İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu toplantısındaki konuşma

BAŞKAN DERYA YANIKGeçen toplantımızda sizlere aslında bir bilgilendirme yapmıştım. Bu toplantı bir anlamda onun devamı şeklinde olacak. Genel Kuruldaki siyasi parti gruplarının sayısında ve oranlarında yaşanan değişikliklerin sonucunda alt komisyon üyeliklerimizde boşalma ve siyasi parti gruplarına düşen üyelik sayısında değişiklik olmuştur. Bu nedenle, bugün gündemimizde alt komisyonlarımızın üyelerinin belirlenmesi ve üye seçimlerinin yapılması bulunmakta.

Bildiğiniz üzere, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun kuruluş kanunu olan 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nun 3'üncü maddesi uyarınca "Üye sayısı Danışma Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca belirlenecek İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunda; siyasi parti grupları ile bağımsızlar Meclisteki sayılarının -boş üyelikler hariç- üye tam sayısına nispet edilmesi ile bulunacak yüzde oranına uygun olarak temsil edilirler." diyor. Yine, Komisyonun çalışma usul ve esaslarını düzenleyen 6'ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca da "Komisyon, incelemelerini alt komisyon kurmak suretiyle de yapabilir." demektedir. Alt komisyon, Türkiye Büyük Millet Meclisi ihtisas veya araştırma komisyonlarının kendilerine havale edilen kanun teklifleri, denetim konuları veya inceleme alanlarını daha ayrıntılı, teknik ve derinlemesine çalışmak amacıyla kendi bünyelerinde kurdukları çalışma grupları, kurulan bir alt komisyon üst komisyona niyabeten yani üst komisyonun adı altında konu odaklı ve daha az üye sayısıyla çalışmaktadır. Komisyonumuzun 25 Haziran 2025 tarihli 8'inci toplantısında Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonu, Göç ve Uyum Alt Komisyonu, Çocuk Hakları Alt Komisyonu, İslamofobi ve Irkçılık İnceleme Alt Komisyonu, Ayrımcılığın Önlenmesi Alt Komisyonunun kurulmasını ve bu komisyonların üye sayılarının 10 olmasını kararlaştırmıştık. Yine, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca mezkûr kanunda hüküm bulunmayan hâllerde iç tüzük hükümleri kıyasen uygulandığından, Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü'nün 22'nci maddesi uyarınca "Genel Kurulda siyasî parti gruplarının oranlarında değişiklik olması sonucunda bunların bir komisyonda sahip oldukları üyeliklerin sayısı değişen oranlara uymuyorsa, Başkan bu durumu tespit eder." hükmü gereğince alt komisyonlar için Komisyon Başkanlığı olarak tespitimizi yapmış bulunmaktayız. Geçtiğimiz toplantıda da aslında bunun bilgisini vermiştim. Buna göre, Komisyonumuzda temsil edilen siyasi parti grupları ile bağımsızların Genel Kuruldaki oranları dikkate alındığında, 10 üyeden oluşan alt komisyonumuzda üye dağılımı AK PARTİ 5, Yeni Parti 2, DEM PARTİ 1, MHP 1 ve Cumhuriyet Halk Partisi 1 şeklinde olmaktadır ve yapılan hesaplama bu şekilde bir dağılımı gerektirmektedir. Bu Komisyon toplantımızda alt komisyonlarda üyelikler için oylama yaparak alt komisyon üyelik dağılımını onaylayacağız ve alt komisyon üyelerimizi aslında bu duruma göre seçmiş olacağız. Siyasi parti grupları Komisyonumuz bünyesinde kurulu 5 alt komisyona zikredilen dağılım çerçevesinde, gruplarının alt komisyon üyelikleri için belirlediği isimleri Komisyonumuza ilettiler. Bu çerçevede bir düzenleme ve seçim yapmış olacağız.

Değerli arkadaşlar, gelen isimlere göre alt komisyonların üye listelerini tekrar okuyorum, ben ifade edeyim:

Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonu üyeleri: AK PARTİ Mustafa Alkayış, Mustafa Yavuz, Adem Yıldırım, Ahmet Gökhan Sarıçam, Ahmet Salih Dal; Yeni Parti Mahmut Tanal, Sibel Suiçmez; DEM PARTİ Onur Düşünmez; Milliyetçi Hareket Partisi Naci Şanlıtürk; Cumhuriyet Halk Partisi Kadri Enis Berberoğlu.

Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Edilmiştir.

Göç ve Uyum Alt Komisyonu üyelerini okuyorum: AK PARTİ Atay Uslu, Suat Pamukçu, Ahmet Gökhan Sarıçam, Ahmet Salih Dal, Meliha Akyol; Yeni Parti Mahmut Tanal, Servet Mullaoğlu; DEM PARTİ Serhat Eren; Milliyetçi Hareket Partisi Naci Şanlıtürk; Cumhuriyet Halk Partisi Rıfat Turuntay Nalbantoğlu.

Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Çocuk Hakları Alt Komisyonu üyeleri: AK PARTİ Radiye Sezer Katırcıoğlu, Mustafa Yavuz, Mehmet Sait Yaz, Suat Pamukçu, Meliha Akyol; Yeni Parti Mahmut Tanal, Sibel Suiçmez; DEM PARTİ Beritan Güneş Altın; Milliyetçi Hareket Partisi Musa Küçük; Cumhuriyet Halk Partisi Kadri Enis Berberoğlu.

Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler. Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

İslamofobi ve Irkçılık İnceleme Alt Komisyonu üyeleri: AK PARTİ Adem Yıldırım, Mustafa Yavuz, Suat Pamukçu, Mahmut Atilla Kaya, Meliha Akyol; Yeni Parti Mustafa Sezgin Tanrıkulu, Mahmut Tanal; DEM PARTİ Onur Düşünmez; Milliyetçi Hareket Partisi Musa Küçük; Cumhuriyet Halk Partisi Kadri Enis Berberoğlu.

Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Ayrımcılığın Önlenmesi Alt Komisyonu üyeleri: AK PARTİ Harun Mertoğlu, Mehmet Sait Yaz, Mahmut Atilla Kaya, Ahmet Gökhan Sarıçam, Ahmet Salih Dal; Yeni Parti Mahmut Tanal, Sibel Suiçmez; DEM PARTİ Beritan Güneş Altın; Milliyetçi Hareket Partisi Naci Şanlıtürk; Cumhuriyet Halk Partisi Rıfat Turuntay Nalbantoğlu.

Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir. Hayırlı olsun.

Değerli arkadaşlar, böylece alt komisyonlarımızı yeni duruma göre yeniden seçmiş olduk, hayırlı uğurlu olsun. Seçilen arkadaşlarımıza...

YÜKSEL SELÇUK TÜRKOĞLU (Bursa)YENİ YOL Grubu ile İYİ Parti yok herhâlde.

BAŞKAN DERYA YANIKMaalesef. Yeni dağılımın geçen hafta da bilgisini vermiştik. Meclisin yeni aritmetiğine göre dağılımlar şu.

YÜKSEL SELÇUK TÜRKOĞLU (Bursa)Yani Mecliste alt komisyonlarda bir kişi bile olamayacak mı?

BAŞKAN DERYA YANIKŞimdi, arkadaşlar, bakın, biz 28'inci Dönem başından itibaren alt Komisyonlarımızı 10'ar üyeyle oluşturduk. Buna göre AK PARTİ'nin 5, Yeni Partinin 2, DEM'in 1, Milliyetçi Hareket Partisinin 1, CHP'nin 1 üyesi var, toplamda 10. Dolayısıyla Meclis aritmetiğini... Hatta geçen toplantıda seçim yapmamamızın sebebi, o zaman da söylemiştim, değişiklik olabilir çünkü geçişler vesaire olduğu için değişiklik olabilir. Yani sıfır noktayla bile oranlar değişiyor, sayılar değişiyor, o yüzden bu toplantıya bırakmıştık; sayı burada, matematik burada, bunu ben yapmıyorum; arkadaşlarımız çok detaylı, tek tek çalışıyorlar. Dolayısıyla, yeni duruma göre dağılım bu şekilde.

YÜKSEL SELÇUK TÜRKOĞLU (Bursa)Alt komisyon 10'ar üye olması...

BAŞKAN DERYA YANIKAlt komisyonun 10'ar üye olmasını biz kararlaştırmıştık ve bu konuda zaten karar almıştık. Dolayısıyla, o sayı üzerinden devam ediyoruz.

YÜKSEL SELÇUK TÜRKOĞLU (Bursa)Bir daha alalım karar. Başkanım, bir daha alalım karar.

Bitirdiyseniz ben bir söz alayım müsaadenizle.

BAŞKAN DERYA YANIKTabii, söz alabilirsiniz.