İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

CAVİT TORUN (Diyarbakır)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan İş Kanunu Yasa Tasarısı üzerinde, kişisel görüşlerimi açıklamak üzere söz almış bulunuyorum; hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Görüştüğümüz kanun tasarısının birçok maddesi ilk defa hukuk sistemimize giriyor. Devrim niteliğindeki bu maddeler, işçilerimiz için gerçekten büyük açılımlar getiriyor. Örneğin, daha bugün görüşüp kabul ettiğimiz kanun tasarısının 20 nci maddesi, işten çıkarılan işçilerimize mahkemeye müracaat hakkı tanıyor. Daha önceki yasada böyle bir imkân bulunmuyordu; işten atılanlara, sadece kıdem tazminatlarını alabilmek için mahkemeye müracaat hakkı tanınıyordu ve haksız biçimde işten çıkarılmış olduğunu ispat külfeti işçiye ait bulunuyordu. Burada birtakım konuşmalar yapılıyor; ama, yasayla ilgili, yasanın tekniğiyle ilgili olarak, maalesef, Cumhuriyet Halk Partili arkadaşlarımız hiçbir konuda hukuk tekniğine uygun açıklama getirmiyorlar. Şimdi, durum tam tersine çevrildi ve ispat külfeti işverene getirildi. İşten çıkarıldığını gören veyahut da konuyu mahkemeye intikal ettiren işçi, bu durumda neden işten atılmış olduğunu ispat etmek zorunda olmayacak; bu külfet, doğrudan doğruya işverene ait bulunuyor.

Bu davalar, seri muhakeme usulüne tabi kılındı; yani, iki ay içerisinde davaların neticelendirilmesi mecburiyeti getirildi. Bu, çok önemli bir gelişmedir. Daha önceden, Türkiye'de, hiçbir mahkemede, hiçbir davanın iki ay içerisinde neticelendirilmek gibi bir mecburiyeti bulunmuyordu. İlk defa, Türk hukuk sistemine, bir davanın iki ay içerisinde neticelendirilmek gibi bir mecburiyeti getirilmiş oldu.

Bunun ötesinde, bir yenilik daha getirildi. Yargıtay, bu tür davaları bir ay içerisinde bakıp neticelendirmek mecburiyetinde. Şimdiye kadar, hiçbir kanunumuzda, hiçbir davanın iki ay içerisinde bitirilmesi ve bir ay içerisinde de Yargıtaydan geçirilmesi gibi bir mecburiyet kesinlikle bulunmuyordu. İlk defa getirilen bu maddelere bile sevgili Cumhuriyet Halk Partili arkadaşlarımız "hayır"oyu verdiler.

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Yasanın tümünü değerlendirin... Topyekûn bakalım yasaya...

CAVİT TORUN (Devamla)- Ama, uygulanacak sevgili arkadaşım, bu, uygulanacak. Uygulanmamak gibi bir sıkıntıyı hiçbir mahkemenin yaşaması mümkün değil; uygulaması da mümkün değil; çünkü, bu -hukuk deyimiyle ifade ediyorum, tıp deyimiyle belki ifade edemem- emredici bir hükümdür. Mahkeme uymak zorunda; iki ay içerisinde bitirmek mecburiyetinde.

Tasarının 21 inci maddesinde, mahkemece veya özel hakemce feshin geçersizliğine karar verildiği andan itibaren işverenin bir ay içerisinde işçiyi işe başlatma mecburiyetinin getirilmesi hükmü, acaba, işçiyi mi yoksa işvereni mi koruyor; bunu, salim vicdanlarınıza havale ediyorum.

İşverenin bir ay içerisinde işçiyi işe başlatmaması halinde, en az dört ay, en çok sekiz ay süreyle ücretini ödemek zorunda olmasından, işçi mi yoksa işveren mi memnun?..

Bu maddede çok enteresan bir gelişme oldu. Sürekli biçimde tribünlere hitap etme -tırnak içerisinde- oynama alışkanlığında olan Sayın Başkan Bayram Meral "işçinin, kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır" hükmüne değişiklik önergesi verdiği halde, maddenin tümüne ret oyu verdi. Öyle mi Başkanım?..

M. CEVDET SELVİ (Eskişehir)Hayır.

CAVİT TORUN (Devamla) -Gerçekten işçi lehine olan ve yıllarca uygulayıcıları zor durumda bırakan haksız fesihlerde, mahkemeye müracaat etme hakkını yok sayan hükümsüzlük, bu yasayla tam bir hukuksal zemine oturuyor. Bu davaların güvenceye kavuşturulmuş olması ve gerçek anlamıyla, hükmün bundan böyle işçilerimiz için yaşamsal çalışma güvencesi getirmesini çok önemsiyorum.

Şimdi, bundan böyle, bu maddeleri, Sayın Bayram Meral, CHP ile birlikte iktidara gelince değiştireceklerini söylüyor. Bu yapılacak değişiklik, eski hükme dönme biçiminde mi tezahür edecek?.. Geriye gidiş...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)