." cümlesi var, sunum kitapçığında. Biz bu cümleyi yıllardır dinleriz, mevcut Bakan da şimdi söyledi, önceki Bakanın da sıkça televizyonlara çıkıp söylediği cümle budur: "Türkiye Cumhuriyeti devleti, demokratik bir hukuk devletidir." Peki, gerçekte öyle mi arkadaşlar? Yargının bağımsızlığını hatta buradaki sunumda ilk beyanınızda söylemişsiniz. Peki, tarafsızlık ilkesi nerede? Şimdi, hâkimlerin bir karar verirken bugün "Ben bu kararı veriyorum ama benim başıma bir iş gelir mi? Ben acaba soluğu başka bir yerde alır mıyım?" demeden karar verebildiği bir ülke miyiz ya da muhalefetle ilgili bir davada bu ülkede hâkimler gözü bir yerlere bakmadan, dikmeden açık yüreklilikle bir karar verebilir durumda mı ya da böyle bir kararı verebilecek hâkimlerin bu karardan önce başka yerlere gönderilmesi ne kadar adil? Bunu soruyorum sizlere.

Şimdi, bir teşekkür yapıldı, "Yirmi dört yıldır Adalet Bakanlığı yapmış tüm değerli isimlere, günümüze kadar olan hizmetlerinden dolayı saygılarımı, teşekkürlerimi sunuyorum." demiş Sayın Bakan. Peki, bu ülkenin kurulduğu günden bugünlere adaleti getirenleri ayırt etmeniz de işte, aslında tarafsız ve bağımsız bir yargı erkinin yokluğunu, olmaması gerektiğini daha baştan ifade etmek anlamına gelmektedir. Siz hiç kimseyi ayırt etmeyecek bir makamda oturan bir şahısınız.

Şimdi, günümüzün yaşanan sorunları var. En temel sorun, adaletin maalesef ki siyasete göre ayrılmış olması. Şimdi, siz diyorsunuz ki: "Adalet hizmetlerini kişinin kimliğine, düşüncesine veya makamına bakılmaksızın milletin her bir ferdine karşı taşıdığımız ortak sorumluluğunun gereği olarak uyguluyoruz." Peki, öyle mi? Bugün muhalefet belediyeleri başta olmak üzere muhalif kişilerle ilgili yapılan her türlü işlemin ve alınan kararların maalesef ki herkesin kafasında bir soru işareti bıraktığı günlerden geçiyoruz.

Bir hukukçu olarak şunu söylemek istiyorum: Bakın, bu iktidardan önce veya da yakın bir tarihe gelinceye kadar, şöyle bir on seneye kadar baktığımızda, yargıya yine de bu ülkede bir güven az da olsa vardı. Şu an sokakta kimse yargının tarafsızlığına, bağımsızlığına inanmıyor. İnanmadığı için de işte muhalefetle ilgili yapılan her işleme de artık şüphe duyan bir yaklaşım içerisinde vatandaşımız. "Adaleti zamanında, yerinde ve herkese eşit zeminde sağlamak önceliğimizdir." demiş olsanız da artık bir eşitlik ilkesi kalmadı. İşte burada söylendi. İktidara da mensup birçok belediye var. Muhalefet belediyelerinde sıradan, günlük, rutin, geçmişte olan birçok uygulama bugün suç hâline getirildi, dönüştürüldü ve belediyelere operasyonlar yapılır hâle geldi ve halkın deyimiyle "Ya bize katıl ya da hapse atıl." anlayışı bugün toplumda yer etti ve bunun neticesinde de bugün çok sayıda belediye, muhalefet belediyeleri iktidar partisine geçmek zorunda kaldı. Hatta bu geçiş süreçleriyle ilgili de "Ha, demek ki, bir şey mi var?" ya da "Bir şeyler mi itham ediliyor ya da sıkıştırılıyor?" gibi algılar yaratılmaya çalışılıyor. Bugün Adalet Bakanlığının ve Çevre, Şehircilik Bakanlığının görevi, artık muhalif belediyeleri AKP'ye transfer etmek gibi bir hâle dönüştü. Bu anlayıştan derhâl çıkılması gerekir. Demokratik yöntemle seçilmiş belediye başkanlarına haksız baskılardan vazgeçilmesi gerekir.

Şimdi, Mersin'de geçtiğimiz ay bir operasyon yapıldı, sabahın köründe. Üç dört gün önce de fonla ilgili olan bir ifade alma davetiyle ilgili eski bakan "Kahvaltısını yapsın, zorlanmadan gelsin, ifadesini versin." diye on birde çağırıldı. Doğru olan bu Sayın Bakan, doğru olan bu ama muhalif belediyelerin hepsine sabahın beşinde, altısında, ailesinin önünde, çocuğunun önünde yapılan operasyonlara şahitlik ediyor bu ülke. Kapıyı açan bir şüphelinin eşi geceliğiyle kapıyı açıyor ve kapıyı açtığında polis memurlarına diyor ki: "Lütfen kamerayla çekim yapmayın." çünkü geceliğiyle. Bir kadın zilin çalmasıyla geceliğiyle yatağından fırlamış, gelmiş oraya ve ilgili polis diyor ki: "Merak etmeyin, endişe etmeyin. Bundan bir şey olmaz. Bu bizim denetimimizde." Peki, ne oldu? Daha yarım saat geçmeden bu görüntüler bütün sosyal medyada paylaşıldı. Bu talimatı, Sayın Bakanım, ben size soruyorum: Siz mi verdiniz, İçişleri Bakanı mı verdi? Size de bunu soruyorum, İçişleri bakanı geldiğinde ona da soracağım.

Ayrıca, çok sayıda gizlilik dosyaları var. Gizlilik içeren dosyalarla ilgili kamuoyunda hiç kimse bu ifadeleri göremiyor. Ancak ilgili savunma avukatlarında ve ilgilide bu ifadeler var. Ancak birçok konuda, maalesef ki, gizlilik kararı olan bütün ifadeler hemen akabinde, bir saat sonra, iki saat sonra sosyal medyada Sayın Bakan. Bu bir insanlık hakkı ihlali değil mi? Bunu kim yayıyor sormak istiyorum? Adliye mi yayıyor, hâkim mi yayıyor, savcı mı yayıyor, polis mi yayıyor, kim yayıyor? Size soruyorum, soruyorum Sayın Bakan. Eğer bu saydıklarımın dışındaysa yayanlar hakkında hangi işlemi yapıyorsunuz? Onu da size sormak istiyorum.

Hukukun evrensel kurallarının en temelinde delilden şüpheliye gitmek vardır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

CAVİT ARI (Antalya)Ancak gelin görün ki bugünkü uygulamada şüpheliden delile gitme uygulaması var.

BAŞKAN MEHMET MUŞSayın Arı, doldu. Teşekkür ederim.

CAVİT ARI (Antalya)O nedenle önce içeriye at, sonra adına itiraf ya da iftira ile oluşturulan delillerle, ifadelerle birçok belediye başkanı ve görevli hakkında yapılan işlemler var.

BAŞKAN MEHMET MUŞSayın Arı, bitti, süre dolmuştur.

CAVİT ARI (Antalya)Bunların doğru olmadığını bir kez daha ifade ediyorum. Bu uygulamaların hepsi ülkemizdeki yargının tarafsızlığını ve bağımsızlığını yok eden konulardır.

BAŞKAN MEHMET MUŞSayın Arı, süreniz doldu. Sayın Arı, doldu süre.

CAVİT ARI (Antalya)Bu konular devam ettiği müddetçe de bu ülkede adaletten bahsedemeyiz.

BAŞKAN MEHMET MUŞAynı şey ama. Sayın Arı, beşinci defa aynı şeyi tekrarladınız. Anladık.

CAVİT ARI (Antalya)Sizin anlamanız yetmiyor, orası anlayacak.