İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
MECLİS’TE BUGÜN
KOMİSYON · ÇARŞAMBA

Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

Son güncelleme: Kaynak: TBMM

Cengiz Çiçek

İstanbul Milletvekili · DEM Parti

Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 18 Kasım 2026 · 1.036 kelime · yaklaşık 5 dakikalık okuma

Kaynak göster

Cengiz Çiçek (DEM Parti), 18 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.036 kelime.

Düz metin
Cengiz Çiçek (DEM Parti, İstanbul). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 18 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/cengiz-cicek-2026-11-18-tutanak-metni (erişim: 18 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92699
Markdown
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/cengiz-cicek-2026-11-18-tutanak-metni) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92699, erişim: 18 Kasım 2026
BibTeX
@misc{vekilpedia_konusma_cengiz_cicek_2026_11_18_tutanak_metni,
  title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
  author = {{Vekilpedia}},
  year = {2026},
  howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/cengiz-cicek-2026-11-18-tutanak-metni}},
  note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92699}; erişim: 2026-11-18}
}
Sade metin sürümü →

Konuşmanın tam metni

TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)

CENGİZ ÇİÇEK (İstanbul)Sayın Bakan, Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Aslında dünya, sadece ülkemiz değil, Orta Doğu değil dünya bir krizin içinde, bunun farkındayız. Doğal olarak hani en son söyleyeceğimiz şeyi baştan söyleyelim: Devletlerin kendi güvenliğine dair aldığı tedbirlere kategorik olarak karşıt değiliz ama gerçekten gerçek güvenlik, gerçek savunma ne, bunu tartışmak istiyoruz ve kendi görüşümüzü iletmek istiyoruz. Hepimizin kabul etmesi gereken bir gerçek var: İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan uluslararası nizam yavaş yavaş -sadece askeri açıdan değil, ekonomik açıdan değil, hukuki açıdan da- aşınıyor. Aslında bütün dünya yeni bir düzenin, yeni bir dizaynın arayışı içerisinde ve bu kaotik ortamda çağı biz belirsizlik çağı olarak değerlendiriyoruz; evet, belirsizlik çağı. Bu belirsizlik çağı içerisinde iki kutuplu dünyadan farklı olarak ideolojik olarak tek kutuplu ama çok merkezli bir dünya gerçeğiyle de karşı karşıya olduğumuzu biliyoruz. Sovyetler Birliğinden sonra yani Sovyetlerin çöküşünden sonra dünyada "terörizmle mücadele" adı altında ABD'nin başını çektiği blok, devletler ve devlet dışı aktörlerle çatışmayı merkezine aldı, uluslararası düzen böyle kuruldu. Bir tarafta devletler vardı, diğer tarafta -tırnak içerisinde, terörist hareketler- terörizmle mücadele adı altında kapitalist, emperyalist sistem kendisini, kendi sistemini kurdu. Nereye kadar? 7 Ekime kadar. Aksa Tufanı'yla birlikte İsrail'in Filistin'e saldırısıyla birlikte hem ülkemiz hem bütün dünyadaki devletler şunu fark etti: Kapitalist üretim ilişkileri, sınırsız sermaye birikim rejimi artık gelinen aşamada devlet dışı aktörlerle mücadeleyle kendisini ayakta tutamıyor. Pasta daralıyor, yeni enerji yolları, yeni ticaret yolları, IMEC, Kalkınma Yolu ama bütün bunların hepsi toplamda kapitalist krizin bu krize bir çözüm arayışı. Ta artı üründen beri Sayın Bakan, ihtiyaç fazlası ekonominin bulunmasından sonra, artı üründen beri asker, zor yolu sermayenin korunmasına dönüktür ve bugün bizim tam da sorguladığımız, belki de sizden farklı düşündüğümüz boyut o. Yani ortaya çıkan savaş gerçeği, ortaya çıkan güvenlik gerçeği kimin güvenliğini alıyor? Bakın, bu kadar ticaret yolu, enerji yolu tartışması ve bunun üzerinden ortaya çıkan Filistin soykırımı yani yeni enerji ve ticaret yolları arayışı olmasaydı İsrail devleti sadece kutsal kitabında yazdığı için, Siyonist olduğu için mi Filistin ülkesine soykırımı dayattı? Hayır, burada yeni bir ekonomik hegemonya arayışı var. Doğal olarak, şimdi bizim çözüm reçetemiz ne olacak Türkiye olarak? Şu andaki durum devletlerin devletlerle çatışma durumu artık. Mekke Anlaşması'nın da bu okuma üzerinden gerçekleştiğini düşünüyoruz biz, birçok örnek verilebilir ama gözden kaçırmamamız gereken başka bir şey var, sadece ülkemize değil; silahlanmaya, askerî yatırımlara bu kadar çok bütçenin ayrıldığı dünyamızda 2 tane çoğalan nüfus var, kesim var; zenginler çoğalıyor dünyada da Türkiye'de de. Artık devletlerin politikasını toplum düşmanlığı üzerinden gelişen bu zenginler belirlemeye başladı Sayın Bakan ama öbür taraftan başka bir toplumsal kesim büyüyor; yoksullar, yoksullar büyüyor, orta sınıf gidiyor. Zenginleri ve yoksulları çoğaltan bir küresel nizamla karşı karşıyayız. Hâliyle şu soruyu sormadan edemiyoruz: Bakın, Türkiye'de savunma sanayi çok önemli bir yekûn artık, bunun farkındayız. Önemli bir üretim var, önemli bir ihracat var. Böylesi üretim kapasitesi artışına, ihracata rağmen Türkiye'deki yoksulluk neden her geçen gün derinleşir? O zaman şu soruyu soruyoruz: Savunma sanayisinde ortaya çıkan girdi, kâr kimler tarafından, nasıl paylaşılıyor, bu kâr topluma ne kadar akıtılıyor? Toplumsal adalet, eşitlik temeline ne kadar akıtılıyor? Toplumsal refahı ne kadar yükseltiyor? Şimdi, bu tablo üzerinden baktığımızda, gerçekten böylesine üretim kapasitesi dünyada... Çünkü her devletin övündüğü bir şey bu "Şunu üretiyorum, bunu üretiyorum." diyor ama halk yoksullaşıyor. Demek ki savunma sanayisinin üzerinden ortaya çıkan kâr da belli sermaye tekellerine gidiyor, topluma akıtılmıyor. Bakın, Ege ve Doğu Akdeniz'den bahsettiniz Sayın Bakan, sizi dinlerken tekrar aklıma geldi, söylemeden edemeyeceğim. Yani bir taraftan Ege'de On İki Ada meselesi, Yunanistan'la olan gerilim, buna dair niyetinizi de beyan ettiniz ama yani Türkiye Cumhuriyeti devleti bu kadar büyük oyun oynarken -sizin ifadenizle söylüyorum- Ege'yi bırakın, iç denizde, Marmara iç denizinde 8 mürettebat 2 Eylülden beri 720 metre derinlikte yatıyor. Bakanlığa, valiliğe sorduğumuzda "O derinlikte, o insanların cansız bedenini çıkaracak araç çok elimizde." diyor ama öbür taraftan da "Büyük Türkiye", "Türkiye Yüzyılı" söylemleri, her tarafta gerçekten kurucu aktör olan Türkiye söylemleri ama öbür taraftan 8 mürettebatını, işçisini, gemi emeklisini çıkaramayan Türkiye gerçeği. Demek ki ortaya çıkan bu söylemlerin hepsi, toplamda bir büyümeye, bir refaha, bir huzura bizi kavuşturmuyor. Buna benzer çok şey söyleyebilirim. Peki, çözüm önerimiz ne; bakın, artık sınırlar aşıldı, bunu kabul etmek zorundayız. Ulus devletçi söylemler üzerinden ortaya çıkan belagat ortadan kalktı. Hayatın gerçekleri, savaş gerçeği bu durumu ortadan kaldırdı. Ya, Çin, sadece Tacikistan'ı borçlandırarak toprak aldı, ABD Grönland'ın peşinde, Filistin'i söyledim zaten. Yani bütün bu sermaye birikim hırsı, hegemonya savaşı ulus devlet sınırlarını öylesine aşındırdık ki doğal olarak nüfus alanlarına dair bir hegemonya savaşı var. Peki, Türkiye Cumhuriyeti devleti imparatorluk geleneği olan bir devlet; bakın, bunun altını çizerek söylüyorum. İmparatorluk sürecinde onca kültüre, dile, farklı yaşam tarzına ev sahipliği yapmış, imparatorluk geleneğini öve öve bitiremeyenler, o zaman kendi tarihine dönüp kendi tarihinden dersler çıkarmalı; Suriye'de, Irak'ta, İran'da, Orta Doğu'da bir bütün olarak bu nüfuz savaşlarının olduğu yerde, sınırların anlamsızlaştığı yerde halkların eşitlik köprüsünü, halkların kardeşlik köprüsünü kuracak bir barış koridoru. Bakın, İsrail "Davut koridoru" diyor, biz de diyoruz ki yani Türkiye bir kere hiç yapmadığını, bir şekilde seçenek olarak masaya yatırmadığı bir şey yapsın, halkların barış köprüsünü, barış koridorunu kursun ve gerçekten sınırlarını anlamsızlaştırırken kendi gücünü bu barış diplomasisinde, barış kültüründe inşa etsin. Buna her zamankinden daha fazla ihtiyacımız var. O yüzden, dilden tutalım, yaklaşımlarımıza kadar yeni bir sayfa açacaksak şunun farkındayız, gerçekten parti olarak farkındayız; dünyada çok tehlikeli bir oyun oynanıyor, muazzam bir hegemonya savaşı var ama bizim de yapacağımız; Türkiye Cumhuriyeti devletine, Bakanlığa, siyaset kurumuna önereceğimiz tek şey var: Barış diplomasisi, barış politikası. Sınırları gerçekten anlamsızlaştıran bir şey ama sadece savaş üzerinden ortaya çıkan yatırımın ve aklın kendisi barıştan ziyade savaşı daha fazla örgütledi diye görüyoruz. Barut bulundu, insanlığa değil sermaye tekellerinin, devletlerin çıkarlarının hizmetine koşturuldu; atom bulundu, bilim diye bulundu, Japonya'ya bomba olarak atıldı. İşte, biz de diyoruz ki: "Bu askerî sanayide ortaya çıkan bilim ve teknolojideki ilerlemeler sivil alanda, barış alanında bir ilerlemeye dönecek mi?" Bu bizim için hayati soru.

Toparlarken, çözüm ne? Başta Kürt meselesi olmak üzere Orta Doğu'daki, ülkemizdeki birçok sorunu emperyalist ülkeler ve onların paylaşım savaşı, paylaşım çıkarları ortaya çıkardı. Orta Doğu'da asıl emperyalist mücadele -mesela, biz antiemperyalist mücadele... Siz de diyorsunuz, "Emperyalizm tehdidi var, yayılmacılık var."- Kürt meselesini yaratan emperyalizmin oyununu bozmaktan geçer. Gelin, hep birlikte halkların üstüne karabasan gibi çöken bu oyunu bozalım; barış koridorunu, barış politikasını Orta Doğu'nun temel direği hâline getirelim diyorum.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Metin TBMM tutanağından alındı; ara sözler ve başkanın uyarıları tutanaktaki gibidir. Hata bildir

AYNI TOPLANTIDA

Aynı gün bu komisyonda konuşanlar

12 konuşma daha · 18 Kasım 2026

Tümü →
12 konuşmanın tamamı →

Bu sayfayı paylaş

X WhatsApp Telegram Facebook